I SA/Wa 932/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska sędzia WSA Przemysław Żmich asesor WSA Marek Maliński (spr.) Protokolant stażysta referent Magdalena Biadoń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi E. B. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 7 lutego 2024 r. nr DO.3.7611.155.2019.EK w przedmiocie umorzenia postępowania z mocy prawa oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia 7 lutego 2024 r. nr DO.3.7611.155.2019.EK Minister Rozwoju i Technologii (dalej: "Organ" lub "Minister") stwierdził, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia 28 października 1965 r. nr MT/634/65 oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia 20 lutego 1957 r. nr GT-6 Z/6/57, zostało umorzone z mocy prawa z dniem 16 września 2021 r. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny: Nieruchomość [...] położona przy ulicy [...], ozn. nr hip. [...], została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279, dalej: "dekret"). Zgodnie z odpisem świadectwa Wydziału Hipotecznego Sądu Okręgowego w [...] z dnia 16 maja 1947 r. nr [...], nieruchomość [...] położona przy ulicy [...], ozn. nr hip. [...], stanowiła współwłasność M.C., T.M., S.M., M.M., M.M., J.M. i J.T. W dniu 4 października 1947 r. do Zarządu Miejskiego w [...] wpłynął wniosek M.C. o przyznanie jej zgodnie z art. 7 dekretu, za czynszem symbolicznym, prawa własności czasowej do nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], ozn. nr hip. [...], w części stanowiącej własność wnioskodawcy. Orzeczeniem administracyjnym z dnia 20 lutego 1957 r. nr GT-6 Z/6/57 Prezydium Rady Narodowej [...] odmówiło dotychczasowym właścicielom ustanowienia prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], ozn. nr hip. [...], wskazując w uzasadnieniu, iż na podstawie planu zagospodarowania przestrzennego teren przedmiotowej nieruchomości przeznaczony został na cele użyteczności publicznej. Powyższe rozstrzygnięcie zostało utrzymane w mocy decyzją Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia 28 października 1965 r. nr MT/634/65. Państwowe Biuro Notarialne w [...] pismem z dnia 7 kwietnia 1966 r. zawiadomiło Prezydium Rady Narodowej w [...] o wpisie prawa własności nieruchomości [...] położonej przy ulicy [...], ozn. nr hip. [...], na rzecz Skarbu Państwa. W dniu 8 stycznia 1998 r. i 3 lutego 1998 r. do Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wpłynął wniosek J.B. (następcy prawnego byłej współwłaścicielki przedmiotowej nieruchomości) o stwierdzenie nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia 28 października 1965 r. oraz orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia 20 lutego 1957 r. Decyzją z dnia 8 czerwca 1999 r. nr O5.053-R-9/98 Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast odmówił stwierdzenia nieważności Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia 28 października 1965 r. utrzymującej w mocy orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia 20 lutego 1957 r. Powyższe rozstrzygnięcie zostało utrzymane w mocy decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia 7 września 1999 r. Wyrokiem z dnia 19 stycznia 2001 r. sygn. akt I SA 1836/99 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzje Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia 8 czerwca 1999 r. nr O5.053-R-9/98 oraz z dnia 7 września 1999 r. nr GN.5.3-WP-377/99. Postanowieniem z dnia 24 maja 2002 r. nr GN.5.3-R-171/2001 Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast zawiesił z urzędu przedmiotowe postępowanie. Pismem z dnia 16 lutego 2022 r. DO3.7611.155.2019.RR Ministerstwo Rozwoju i Technologii poinformowało strony, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia 28 października 1965 r. nr MT/634/65 oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia 20 lutego 1957 r. nr GT-6 Z/6/57 uległo umorzeniu z mocy prawa z dniem 16 września 2021 r. Postanowieniem z dnia 1 lutego 2024 r. Minister Rozwoju i Technologii podjął przedmiotowe postępowanie. Decyzją z dnia 7 lutego 2024 r. Minister Rozwoju i Technologii stwierdził, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia 28 października 1965 r. nr MT/634/65 oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia 20 lutego 1957 r. nr GT-6 Z/6/57, zostało umorzone z mocy prawa z dniem 16 września 2021 r. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Minister stwierdził, że w dniu 16 września 2021 r. weszła w życie nowelizacja k.p.a,, która w art. 2 ust. 2 stanowi, że postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie przedmiotowej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa. Zdaniem Ministra organ nadzoru jest obowiązany ocenić zaistnienie przesłanek wskazanych w art. 2 ust. 2 nowelizacji, powodujących umorzenie postępowania z mocy prawa. Niedopuszczalne jest bowiem wydanie rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie, która uległa umorzeniu z mocy prawa, z dniem 16 września 2021 r. Konieczne jest zatem ustalenie, czy postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności zostało zainicjowane po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia oraz czy zostało zakończone przed dniem wejścia w życie ww. nowelizacji ostateczną decyzją lub postanowieniem. W przedmiotowym stanie faktycznym za datę wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia 28 października 1965 r. oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia 20 lutego 1957 r. należy uznać – zdaniem Organu - dzień 8 stycznia 1998 r. tj. dzień wpływu do organu wniosku z dnia 4 listopada 1997 r. Co prawda, w aktach archiwalnych sprawy nie zachował się bezpośredni dowód doręczenia kwestionowanej decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej byłym właścicielom przedmiotowej nieruchomości, jednakże jak wynika z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 października 2021 r. sygn. akt I OSK 1102/11, istnienie orzeczenia w obrocie prawnym można stwierdzić na podstawie dowodów innych niż potwierdzenie doręczenia lub publikacji orzeczenia, tj. np. gdy z materiału archiwalnego wynika, że orzeczenie powoływane jest w innych urzędowych dokumentach lub gdy jest podstawą wydania innego orzeczenia. Następnie Minister wskazał, że wnioskiem z dnia 16 listopada 1965 r. Prezydium Rady Narodowej w [...] wystąpiło do Sądu Powiatowego dla [...] o przepisanie tytułu własności przedmiotowej nieruchomości. Postanowieniem z dnia 27 stycznia 1966 r. Państwowe Biuro Notarialne w [...] wyznaczyło wnioskodawcy 2 tygodniowy termin na złożenie prawomocnego orzeczenia administracyjnego z dnia 20 lutego 1957 r. Pismem z dnia 7 marca 1966 r. Prezydium Rady Narodowej w [...] uzupełniło braki przesyłając stosowne orzeczenie. Państwowe Biuro Notarialne w [...] pismem z dnia 7 kwietnia 1966 r. zawiadomiło Prezydium Rady Narodowej w [...] o wpisie w dniu 15 marca 1966 r. prawa własności nieruchomości [...] położonej przy ulicy [...], ozn. nr hip. [...], na rzecz Skarbu Państwa. W ocenie Ministra decyzja Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia 28 października 1965 r. została doręczona Prezydium Rady Narodowej w [...] w dniu 2 listopada 1965 r., co wynika z egzemplarza decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia 28 października 1965 r. znajdującego się w aktach własnościowych nieruchomości. Zdaniem Organu w sprawach majątkowych strony zainteresowane są uzyskaniem rozstrzygnięcia. W takim przypadku - kierując się zasadami doświadczenia życiowego i uwzględniając brak prośby stron o doręczenie im decyzji - należy uznać, iż wnioskodawczyni M.C. posiadała wiedzę o istnieniu decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia 28 października 1965 r. Biorąc powyższe pod uwagę Minister uznał, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia 28 października 1965 r. oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia 20 lutego 1957 r. zostało wszczęte po upływie trzydziestu lat od doręczenia decyzji i nie zostało do dnia 16 września 2021 r. zakończone decyzją ostateczną, tak więc uległo ono umorzeniu z mocy prawa. Skargę na decyzję Ministra do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła E. B. (następca prawny J.B.) zarzucając jej: 1. art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 1491 ze zm,; dalej również jako "ustawa zmieniająca k.p.a.") w związku z art. 16 § 1 oraz art. 39 §1,§ 2, § 3 i § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. z 2023 r. poz. 775 ze zm.; dalej również jako "k.p.a.") oraz w związku z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r. nr 78 poz. 483 ze zm.; dalej również jako "Konstytucja RP" lub "Konstytucja") poprzez dokonanie ich błędnej wykładni polegającej na przyjęciu, że zdarzeniem prawnym, którego wystąpienie upoważnia organ administracji publicznej do zastosowania terminu wynikającego z art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej k.p.a., jest jakiekolwiek zdarzenie inne niż doręczenie kontrolowanego aktu administracyjnego w zgodzie z obowiązującymi wówczas przepisami procedury administracyjnej, w tym że tego rodzaju zdarzeniem może być "wejście do obrotu prawnego" aktu administracyjnego; zatem skutkującej przyjęciem, że 30-letni termin przedawnienia, wynikający z art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej k.p.a., liczony jest dla strony postępowania administracyjnego niezależnie od tego, czy organ administracji publicznej (państwowej) doręczył jej kontrolowaną decyzję (lub postanowienie) w zgodzie z obowiązującymi przepisami procedury administracyjnej (skutecznie), czy też nie dopełnił ciążących na nim obowiązków w tym zakresie: - podczas gdy dokonując prawidłowej wykładni przywołanych powyżej przepisów Minister Rozwoju i Technologii, w tym w szczególności mając na uwadze zasadę oficjalności doręczeń, powinien był dojść do konstatacji, że rozpoczęcie wynikającego z art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej k.p.a. terminu na wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej (lub postanowienia), o którym mowa w art. 156 i następne k.p.a., dla danej strony postępowania uzależnione jest od skutecznego (a więc dokonanego w zgodzie z przepisami prawa) doręczenia kontrolowanego aktu administracyjnego tejże stronie, zaś bez znaczenia w tym zakresie pozostaje fakt, kiedy decyzja administracyjna (orzeczenie administracyjne) "weszło do obrotu prawnego", - tym samym, że skoro w okolicznościach niniejszej sprawy brak jest jakichkolwiek dowodów tak bezpośrednich jak i pośrednich świadczących o tym, jakoby ówczesny organ administracji państwowej, doręczył decyzję Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia 28 października 1965 r. zatem decyzja ta nie została w istocie doręczona M.C., będącej jedyną stroną postępowania dekretowego, to dla M.C. lub jego następców prawnych nie rozpoczął w ogóle biegu 30-letni termin przedawnienia, o którym mowa w art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej k.p.a.; 2. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. w związku w związku z art. 2 ust 2 ustawy zmieniającej k.p.a. w związku z art. 36, art. 37 § 1, § 2 i § 3, art, 39 § 1, § 2 i § 3, art. 40, art. 41, art. 43 § 1 i § 2, art. 44 § 1 i § 2 oraz art. 45 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji poczynienie błędnych i zarazem dowolnych, bo nieznajdujących oparcia w materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie ustaleń, z których wynika, że przedmiotowe postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia 28 października 1965 r. oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia 20 lutego 1957 r. "zostało wszczęte po upływie trzydziestu lat od doręczenia decyzji", co w ocenie Organu administracji publicznej należy wywodzić z faktu, iż: • Państwowe Biuro Notarialne w [...] wezwało ówczesne organy administracji państwowej do złożenia prawomocnego orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia 20 lutego 1957 r., które to wezwanie organy administracji państwowej wykonały, "przesyłając stosowne orzeczenie"; w wyniku czego dokonano wpisu prawa własności nieruchomości przy ul. [...] w W., objętej niegdyś księgą dawną oznaczoną nr rej. hip. [...], na rzecz Skarbu Państwa, • decyzja Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia 28 października 1965 r. została doręczona Prezydium Rady Narodowej w [...] w dniu 2 listopada 1965 r., co wynika z egzemplarza tejże decyzji znajdującego się w aktach własnościowych wyżej wymienionej nieruchomości, • jak również z tego, że w sprawach majątkowych strony zainteresowane są uzyskaniem rozstrzygnięcia, zatem skoro M.C. nie interweniowała u ówczesnych organów administracji państwowej "o doręczenie decyzji w przedmiotowej sprawie", należało - zdaniem Ministra Rozwoju i Technologii - uznać, iż posiadała ona wiedzę o istnieniu decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia 28 października 1965 r., - podczas gdy analizując całokształt akt przedmiotowego postępowania administracyjnego oraz przepisy obowiązujące w latach, w których wydano kontrolowane w niniejszym postępowaniu akty administracyjne, nie powinno budzić wątpliwości Ministra Rozwoju i Technologii, że: o niezależnie od faktu, że Państwowe Biuro Notarialne w [...] nie jest i nigdy nie było stroną postępowania dekretowego, to wskazana przez Organ administracji publicznej korespondencja (jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji) pomiędzy Państwowym Biurem Notarialnym w [...], a Prezydium Rady Narodowej w [...] dotyczy tylko orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia 20 lutego 1957 r. i jako taka nie może stanowić dowodu na doręczenie decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia 28 października 1965 r. o tego rodzaju przekazanie decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia 28 października 1965 r. na rzecz Prezydium Rady Narodowej w [...] (czy jakiegokolwiek innego organu administracji państwowej) - co jest oczywiste - nie potwierdza w żaden, nawet pośredni sposób, jakoby decyzja została doręczona M.C. lub jej następcom prawnym (co jest wymagane zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej k.p.a., a o czym mowa w pkt 1) powyżej), a ponadto na gruncie Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej z dnia 22 lipca 1952 r. (Dz.U. z 1952 r. nr 33 poz. 232; dalej również jako "Konstytucja PRL"), została przyjęta zasada jednolitości władzy państwowej oraz jednolitej własności państwowej, w myśl której podział władz zastąpiono jedynie podziałem kompetencji, z czego wynikało, że wszelkie rady narodowe pozostawały jedynie terenowymi organami jednolitej władzy państwowej w gminach, miastach i dzielnicach większych miast, w powiatach i województwach: tym samym że za stronę postępowania dekretowego nie mogą zostać uznane inne organy jednolitej administracji państwowej, którym (jak w przypadku niniejszej sprawy) przekazano decyzję administracyjną: tego rodzaju czynności nie sposób bowiem traktować inaczej, jak tylko jako dokonanej w ramach struktury administracyjnej oraz jedynie w celach porządkowych, określonych we właściwych przepisach wewnętrznych, o jak również, że w aktach przedmiotowego postępowania administracyjnego brak jest jakichkolwiek dowodów (w każdym razie takowe nie zostały przywołane przez Organ administracji publicznej) z których wynikałoby, że M.C. rzeczywiście posiadała wiedzę o istnieniu decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia 28 października 1965 r., a nadto, nawet sam fakt posiadania wiedzy o akcie administracyjnym nie stanowi jeszcze o jego doręczeniu w zgodzie z przepisami procedury administracyjnej, - a zatem mając również na względzie - jak zresztą Minister Rozwoju i Technologii ustalił uzasadniając zaskarżoną decyzję - że "w aktach archiwalnych sprawy nie zachował się bezpośredni dowód doręczenia kwestionowanej decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej byłym właścicielom przedmiotowej nieruchomości" dokonując swobodnej, ale nie dowolnej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, oraz w oparciu o przepisy obowiązujące w dacie wydania orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia 20 lutego 1957 r. oraz decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia 28 października 1965 r. Minister Rozwoju i Technologii powinien był dojść do przekonania, że wskutek braku skutecznego doręczenia, w szczególności drugiego ze wskazanych powyżej aktów administracyjnych, w tym w szczególności braku jego doręczenia M.C., nie rozpoczął biegu termin wynikający z art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej k.p.a., tym samym nie wystąpiły wynikające z tego przepisu przesłanki, przemawiające za umorzeniem rzeczonego postępowania; 3. art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej k.p.a. w związku z art. 101 ust. 1 lit. a), lit b), lit. c), lit d) i lit e) rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnem (Dz. U. z 1928 r. nr 36 poz. 341 ze zm.) oraz art. 11 pkt 78 i art. 18 ust 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym oraz o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 1980 r. nr 4 poz. 8) oraz w związku z art. 1 pkt 4 ustawy z dnia 29 grudnia 1989 r. o zmianie Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej (Dz. U. z 1989 r. nr 75 poz. 444) polegające na dokonaniu ich błędnej wykładni skutkującej przyjęciem, że 30-letni termin przedawnienia administracyjnego, o którym mowa w art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej k.p.a., na wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej (lub postanowienia), z uwagi na jej wydanie "z rażącym naruszeniem prawa" (o czym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), rozpoczął swój bieg w dacie jej doręczenia i biegł nieprzerwanie niezależnie od tego, czy doszło do niego przed 31 grudnia 1989 r., czy też po tej dacie, - podczas gdy dokonując prawidłowej wykładni wskazanych powyżej przepisów Minister Rozwoju i Technologii winien był dojść do przekonania, że w przypadku decyzji administracyjnych (postanowień), doręczonych skutecznie przed 1 września 1980 r. (lub nawet przed 31 grudnia 1989 r.), ów 30-letni termin przedawnienia, w którym możliwe jest wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych (postanowienia) z uwagi na ich wydanie "z rażącym naruszeniem prawa", uległ zawieszeniu od dnia doręczenia wadliwego aktu administracyjnego do 31 sierpnia 1980 r. (ewentualnie do 30 grudnia 1989 r.) i rozpoczął swój bieg dopiero po tej dacie, - tym samym nawet gdyby przyjąć, że orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia 20 lutego 1957 r. oraz decyzja Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia 28 października 1965 r. zostały skutecznie doręczona M.C. najpóźniej w 1965 r. (jak chce tego Minister Rozwoju i Technologii), to termin na wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia jej nieważności, z uwagi na wydanie "z rażącym naruszeniem prawa", o czym mowa w art. 156 1 pkt 2 k.p.a., rozpoczął de facto swój bieg najwcześniej 1 września 1980 r., a zatem wniosek J.B. z dnia 8 stycznia 1998 r. został złożony w terminie wynikającym z art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej k.p.a.; 4. art. 2 ust 2 ustawy zmieniającej k.p.a. w związku z art. 158 § 2 oraz w związku z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust 2 oraz art. 8 ust 2 i art. 178 ust. 1 Konstytucji RP poprzez ich błędną - albowiem pozostającą w sprzeczności z Konstytucją RP - wykładnię skutkującą przyjęciem, że wskutek umorzenia z dniem 16 września 2021 r. z mocy prawa na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej k.p.a. postępowań administracyjnych w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych, wszczętych po upływie 30 lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia tych decyzji, nie jest również możliwe prowadzenie po tej dacie tych postępowań w kierunku stwierdzenia wydania tych decyzji z naruszeniem prawa (o czym mowa w art. 158 § 2 k.p.a.) - podczas gdy norma wywodzona z art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej k.p.a. w sposób jak powyżej, w zakresie, w jakim uniemożliwia stwierdzenie wydania ostatecznej decyzji administracyjnej z naruszeniem prawa, jest oczywiście sprzeczna z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP, albowiem sprzeczność normy z nią tożsamej została już stwierdzona przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 18 kwietnia 2019 r. sygn. akt SK 21/17; tym samym do czasu zmiany przepisu art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej k.p.a. zarówno organy administracji publicznej jak i sądy mają obowiązek zastosować wykładnię zgodną z Konstytucją RP, a zatem dokonać takiej interpretacji przywołanych powyżej przepisów, której rezultatem jest otwarcie możliwości stwierdzenia, że ostateczne decyzje administracyjne zostały wydane z naruszeniem prawa, - co w niniejszej sprawie winno skutkować tym, że Minister Rozwoju i Technologii powinien był dojść do przekonania, że przedmiotowe postępowanie administracyjne, wszczęte na podstawie wniosku J.B. z dnia 8 stycznia 1998 r., nie zostało umorzone z mocy prawa na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej k.p.a. w zakresie, w jakim dotyczy stwierdzenia wydana z naruszeniem prawa orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia 20 lutego 1957 r. oraz decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia 28 października 1965 r., a zatem, że po dniu 16 września 2021 r. może się dalej toczyć w kierunku wydania decyzji, o której mowa w art. 158 § 2 k.p.a.; 5. art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej k.p.a. w związku z art. 2, art. 45 ust. 1 oraz z art. 64 ust. 1 i ust. 2 w związku z art. 8 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz w związku z art. 7 oraz art. 8 § 1 k.p.a. polegające na ich błędnej wykładni i niewłaściwym zastosowaniu skutkującym umorzeniem na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej k.p.a. przedmiotowego postępowania nadzorczego wszczętego z wniosku J.B. z 8 stycznia 1998 r. (a więc na ponad 20 lat przed datą nie tylko wejścia w życie ale wręcz uchwalenia ustawy zmieniającej k.p.a.). jako wszczętego po upływie 30-letniego terminu przedawnienia, pomimo że aż do dnia 16 września 2021 r. obowiązywała ustanowiona jeszcze 1 września 1980 r. norma, wynikająca z art. 156 § 1 pkt 2 oraz § 2 k.p.a. zgodnie z którą, jeżeli ostateczna decyzja administracyjna rażąco narusza prawo, zawsze można wnosić o stwierdzenie jej nieważności; taki wniosek nie był ograniczony żadnym terminem - co narusza wywodzoną z art. 2 Konstytucji RP zasadę ochrony zaufania obywateli do państwa i tworzonego przez nie prawa, wynikającą z istoty demokratycznego państwa prawnego, która sprowadza się do "zakazu zastawiania przez przepisy prawne pułapek, formułowania obietnic bez pokrycia bądź nagłego wycofywania się przez państwo ze złożonych obietnic lub ustalonych reguł postępowania", co wiąże się między innymi z zakazem wprowadzania do systemu prawnego regulacji działających wstecz, a zatem dopuszczających zastosowanie nowych norm prawnych do zdarzeń domkniętych w przeszłości, z którymi prawo nie wiązało dotąd takich skutków prawnych - a szczególnie wtedy, kiedy pogarszają one sytuację obywatela, oddziałują niekorzystnie na interesy podmiotów ukształtowane przed dokonaniem zmiany stanu prawnego, zwłaszcza na prawa podmiotowe nabyte zgodnie z obowiązującymi dotychczas przepisami (zakaz retroakcji) oraz na przyznaniu ochrony jednostce w tych sytuacjach, w których rozpoczęła ona określone przedsięwzięcia na gruncie dotychczasowych przepisów (nakaz poszanowania interesów w toku); - tym samym Minister Rozwoju i Technologii, działając na podstawie art. 8 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, winien był nie orzekać o umorzeniu postępowania nadzorczego wszczętego ze wskazanego powyżej wniosku nawet w przypadku, gdyby doszedł do przekonania, że wystąpiły przesłanki wynikające z art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej k.p.a., jako że przepis ten, przewidujący umorzenie z mocy prawa postępowań w toku, pozostaje niezgodny z Konstytucją RP; 6. art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej k.p.a. poprzez ich bezpodstawne zastosowanie i w konsekwencji stwierdzenie, że przedmiotowe postępowanie nadzorcze, wszczęte z wniosku J.B. z dnia 8 stycznia 1998 r., dotyczące stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia 20 lutego 1957 r. oraz decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia 28 października 1965 r. zostało umorzone z mocy prawa, a to w wyniku niezasadnego przyjęcia przez Organ administracji publicznej, że wniosek ten został złożony po upływie wynikającego z art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej k.p.a. 30-letniego terminu, liczonego od dnia doręczenia kontrolowanego aktu administracyjnego, ewentualnie, że wszczęte z tego wniosku postępowanie nadzorcze, po dniu 16 września 2021 r., nie mogło się dalej toczyć w sprawie stwierdzenia wydania wskazanej powyżej decyzji z naruszeniem prawa (o czym mowa w art. 158 § 2 k.p.a.). W oparciu o tak sformułowane zarzuty Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych. W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów Sąd uznał skargę za niezasadną. 16 września 2021 r. weszła w życie ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 1491), która w art. 1 zmieniła art. 156 § 2 k.p.a. Zgodnie z obecnie obowiązującą treścią tego przepisu, nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. Ustawa ta, do art. 158 k.p.a. dodała również § 3, zgodnie z którym, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, o której mowa w art. 156 § 2, upłynęło trzydzieści lat, nie wszczyna się postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Oznacza to, że po upływie ww. terminów nie jest dopuszczalne wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, a postępowanie wszczęte winno być umorzone. Wbrew twierdzeniom skargi sporny przepis nie określa (ani nie jest możliwa odmienna wykładnia zaprezentowana w skardze) jako moment początkowy biegu terminu trzydzieści lat innego zdarzenia niż doręczenie lub ogłoszenie decyzji. Jak wynika z uzasadnienia do omawianej ustawy ma ona na celu dostosowanie systemu prawa do wyroku Trybunału Konstytucyjnego wydanego w dniu 12 maja 2015 r. w sprawie o sygn. P 46/13, w którym stwierdzono niezgodność art. 156 § 2 k.p.a. z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej. Z treści powołanego orzeczenia wynika, że art. 156 § 2 k.p.a. w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji RP. Trybunał Konstytucyjny wskazał, że możliwość stwierdzenia nieważności decyzji jest wyjątkiem od zasady poszanowania trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej. Jednocześnie podniósł, że "brak wyłączenia dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej z przyczyny (wady) określonej w art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. po znacznym upływie czasu, skutkuje destabilizacją porządku prawnego, jeśli decyzją przyznano stronie ekspektatywę nabycia prawa, z której zamierza ona skorzystać". W tym kontekście Trybunał Konstytucyjny zwrócił uwagę, że ustawodawca, określając przesłanki stwierdzania nieważności decyzji oraz zakres ich zastosowania, powinien brać pod uwagę wszystkie zasady mieszczące się w klauzuli państwa prawnego, przewidzianej w art. 2 Konstytucji RP, a odstępstwa od zasady trwałości decyzji ostatecznej (do których trzeba zaliczyć możliwość stwierdzenia nieważności decyzji) nie powinny naruszać wynikających z art. 2 Konstytucji RP zasad bezpieczeństwa prawnego oraz ochrony zaufania jednostki do państwa i stanowionego przez nie prawa. Trybunał zaakcentował także, że żadna z zasad, które w analizowanym przypadku są konkurencyjne, nie ma charakteru absolutnego. W ocenie Trybunału Konstytucyjnego ustawodawca ma wręcz obowiązek kształtowania regulacji prawnych, które będą sprzyjały wygaszaniu - wraz z upływem czasu - stanu niepewności. Niezbędne jest zatem ustanowienie odpowiednich granic dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji. Trwałość decyzji organów władzy publicznej nie może być pozorna. Taka pozorność występowałaby nie tylko, jeżeli ustawodawca nie przewidywałby ograniczeń wzruszalności ostatecznych decyzji, ale również jeżeli ograniczenia te nie byłyby wystarczające dla zachowania zasady zaufania obywatela do państwa i zasady pewności prawa. Ustawodawca nie może z jednej strony deklarować trwałości decyzji z uwagi na jej ostateczność, a z drugiej strony przewidywać, nieograniczoną terminem, możliwość wzruszania decyzji, na podstawie której strona nabyła prawo lub ekspektatywę. Z tego powodu ustawodawca wprowadził cezurę czasową uniemożliwiającą wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, jeżeli od jej doręczenia lub ogłoszenie upłynęło 30 lat. Jest to okres skorelowany z przewidzianym w Kodeksie cywilnym terminem zasiedzenia nieruchomości w złej wierze. Sąd nie podziela, jako organ stosujący prawo, na gruncie uchwalonej ustawy, koncepcji rozdzielenia sprawy administracyjnych na sprawę o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej i sprawę o stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa. Celem nadzwyczajnego postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności jest ustalenie, czy kontrolowana decyzja jest dotknięta jedną z wad wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a. Rozstrzygnięcie kończące takie postępowanie może polegać albo na stwierdzeniu nieważności decyzji lub odmowie stwierdzenia jej nieważności albo na stwierdzeniu, że wydanie decyzji nastąpiło z naruszeniem prawa. Powyższe rozstrzygnięcia zapadają w jednym i tym samym postępowaniu, ponieważ jeżeli brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 156 § 2 k.p.a., organ administracji publicznej ogranicza się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie stwierdził nieważności decyzji. Potwierdza to art. 158 k.p.a. gdzie ujęto formy rozstrzygnięć w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. A zatem brak wystąpienia negatywnych przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji nie uruchamia, odrębnego postępowania w celu wydania decyzji stwierdzającej wydanie decyzji z naruszeniem prawa. Wydanie decyzji stwierdzającej wydanie decyzji z naruszeniem prawa następuje w ramach tego samego postępowania nadzorczego. Tym samym organ nie był uprawniony do zbadania czy kontrolowana decyzja w trybie nadzorczym zawierała kwalifikowane wady prawne. Potwierdzeniem tej tezy jest wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 kwietnia 2019 r. sygn. akt SK 21/17 badający zgodność z Konstytucją art. 33 ust. 2 ustawy z 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów (D.U. 2014, poz. 700). Odnosząc się do art. 158 § 2 k.p.a. Trybunał jasno wskazał, że nie jest możliwe wydanie decyzji opartej na tym przepisie bez konieczności wszczęcia i prowadzenia postępowania o stwierdzenie nieważności. Oznacza to, zdaniem Trybunału, że przepisy wykluczające to postępowanie wykluczają również wydanie decyzji stwierdzającej naruszenie prawa. W wyroku tym przypomniano, że "nieograniczona w czasie wzruszalność ostatecznych decyzji administracyjnych nie jest zasadą konstytucyjną a ograniczenie terminu zaskarżenia prawomocnych decyzji administracyjnych jest uzasadnione względami bezpieczeństwa prawnego (wyrok TK z dnia 22 lutego 2000 r. sygn. akt SK 13/98, OTK ZU nr 1/2000). Ograniczenia czasowe muszą istnieć ze względu na konieczność ochrony wartości takich jak stabilność stosunków prawnych, wskazując jednocześnie na rosnące z czasem trudności dowodowe i ochronę praw nabytych (wyrok TK z 15 maja 2000 r. sygn. akt SK 29/99 OTK ZU nr 4/2000, poz. 110). Z wyroku tego wynika zatem, że warunkiem stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa jest uprzednie stwierdzenie istnienia przesłanek nieważnościowych a więc uprzednie wszczęcie i zakończenie postępowania nieważnościowego. Upływ czasu, jako przesłanka negatywna, uniemożliwia taką ocenę. Sąd w pełni akceptuje wywody Trybunału, że tylko w szczególnych sytuacjach kiedy przemawia za tym inna, mocniejsza, zasada konstytucyjna dopuszczalne jest odstąpienie od zasady bezpieczeństwa obrotu prawnego. Chodzi tu o sytuacje wyjątkowe, szczególne, które uzasadniają ochronę ze względu na inne obiektywnie ważniejsze racje niż te wynikające z zasady bezpieczeństwa obrotu prawnego. Istotnie w wyroku tym, Trybunał Konstytucyjny uznał, że art. 33 ust. 2 ustawy z 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów w zakresie w jakim uniemożliwia stwierdzenie wydania ostatecznej decyzji o zatwierdzeniu projektu scalenia z naruszeniem prawa jest niezgodny z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP. Wskazał, że stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem praw jest niezbędne do dochodzenia odpowiedzialności organów władzy publicznej za szkody wyrządzone ostateczną decyzją administracyjną a takie rozstrzygnięcie nie usuwa z obrotu prawa decyzji (tak jak to ma miejsce w przypadku stwierdzenia nieważności) ale daje podstawę do wystąpienia z roszczeniem odszkodowawczym na drodze sądowej na podstawie art. 4171 k.c. Przedmiotem jednak kontroli Trybunału była norma, która stanowiła, że "nie stwierdza się nieważności decyzji o zatwierdzeniu projektu scalenia lub wymiany gruntów, jeżeli od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna, upłynęło 5 lat". Natomiast na gruncie ustawy zmieniającej mamy do czynienia z normą która stanowi, w jej art. 2 pkt 2, że w przypadku postępowań wszczętych po upływie 30 lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej (16 września 2021 r.), następuje skutek w postaci umorzenia postępowania administracyjnego z mocy prawa. Mamy zatem do czynienia z zupełnie inną normą niż ta która była przedmiotem kontroli konstytucyjnej Trybunału Konstytucyjnego w tamtej sprawie. Nie można zatem automatycznie także w innych sprawach tego samego rodzaju, przekładać rozstrzygnięcia tego wyroku na stan prawny wykreowany normą ustawy zmienianej. Trzeba mieć na uwadze, że każdy system prawa przewiduje ograniczenia czasowe w dochodzeniu roszczeń a także różnego rodzaju skutki prawne, które następują po upływie określonego terminu. Można tu przywołać skutki zasiedzenia - art. 172 § 2 kodeksu cywilnego – po upływie 30 lat dla posiadacza w złej wierze a w przypadku dobrej wiary posiadacza – po upływie 20 lat – art. 172 § 1 kodeksu cywilnego; przedawnienie roszczeń przeciwko wieczystemu użytkownikowi o naprawienie szkód wynikłych z niewłaściwego korzystania z gruntu Skarbu Państwa lub gruntu należącego do jednostek samorządu terytorialnego bądź ich związków, jak również roszczenie wieczystego użytkownika o wynagrodzenie za budynki i urządzenia istniejące w dniu zwrotu użytkowanego gruntu które przedawniają się z upływem lat trzech od tej daty – art. 243 k.c.; przedawnienie roszczeń z czynów niedozwolonych – 3 lata od dnia w którym poszkodowany dowiedział się albo mógł się dowiedzieć o szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia ale nie dłuższy niż 10 lat od dnia w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę – art. 4421 § 1 kodeksu cywilnego; 20 lat gdy szkoda wynikła ze zbrodni lub występku - § 2. Także w postępowaniu administracyjnym – przedawnienie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej – 5 lat od naruszenia – art.- 189g § 1 k.p.a. czy wreszcie w postępowaniu karnym skutek w postaci ustania karalności - 30 lat gdy czyn stanowi zbrodnię zabójstwa (art. 101 § 1 pkt 1 k.k.), 20 lat gdy stanowi inną zbrodnię (art. 101 § 1 pkt 2 k.k). Przepisów tych nie stosuje się z mocy art. 105 tylko do zbrodni przeciwko pokojowi, ludzkości i przestępstw wojennych (§ 1) i do umyślnego przestępstwa: zabójstwa, ciężkiego uszkodzenia ciała, ciężkiego uszczerbku na zdrowiu lub pozbawienia wolności łączonego ze szczególnym udręczeniem, popełnionego przez funkcjonariusza publicznego w związku z pełnieniem obowiązków służbowych (§ 2). Wszystkie te regulacje (poza szczególnymi wyjątkami) określają maksymalny czas przedawnienia/dochodzenia roszczeń na 30 lat. W art. 31 ust. 3 Konstytucji RP zawarta została zasada proporcjonalności. Wymaga ona aby ograniczenia korzystania z konstytucyjnych wolności i praw były wprowadzane w formie ustawy (aspekt formalny), aby konieczność ustanawiania takich ograniczeń nie naruszała istoty danej wolności lub prawa podmiotowego i tylko wtedy gdy istnieje konieczność ich wprowadzenia w demokratycznym państwie prawa dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, ochrony środowiska, zdrowia, moralności publicznej albo wolności i praw innych osób. Zakres wprowadzonych ograniczeń powinien być zatem proporcjonalny tzn. konieczny dla realizacji określonego celu (wyroki TK z dnia 24 stycznia 2006 r. sygn. akt SK 40/04, OTK ZU 1/2006, poz. 5, z dnia 29 września 2008 r. sygn. akt SK 52/05, 28 września 2006 r. sygn. akt K 45/04, OTK ZU 8/A/2006, poz. 111). Jak wskazywał niejednokrotnie Trybunał Konstytucyjny należy w takim kontekście rozważyć czy istnieje rzeczywista potrzeba dokonania danej regulacji, a z drugiej należy mieć pewność, że podjęte środki prawne będą skuteczne tj. rzeczywiście były służące i niezbędne dla realizacji określonego celu. Chodzi bowiem o stosowanie jak najmniej uciążliwych środków dla podmiotów których prawa będą regulacją ustawową ograniczone (wyrok TK z dnia 17 maja 2007 r. sygn. akt K 33/05, OTK ZU nr 5/A/2006, poz. 57, wyrok TK z dnia 2 października 2006 r. sygn. akt SK 34/06 OTK ZU nr 9/A/2006, poz. 118). Zasada proporcjonalności łączy się z zakazem nadmiernej ingerencji w sferę spraw i wolności konstytucyjnych. Test proporcjonalności polega więc na ocenie czy ograniczenia (tu czasowe) są konieczne w demokratycznym państwie prawa, czy wprowadzona regulacja jest w stanie doprowadzić do zamierzonych przez nią skutków, czy regulacja ta jest niezbędna dla ochrony interesu publicznego z którym jest połączona, czy efekty wprowadzonej regulacji pozostają w proporcji do ciężarów nakładanych na obywatela. Wprowadzona regulacja ograniczająca możliwość skutecznego wnioskowania o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej była konieczna i wynikała z ww. wyroku TK P 46/13, doprowadziła do zamierzonych i wskazanych w tym wyroku skutków tj. ograniczenia w czasie możliwości eliminowania z obrotu prawnego decyzji ostatecznych, służy ochronie interesu publicznego w tym interesu Skarbu Państwa czy jednostek samorządu terytorialnego, które na skutek decyzji pozbawiających prawa własności nabyły ich prawa przy uwzględnieniu także i tego, że nabycie to z uwagi na upływ terminów zasiedzenia i tak by nastąpiło i nie stanowią nadmiernego ciężaru dla obywatela, który przez 30 lat mógł skutecznie domagać się stwierdzenia nieważności. Ten okres czasu był wystarczający do podjęcia inicjatywy w celu wyeliminowania decyzji czy postanowienia z obrotu prawnego. Zdaniem Sądu w takim zakresie zasada pewności obrotu prawnego i zasada trwałości decyzji administracyjnej przeważa nad zasadami rekompensowania szkody poniesionej w wyniku niezgodnego z prawem działania organów Państwa. Sumując, na gruncie regulacji stanowiącej obecnie przedmiot kontrowersji pomiędzy organem a stroną istniała jasna i potwierdzona przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku sygn. akt P 46/13 pilna potrzeba uregulowania kwestii możliwości eliminacji z obrotu prawnego decyzji wydanych przed wieloma laty w konfrontacji z obowiązującą na gruncie k.p.a. zasadą trwałości decyzji administracyjnych. Nie są zatem trafne zarzuty skargi co do tego, że umorzenie postępowania w przedmiotowej sprawie skutkuje naruszeniem art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej k.p.a. w związku z art. 2, art. 45 ust. 1 oraz z art. 64 ust. 1 i ust. 2 w związku z art. 8 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz w związku z art. 7 oraz art. 8 § 1 k.p.a. W przedmiotowej sprawie decyzja Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia 28 października 1965 r. została – jak prawidłowo ustalił Minister - doręczona Prezydium Rady Narodowej w [...] w dniu 2 listopada 1965 r., co wynika z egzemplarza decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia 28 października 1965 r. Dodatkowo nie jest spornym w przedmiotowej sprawie, że Państwowe Biuro Notarialne w [...] pismem z dnia 7 kwietnia 1966 r. zawiadomiło Prezydium Rady Narodowej w [...] o wpisie w dniu 15 marca 1966 r. prawa własności nieruchomości [...] położonej przy ulicy [...], ozn. nr hip. [...], na rzecz Skarbu Państwa po przedstawieniu prawomocnego orzeczenia administracyjnego z dnia 20 lutego 1957 r. W ocenie Sądu skoro w następstwie wydana orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia 20 lutego 1957 r. skierowano wniosek o ujawnienie nowego właściciela w księgach wieczystych, to uznać należy, że sąd wieczystoksięgowy musiał otrzymać orzeczenie ze stwierdzeniem jego ostateczności, gdyż w przeciwnym razie nie istniałaby podstawa prawna do ujawnienia nowego właściciela. Skoro Skarb Państwa został wpisany do księgi wieczystej jako właściciel dniu 15 marca 1966 r. to najpóźniej w tej dacie orzeczenie weszło do obrotu prawnego. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela w pełni argumentację wyrażoną w wyroku NSA z dnia 13 lutego 2024 r. sygn. akt I OSK 2652/20, w którym przywołując dotychczasowe orzecznictwo NSA wyjaśniono, że doręczenie decyzji innemu niż wnioskodawca podmiotowi, powoduje, że decyzja taka weszła do obrotu prawnego i zaczęła wywoływać skutki prawne. Podzielić należy również stanowisko, że wchodzi do obrotu i wywołuje skutki prawne również decyzja doręczona wadliwie, np. z naruszeniem przepisów o doręczeniach, z pominięciem niektórych stron, bądź ich pełnomocników, jak również decyzja doręczona jedynie "do wiadomości". NSA w wyroku z dnia 13 lutego 2024 r. podkreślił, że koncepcja "wejścia decyzji do obrotu prawnego" nie jest związana z prawidłowym, tj. zgodnym z przepisami prawa doręczeniem decyzji, lecz z dokonaniem czynności doręczenia polegającej na uzewnętrznieniu woli organu wobec podmiotu usytuowanego poza organem administracji i to niekoniecznie nawet wobec jej adresata (zob. wyrok NSA z dnia 20 lutego 2014 r. sygn. akt II OSK 2259/12, wyrok NSA z dnia 17 października 2017 r. sygn. akt II GSK 4055/16, wyrok NSA z dnia 21 grudnia 2023 r. sygn. akt II GSK 1103/22). Tak więc może wejść do obrotu i wywoływać skutki prawne również decyzja doręczona wadliwie, np. z naruszeniem przepisów o doręczeniach, z pominięciem niektórych stron, bądź ich pełnomocników. Wchodzi do obrotu i wywołuje skutki prawne również decyzja doręczona jedynie "do wiadomości" (por. wyroki NSA z dnia 5 marca 2009 r. sygn. akt I OSK 453/08, oraz z dnia 26 lipca 2013 r. sygn. akt II OSK 718/12). W realiach niniejszej sprawy oznacza to, że doręczenie orzeczenia podmiotowi zewnętrznemu i podjęcie czynności prawnych na jego podstawie, to jest dokonanie wpisu prawa własności w księgach wieczystych uznać należy za jego doręczenie również w rozumieniu art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej, z uwagi na fakt wejścia owego orzeczenia do obrotu prawnego. Wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia 28 października 1965 r. oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia 20 lutego 1957 r. został złożony dniu 8 stycznia 1998 r. i 3 lutego 1998 r., a więc po ponad 30 latach od ww. wpisu prawa własności Skarbu Państwa. Prawidłowo Minister uznał zatem uznał, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia 28 października 1965 r. oraz utrzymanego nią w mocy orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia 20 lutego 1957 r. zostało wszczęte po upływie trzydziestu lat od doręczenia decyzji i nie zostało do dnia 16 września 2021 r. zakończone decyzją ostateczną, tak więc uległo ono umorzeniu z mocy prawa. Tym samym za bezzasadne Sąd uznał zarzuty naruszenia art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej k.p.a. w związku z art. 16 § 1 oraz art. 39 §1,§ 2, § 3 i § 4 k.p.a. oraz w związku z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust 1 Konstytucji RP, a także art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. w związku w związku z art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej k.p.a. w związku z art. 36, art. 37 § 1, § 2 i § 3, art, 39 § 1, § 2 i § 3, art. 40, art. 41, art. 43 § 1 i § 2, art. 44 § 1 i § 2 oraz art. 45 k.p.a. Co najmniej od daty wydania wyroku P 46/13 przez Trybunał Konstytucyjny każdy – zdaniem Sądu - powinien się liczyć z tym, że ustawodawca wykona ten wyrok poprzez stworzenie regulacji ograniczających możliwość wzruszania w trybie nadzwyczajnym decyzji. Na tym polega m.in. zasada zaufania do organów. Nie ma bowiem racjonalnego wytłumaczenia powodów, dla których następcy prawni osób, którym odebrano własność czekali ponad 30 lat żeby wzruszyć orzeczenie. To właśnie zasada zaufania do prawa powinna być rozumiana w ten sposób, że po tak długim okresie czasu organy nie będą mogły wzruszać decyzji ostatecznych. Zasada zaufania do prawa opiera się na pewności prawa i przewidywanym postępowaniu organów państwa. Zasada ta skierowana jest nie tylko do obywateli ale i oczywiście organów, których obowiązkiem jest działanie zgodnie z prawem. Prawodawca wykonał wyrok Trybunału Konstytucyjnego, choć ze znacznym, bo 6 letnim opóźnieniem i trudno mu z tego powodu czynić jakikolwiek zarzut. Z kolei powoływana często w tych sprawach zasada lex retro non agit również na gruncie procedury administracyjnej doznaje pewnych wyjątków (np. zamknięcie drogi do możliwości wzruszania aktów własności ziemi). W odniesieniu do przyjętej retroaktywności przepisów ustawy, dopuszcza się możliwość wprowadzenia przez ustawodawcę zarówno retroakcji, jak i retrospekcji. Nie sposób abstrakcyjnie wykluczyć istnienia wymagających ochrony konstytucyjnych wartości, które będą uzasadniać odstępstwo od zasady nieretroaktywnego działania prawa. Jednakże tego rodzaju odstępstwo musi być wolne od arbitralności i podlegać ocenie z perspektywy celowości i proporcjonalności (por. orzeczenia o wzajemnym stosunku zasady lex retro non agit i zasady ochrony prawa nabytych: np. wyroki TK z dnia 15 września 1998 r. sygn. akt K 10/98, z dnia 8 grudnia 2009 r. sygn. akt SK 34/08). W ocenie Sądu, racje konstytucyjne w aspekcie zasady praworządności mogły zostać ograniczone przez potrzebę stabilizacji stanów społeczno-gospodarczych ukształtowanych mocą aktu administracyjnego, a ponadto przez zasadę zaufania obywatela do państwa, w tym zasadę pewności prawa, które wynikają z art. 2 Konstytucji RP. Z tego względu przyjęte rozwiązanie normatywne spełnia zasadę proporcjonalności, w zakresie w jakim racje konstytucyjne przemawiające za retroaktywnością równoważą jej negatywne skutki (vide wyrok tut. Sądu sygn. akt I SA/Wa 148/22 i przywołany tam wyrok ETPCz z dnia 30 sierpnia 2007 r., Wielka Izba, skarga nr 44302/02, § 68). W konsekwencji za bezzasadny Sąd uznał zarzut naruszenia art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej k.p.a. w związku z art. 158 § 2 k.p.a. w związku z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust 2 oraz art. 8 ust 2 i art. 178 ust. 1 Konstytucji RP. Dodatkowo Sąd uznał za bezzasadny zarzut naruszenia art. 2 ust 2 ustawy zmieniającej k.p.a. w związku z art. 101 ust. 1 lit. a), lit b), lit. c), lit d) i lit e) rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnem oraz art. 11 pkt 78 i art. 18 ust 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym oraz o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz w związku z art. 1 pkt 4 ustawy z dnia 29 grudnia 1989 r. o zmianie Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. Odnosząc się natomiast do wyrażonej w art. 8 Konstytucji zasady bezpośredniego jej stosowania, podzielając poglądy, że sąd może dokonywać oceny konstytucyjności przepisów mających zastosowanie w sprawie w tym sensie, że będąc przekonany o niekonstytucyjności aktu normatywnego, odmawia jego zastosowania, w tym wypadku Sąd nie widzi podstaw do pominięcia art. 2 ust. 2 w zakresie w jakim umarza się z mocy prawa postępowania w toku. Nowelizacja Kodeksu postępowania administracyjnego dokonana przepisami ustawy, jak wynika z jej uzasadnienia, miała na celu dostosowanie systemu prawa do wyroku Trybunału Konstytucyjnego wydanego z dnia 12 maja 2015 r. w sprawie o sygn. P 46/13. Trybunał wskazał, że możliwość stwierdzenia nieważności decyzji jest wyjątkiem od zasady poszanowania trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej. Trybunał Konstytucyjny zwrócił uwagę, że ustawodawca, określając przesłanki stwierdzania nieważności decyzji oraz zakres ich zastosowania, powinien brać pod uwagę wszystkie zasady mieszczące się w klauzuli państwa prawnego, przewidzianej w art. 2 Konstytucji RP, a odstępstwa od zasady trwałości decyzji ostatecznej (do których trzeba zaliczyć możliwość stwierdzenia nieważności decyzji) nie powinny naruszać wynikających z art. 2 Konstytucji RP zasad bezpieczeństwa prawnego oraz ochrony zaufania jednostki do państwa i stanowionego przez nie prawa. Trybunał zaakcentował także, że żadna z zasad, które w analizowanym przypadku są konkurencyjne, nie ma charakteru absolutnego. W ocenie TK ustawodawca ma wręcz obowiązek kształtowania regulacji prawnych, które będą sprzyjały wygaszaniu - wraz z upływem czasu - stanu niepewności. Niezbędne jest zatem ustanowienie odpowiednich granic dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji. Wskazano przy tym, że trwałość decyzji organów władzy publicznej nie może być pozorna. Taka pozorność występowałaby nie tylko, jeżeli ustawodawca nie przewidywałby ograniczeń wzruszalności ostatecznych decyzji, ale również jeżeli ograniczenia te nie byłyby wystarczające dla zachowania zasady zaufania obywatela do państwa i zasady pewności prawa. Ustawodawca nie może bowiem z jednej strony deklarować trwałości decyzji z uwagi na jej ostateczność, a z drugiej strony przewidywać, nieograniczoną terminem, możliwość wzruszania decyzji, na podstawie której strona nabyła prawo lub ekspektatywę. Z tego powodu ustawodawca wprowadził "przeszkodę" czasową uniemożliwiającą wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji jeżeli od jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło 30 lat. Jest to okres skorelowany z przewidzianym w Kodeksie cywilnym terminem zasiedzenia nieruchomości w złej wierze (art. 172 k.c.). Sąd w tym składzie, w nawiązaniu do wyroku TK P 46/13, uznał, że brak do tej pory w procedurze administracyjnej ograniczenia możliwości dochodzenia stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej powodował naruszenie zasady trwałości decyzji administracyjnej a przede wszystkim chaos prawny. Taki stan nie służył ani pewności prawa ani jego stabilności. W konsekwencji Sąd za bezzasadny uznał zarzut naruszenia art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej k.p.a. Ponieważ przed Trybunałem Konstytucyjnym zawisła na wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich, sprawa o sygn. 2/22 o stwierdzenie, że art. 2 ustawy z 11 sierpnia 2021 r. w zakresie w jakim uniemożliwia wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jest niezgodny z art. 2, 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 a także z art. 64 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji R.P. (dot. przyjętego rozwiązania intertemporalnego), to w sytuacji stwierdzenia niekonstytucyjności, strona będzie uprawniona do żądania wznowienia postępowania administracyjnego w terminie 1 miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego – art. 145a k.p.a. Jak na razie, zgodnie z zasadą domniemania konstytucyjności aktu normatywnego, brak jest podstaw do podzielenia przez Sąd naruszenia wskazanych w skardze przepisów Konstytucji. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.