I SA/Wa 933/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędziowie: sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi B. G. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] marca 2013 r. nr [....] w przedmiocie stwierdzenia nabycia prawa własności nieruchomości z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2012 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury i Rozwoju na rzecz skarżącego B. G. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Minister Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej, po rozpatrzeniu odwołania B. G. , decyzją z dnia [...] marca 2013 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2012 r., nr [...] stwierdzającą nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Skarb Państwa, prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną - ul. [...], położonej w [...], obręb [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, objętej księgą wieczystą KW nr [...]. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy. Pismem z dnia [...] maja 2000 r., nr [...] Dyrektor Miejskiego Zarządu Dróg w [...] wystąpił do Wojewody [...] z wnioskiem o stwierdzenie nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Skarb Państwa, prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną - ul. [...], położonej w [...], obręb [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, objętej księgą wieczystą KW nr [...]. Wojewoda [...], działając na podstawie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) – zwanej dalej "ustawą", decyzją z dnia [...] czerwca 2000 r., nr [...] odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Skarb Państwa, prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną - ul. [...], oznaczonej jako działka m [...] o pow. [...] ha, objętej księgą wieczystą KW nr [...]. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, po rozpatrzeniu odwołania Miejskiego Zarządu Dróg w [...], decyzją z dnia [...] lipca 2000 r., nr [...] uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2000 r., nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 22 sierpnia 2002 r., sygn. akt I SA 1377/02 oddalił skargę B. G. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] lipca 2000 r., nr [...]. W wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania, Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2003 r., nr [...] stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Skarb Państwa, prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną - ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha. Odwołanie od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2003 r. złożył B. G. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] lutego 2003 r., nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2003 r., nr [...]. Po rozpatrzeniu skargi B. G. , Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 29 grudnia 2005 r., sygn. akt I SA/Wa 1476/05 uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] lutego 2003 r., nr [...] oraz poprzedzającą ja decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2003 r., nr [...]. W uzasadnieniu wyroku wskazano, że zarówno organ I, jak i II instancji naruszyły przepisy art. 7, art. 77 ust. 1 Kpa oraz art. 8 Kpa bowiem materiał dowodowy nie został zgromadzony w sposób wyczerpujący i nie wyjaśniono wszystkich okoliczności sprawy, m.in. nie została wyjaśniona kwestia zajętości gruntu pod drogę publiczną oraz władztwa publicznego. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] września 2009 r., nr [...] stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Skarb Państwa, prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną - ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha. Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...] uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2009 r., nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu wskazano, iż zgodnie z wytycznymi zawartymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 grudnia 2005 r., sygn. akt I SA/Wa 1476/05 w sprawie należy przeprowadzić rozprawę administracyjną, a ponadto wyjaśnienia wymaga kwestia zajętości nieruchomości pod drogę publiczną w dniu 31 grudnia 1998 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 5 maja 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 617/11 odrzucił skargę Dyrektora Miejskiego Zarządu Dróg w [...] na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...]. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] maja 2012 r., nr [...] stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Skarb Państwa, prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną - ul. [...], oznaczoną jako działka nr [...] o pow. [...] ha. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł B. G. kwestionując zajętość działki nr [...] pod drogę publiczną oraz władanie publicznoprawne. Minister Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia [...] marca 2013 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2012 r., nr [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy nabycie własności nieruchomości z mocy prawa na podstawie tego przepisu nastąpiło jeżeli w dniu 31 grudnia 1998 r. spełnione zostały łącznie następujące przesłanki: 1) nieruchomość nie była własnością Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego; 2) nieruchomość była zajęta pod drogę publiczną; 3) nieruchomość pozostawała we władaniu Skarbu Państwa bądź jednostek samorządu terytorialnego. Organ odwoławczy zauważył, że przepis art. 73 ust. 1 ma charakter wywłaszczeniowy. Stosując ten przepis organ bada wyłącznie spełnienie przesłanek w nim wymienionych na dzień 31 grudnia 1998 r. Jak wynika z akt przedmiotowej sprawy nieruchomość położona w [...] oznaczona jako działka nr [...] stanowiła współwłasność J. G., J. G., H. G., Z. W., B. G. , a zatem w dniu 31 grudnia 1998 r. stanowiła współwłasność osób fizycznych, nie zaś Skarbu Państwa bądź jednostki samorządu terytorialnego. Na mocy umowy sprzedaży z dnia [...] października 2006 r., nr Rep. A [...] J. G., H. G., działający w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik J. G., Z. W., B. G. sprzedali swoje udziały w nieruchomości stanowiącej działki nr [...] i nr [...] na rzecz C. G.. Ulica [...] znajduje się w ciągu drogi nr [...], która na podstawie uchwały Rady Ministrów nr 192 z dnia 2 grudnia 1985 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg krajowych (M. P. z 1986 r. Nr 3, poz. 16) posiadała kategorię drogi krajowej. Na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 1998 r. w sprawie wykazu dróg krajowych i wojewódzkich (Dz. U. Nr 160, poz. 1071) droga nr [...] pozostała drogą krajową. Minister wskazał, że przestrzenny zasięg działania art. 73 ust. 1 w odniesieniu do zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną determinowany jest możliwością zakwalifikowania danego stanu faktycznego z dnia 31 grudnia 1998 r. do definicji pasa drogowego (art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych), jako urządzenia technicznego, stanowiącego zorganizowaną całość funkcjonalną, podporządkowaną utrzymaniu i eksploatacji ciągów ruchu pojazdów i pieszych. O przestrzennych granicach zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną rozstrzyga zatem stan jej urządzenia w dniu 31 grudnia 1998 r. bądź sposób korzystania z niej. W przypadku dróg publicznych od dawna istniejących, granice zajęcia pod drogę odpowiadają granicom jej urządzenia w ramach normatywnie zdefiniowanego pasa drogowego. Zatem przez zajęcie nieruchomości pod drogę publiczną należy rozumieć nie tylko zajęcie gruntu pod pas drogowy przeznaczony do ruchu lub postoju pojazdów, ale także pod leżące w jego ciągu obiekty inżynierskie (np. kanalizacyjne, energetyczne), place postojowe i parkingi, ścieżki rowerowe, drzewa i krzewy oraz urządzenia techniczne niezwiązane z prowadzeniem i zabezpieczeniem ruchu (por. wyrok NSA z dnia 21 sierpnia 2002 r., sygn. akt I SA 1441/00, LEX nr 137831). Odnosząc się do kwestii zajęcia działki nr [...] pod drogę krajową Minister wskazał, że jest poza sporem, iż na działce nr [...] znajduje się obecnie chodnik utwardzony, pas zieleni, zatoka autobusowa oraz wjazd na posesję. W decyzji z dnia [...] lutego 2011 r. Minister Infrastruktury wskazał, że jednoznacznego wyjaśnienia wymaga, jaki odcinek ul. [...] i w jakim zakresie modernizowany był w okresie przed dniem 31 grudnia 1998 r., a zatem jaki był stan faktyczny na gruncie w powyższej dacie. Organ podał, że w dniu 7 marca 2012 r. odbyła się rozprawa administracyjna na gruncie, która jedynie potwierdziła sporne stanowiska stron. J. G. wskazywał, iż modernizacja drogi publicznej odbyła się w czasie wskazanym przez zarządcę drogi, jednakże nie obejmowała działki nr [...], na której od dnia 1 listopada 1997 r. istniał jedynie prowizoryczny chodnik, co potwierdził również świadek K. T.. Jednakże zebrany w sprawie materiał dowodowy potwierdza, iż modernizacja ul. [...] w [...], która miała miejsce w latach 1995 - 1998 obejmowała odcinek ulicy, przy którym położona jest działka nr [...], m.in. mapy z dnia [...] kwietnia 1997 r. i z dnia [...] sierpnia 1997 r. przedstawiające inwentaryzację układu drogowego ul. [...]. Ponadto z notatki służbowej, sporządzonej z rozmowy ze Z. S. - pracownikiem Miejskiego Zarządu Dróg w [...] wynika, że cała inwestycja polegająca na modernizacji ul. [...] została oddana do użytkowania w jednym terminie, a zatem protokół nr [...] z dnia [...] stycznia 1998 r. ostatecznego odbioru i przekazania do eksploatacji obejmujący I etap modernizacji ul. [...] obejmował również wykonanie inwestycji na działce nr [...]. Powyższe potwierdza również mapa przedstawiająca teren objęty wyżej wymienionym odbiorem ostatecznym, przygotowana przez geodetę, z której wynika, że działka nr [...] była całkowicie zajęta pod drogę po dokonanej modernizacji ul. [...]. Kolejną z przesłanek zastosowania art. 73 jest przesłanka władztwa. Zgodnie z orzecznictwem sądowym, dla udowodnienia władztwa należy wykazać wykonywanie prac związanych m.in. z utrzymaniem drogi, jej konserwacją, modernizacją, odśnieżaniem (por. wyrok NSA z dnia 14 listopada 2008 r., sygn. akt I OSK 1471/2007, LexPolonica 1972653). Udokumentowane władztwo winno wskazywać konkretne fakty, zdarzenia, okoliczności wskazujące na czym ono polega. Jak zostało wskazane w decyzji Ministra Infrastruktury z dnia 3 lutego 2011 r. przesłanka władztwa publicznoprawnego została udowodniona. W aktach przedmiotowej sprawy znajduje się oświadczenie Dyrektora Miejskiego Zarządu Dróg w [...] z dnia [...] grudnia 2002 r., z którego wynika, że działka nr [...] znajdowała się w pasie drogowym ul. [...] i stanowiła chodnik utwardzony, pas zieleni, zatokę autobusową oraz wjazd na posesję. Natomiast sprawowanie władztwa zgodnie ze stanem na dzień 31 grudnia 1998 r. polegało na prowadzeniu robót związanych z eksploatacją i utrzymaniem prawidłowego stanu technicznego. Ponadto z planu operacyjnego Akcji Zimowej 1998/1999 przygotowanego przez Miejskie Przedsiębiorstwo Oczyszczania Sp. z o.o. w [...], z września 1998 r. wynika, że ul. [...] była objęta oczyszczaniem zimowym w sezonie 1998 i 1999. Zgodnie z harmonogramem oczyszczania letniego i opróżniania koszy ulicznych z 1998 r. przygotowanym przez Miejskie Przedsiębiorstwo Oczyszczania Sp. z o.o. w [...], ul. [...] była objęta mechanicznym zamiataniem w sezonie letnim 1998 r. Również dokumenty potwierdzające zajęcie działki nr [...] pod drogę publiczną wskazują na wykonywane władztwo publiczne. W latach 1995 - 1998 wykonano modernizację ulicy [...] polegającą m.in. na przebudowie pasa drogowego, sieci kanalizacji deszczowej, przepompowni wód opadowych, kanalizacji i kabli telefonicznych oraz modernizacji sieci wodociągowej (protokoły odbioru i przekazania do użytku inwestycji k. 163-181). Ponadto Minister wskazał, że pojęcia "władania" nieruchomością w rozumieniu art. 73 ust. 1 ustawy nie należy utożsamiać z instytucją "posiadania" uregulowaną w Kodeksie cywilnym. Pojęcie władania winno być w tym wypadku rozumiane jako pozostawanie danego gruntu w faktycznym władztwie publicznoprawnym. Z tego powodu dokonywane na drodze czynności przez Skarb Państwa, czy jednostkę samorządową nie musiały uzyskiwać wcześniejszej akceptacji właściciela gruntu, który nawet nie musiał o tych czynnościach być powiadamiany (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 17 czerwca 2009 r., sygn. akt I SA/Wa 375/09, LEX nr 563402). Zatem powyższe dokumenty potwierdzają władanie publicznoprawne sporną nieruchomością zgodnie ze stanem na dzień 31 grudnia 1998 r. Od decyzji Ministra Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] marca 2013 r., nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2012 r., nr [...] B. G. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie domagając się umorzenia postępowania. W uzasadnieniu wskazał, że wszystkie dotychczasowe decyzje Wojewody w tej sprawie, jak i ostatnia decyzja Ministra opierają się między innymi na notatce służbowej, sporządzonej z rozmowy ze Z. S. - pracownikiem MZD w [...], który twierdzi, że w dniu [...] stycznia 1998 r. dokonał odbioru i przekazał do eksploatacji I etap modernizacji ul. [...], w skład którego wchodziła działka nr [...]. Zdaniem skarżącego, Z. S. tym oświadczeniem świadomie wprowadza w błąd Wojewodę i być może sfałszował protokół odbioru z dnia [...] stycznia 1998 r. odnośnie inwestycji na działce nr [...] przy ul. [...]. Skarżący podał, że jest w posiadaniu decyzji Wydziału Architektury i Nadzoru Budowlanego Urzędu Miejskiego w [...] z dnia [...] października 1997 r., nr [...] i [...], z której jasno wynika, że decyzja z dnia [...] czerwca 1995 r., nr [...] i [...] zatwierdzająca projekt budowlany i udzielająca pozwolenia na budowę ul. [...], nie obejmowała działek stanowiących własność skarżącego. Skarżący uważa, że nie wiadomo na podstawie jakich przepisów Z. S. dokonał odbioru technicznego i zapewne nie wie, co odbierał. Skarżący podał, że w dniu 31 października 1997 r. ułożono prowizoryczny chodnik na działce [...] przy ul. [...] bez zgody właścicieli, który jeszcze tego samego dnia został na ich koszt usunięty, a działka została prowizorycznie wygrodzona. Notatka służbowa MZD z tego wydarzenia znajduje się w aktach sprawy. Fakt ten potwierdza również świadek K. T. (protokół rozprawy administracyjnej z dnia 7 marca 2012 r., str. 4 ostatnie zdanie). Skarżący wskazał, że w 1997 r. złożył skargę od decyzji wywłaszczeniowej dotyczącej działki nr [...] przy ul. [...] do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Do czasu wydania ostatecznego wyroku w tej sprawie z dnia 19 stycznia 2000 r., sygn. akt. II SA/Gd 1836/97 wszelkie próby samowoli ze strony MZD były natychmiast eliminowane przez właścicieli. Kolejną z przesłanek zastosowania art. 73 jest przesłanka władztwa nad nieruchomością. Oświadczenie Dyrektora MZD w [...] z dnia [...] grudnia 2002 r., z którego wynika, że działka nr [...] przy ul. [...] stanowiła w dniu 31 grudnia 1998 r. chodnik utwardzony, pas zieleni i zatokę autobusową, należy traktować jako krzyk rozpaczy i tak samo mija się z prawdą, jak oświadczenie pracownika MZD Z. S.. Skarżący przedstawił dwie fotografie: jedna przedstawia stan działki z początku 2000 r., a druga stan obecny. Fotografia z dnia 10 marca 2000 r. przedstawia kolejną próbę samowolnego ułożenia prowizorki, tuż przed kolejną rozbiórką przez właścicieli. Skarżący wskazał, że nie wiadomo na czym miałoby polegać prowadzenie robót związanych z eksploatacją i utrzymaniem prawidłowego stanu technicznego. Ulica [...] znajduje się w ciągu drogi krajowej nr [...], w granicach miasta liczy około 6 km., z czego działka nr [...] około [...]m/b i trudno byłoby uwierzyć, że MZD w swoich zasobach nie znajdzie jakiejś umowy z Miejskim Przedsiębiorstwem Oczyszczania na zamiatanie i odśnieżanie tak ważnej arterii przelotowej. Jednak żadna z tych umów nie dotyczy działki nr [...]. Jak widać na załączonej fotografii, aby zamiatać i odśnieżać trzeba mieć co. Ponadto skarżący wskazał, że pojęcie "urządzenia drogi" w rozumieniu art. 73 ust. 1 oznacza faktyczne, fizyczne wybudowanie drogi (wyrok NSA z dnia 30 lipca 2001 r., sygn. akt. I SA 513/00, LEX nr 54529). MZD w [...] zapłacił za działkę 28 zł/m2. NSA orzekł, że to za mało. Przy odrobinie dobrej woli można było kwestie finansowe rozwiązać w ciągu kilku miesięcy. Upór M.Z.D. spowodował, że sprawa ciągnie się już przeszło 15 lat. Ustawa ma swoje obwarowania, jeśli chodzi o terminy składania wniosków o wypłatę odszkodowania. Termin ten już dawno minął. W jaki sposób MZD ma zamiar wypłacić należne odszkodowanie. W tej sprawie musi dojść do sprzedaży w trybie cywilnym. Nowy właściciel złożył ofertę sprzedaży, jednak MZD nie miał zamiaru z niej skorzystać. Prawdopodobnie spodziewa się przejąć nieruchomość nieodpłatnie. W odpowiedzi na skargę Minister Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej wniósł o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymał stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona. Dla niniejszej sprawy pierwszoplanowe znaczenie miało to, czy Wojewoda [...] zastosował się do oceny prawnej i wskazań co dalszego postępowania zawartych w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 grudnia 2005 r., sygn. akt I SA/Wa 1476/05. W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd stanął na stanowisku, że zarówno organ odwoławczy, jak i Wojewoda [...] naruszyli przepisy art. 7 i art. 8 Kpa poprzez niewyjaśnienie sprawy w sposób dostateczny pozwalający na jej zakończenie. Sąd stwierdził, że ze znajdującego się w aktach sprawy administracyjnej odpisu decyzji z dnia [...] października 1997 r. nr [...] wynika jednoznacznie, że pozwolenie na budowę nie obejmuje działki nr [...], a zatem nie wiadomo na jakiej podstawie organ uznał, że protokół odbioru robót z dnia [...] stycznia 1998 r. potwierdza fakt urządzenia drogi na spornej działce, skoro nie została wydana uprzednio decyzja o pozwoleniu na prowadzenie prac budowlanych na przedmiotowej działce. Zdaniem Sądu, uwadze organu umknął fakt, że zgodnie z treścią protokołu roboty zostały zgłoszone do odbioru w dniu 29 października 1997 r. Zestawiając to z datą wywłaszczenia - 29 sierpnia 1997 r. budzi istotne wątpliwości uznanie przez organ za udowodnione, iż powołany protokół dotyczył robót wykonanych na działce nr [...]. Sąd zwrócił uwagę, że zarówno organ pierwszej, jak i drugiej instancji w uzasadnieniach swoich decyzji nie ustosunkowali się do treści wniosków dowodowych zgłaszanych przez skarżącego m.in. w piśmie z dnia 16 grudnia 2002 r., a oparły swoje rozstrzygnięcie na oświadczeniu Dyrektora Miejskiego Zarządu Dróg w [...], nie wyjaśniając dlaczego nie dały wiary dowodom, co oznacza, że organy orzekające uchybiły przepisom art. 7 i art. 77 § 1 Kpa przez nie zgromadzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy. Uchybienia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd wskazał dodatkowo, że gdy zachodzi potrzeba uzgodnienia interesów stron oraz gdy jest to potrzebne dla wyjaśnienia sprawy przy udziale biegłego powinna być przeprowadzona rozprawa administracyjna (art. 89 § 2 Kpa). Sąd podkreślił, że w niniejszej sprawie, mimo, iż w grę wchodziły istotne interesy strony - utrata prawa własności nieruchomości, organ nie przeprowadził rozprawy ani nie powołał świadków na okoliczność ustalenia stanu nieruchomości na dzień 31 grudnia 1998 r. Wobec tego Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja Wojewody [...] zostały wydane z naruszeniem art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80, art. 89 § 2 oraz art. 107 § 3 Kpa, które to naruszenia mogły mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Sąd zalecił, aby ponownie rozpoznając sprawę organ wyjaśnił wskazane wyżej wątpliwości oraz przeprowadził postępowanie w sposób zgodny z powołanymi wyżej przepisami postępowania. Dokonując analizy akt sprawy i stanowiska zawartego w uzasadnieniu decyzji Wojewody [...] Sąd uznał, że Wojewoda [...] nie zastosował się w pełnym zakresie do zaprezentowanej w wyroku WSA w Warszawie oceny prawnej i nie wykonał w pełnym zakresie wytycznych zawartych w powyższym wyroku. Zacząć należało od tego, że w niniejszej sprawie podstawowe znaczenie miało to, czy na dzień 31 grudnia 1998 r. na działce nr [...]: - zostały posadowione jakiekolwiek elementy składające się na drogę (ulicę) w rozumieniu art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. Nr 14, poz. 60 ze zm.), w wersji obowiązującej na dzień 31 grudnia 1998 r., np. obiekty inżynierskie, zatoki postojowe, chodniki, ścieżki rowerowe, urządzone drzewa i krzewy, posadowione urządzenia techniczne związane z prowadzeniem i zabezpieczeniem ruchu lub urządzenia techniczne nie związane z ruchem pojazdów lub pieszych, jezdnie, pobocza, zatoki autobusowe, pasy awaryjnego postoju i pasy dzielące jezdnie; – jeżeli tak to jaki był ich zasięg przestrzenny w granicach działki [...]. Dla niniejszej sprawy podstawowe znaczenie miał stan faktyczny istniejący na przedmiotowym gruncie w dacie 31 grudnia 1998 r. Poza sporem jest to, że już w 1995 r. podjęte zostały czynności mające na celu realizację inwestycji dotyczącej modernizacji ul. [...] w [...]. Znajdujące się w aktach sprawy protokoły odbioru spisane [...] grudnia 1997 r. i [...] stycznia 1998 r., operat pomiarowy – tom III, mapy z inwentaryzacji układu drogowego ul. [...] potwierdzają objęcie ul. [...] robotami drogowymi. Poza sporem jest także to, że decyzją z dnia [...] czerwca 1996 r., nr [...] zatwierdzony został podział działki nr [...], w wyniku którego wydzielono działkę nr [...] pod modernizację ul. [...] oraz że Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 1997 r. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] sierpnia 1997 r. o wywłaszczeniu działki nr [...] pod modernizację ul. [...] (wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2000 r., sygn. akt II SA/Gd 1836/97). Jednak z decyzji z dnia [...] października 1997 r., nr [...] wynika, że pozwolenie na budowę wynikające z ostatecznej decyzji z dnia [...] czerwca 1995 r., nr [...] nie dotyczyło działki nr [...] stanowiącej własność rodziny G. Poza tym trzeba wskazać, że w sprawie są trudności z ustaleniem stanu faktycznego na gruncie oznaczonym jako działka nr [...] jaki istniał w dniu 31 grudnia 1998 r. Obecni na gruncie pracownik MDZ w [...], pełnomocnik C. G. (nabywcy działki nr [...] i [...] w 2006 r.) oraz H. G. (współwłaściciel w dniu 31 grudnia 1998 r.), geodeta A. S. (osoba podpisująca projekt podziału działki nr [...] w 1996 r. na potrzebny wywłaszczenia gruntu pod inwestycję drogową) podpisali protokół w którym stwierdzono, że brak możliwości dokładnego ustalenia przebiegu granic działki nr [...] w dniu 31 grudnia 1998 r., natomiast obecnie działka leży w ciągu chodnika ul. [...] (protokół wizji lokalnej przeprowadzonej na gruncie w dniu 26 stycznia 2007 r.). Z oświadczeń pochodzących od przedstawicieli zarządu drogi, wnioskodawcy nabycia gruntu w trybie art. 73 ust. 1 ustawy wynika, że w ramach inwestycji drogowej na działce nr [...] o pow. [...] m2 w dniu 31 grudnia 1998 r. znajdował się: 1) chodnik utwardzony, pas zieleni, zatoka autobusowa, wjazd na posesję (pismo dyrektora MZD w [...] z dnia 2 grudnia 2002 r.); 2) wjazd na posesję (pismo dyrektora MZD w [...] z dnia [...] listopada 2008 r.); 3) chodnik, ścieżka rowerowa, wjazd, wykonano przestawienie płotu na cokole betonowym, nawieziono ziemię na utwardzenie wjazdu (pismo dyrektora MZD w [...] z dnia [...] grudnia 2011 r.). Stanowisko MZD w [...] podzielił C. G. nabywca działek nr [...] i [...] w 2006 r., twierdząc, że na działce była wybudowana droga (protokół z rozprawy) oraz że działka była zajęta pod ul. [...] (pismo jego pełnomocnika S. P. z dnia [...] marca 2012 r.). Z kolei druga strona wskazała, że: 1) za bezumowne korzystanie z chodnika i ścieżki rowerowej położonej w czasie od 29 sierpnia 1997 r. do 31 stycznia 2000 r. przy ul. [...], działka nr [...], żąda wypłacenia 4000 zł tytułem dzierżawy, w przypadku odrzucenia roszczenia zmuszeni będziemy do ogrodzenia nieruchomości, rozbiórki chodnika i ścieżki rowerowej (pismo B. G. z dnia 7 lutego 2000 r.); 2) na dzień 31 grudnia 1998 r. nie były wykonane żadne roboty drogowe. Roboty te były wykonane na działce nr [...] (jezdnia), a protokół Nr [...] ostatecznego odbioru robót przy ul. [...] z dnia 22 stycznia 1998 r. dotyczy odcinka od granicy miasta do skrzyżowania z ul. [...] z wyłączeniem działki nr [...] (pismo B. G. z dnia 16 grudnia 2002 r.); 3) w dniu 31 grudnia 2012 r. chodnik, ścieżka rowerowa i zatoka autobusowa nie były rozpoczęte (odwołanie B. G. z dnia 3 lutego 2003 r.); 4) w dniu 31 grudnia 1998 r. na działce nr [...] ułożony był wodociąg, a poprzez nawiezienie piasku podniesiony poziom gruntu o około 1,5 metra. Chodnika, ścieżki rowerowej i trawnika nie było w tej dacie, gdyż wcześniej została wycofana podpisana przy podziale działki zgoda na prace budowlane przed ostatecznym wykupem działki (pismo B. G. z dnia 24 listopada 2009 r.); 4) B. G. – nie doszło do kompletnego wybudowania drogi, na działce droga została wybudowana jako samowola budowlana, bez pozwolenia na budowę, J. G. - droga nie była wykonana w całości, planowany na tym odcinku chodnik i ścieżka rowerowa były wybudowane do i za działką, w dniu 1 listopada 1997 r. zbudowano prowizoryczny chodnik, taki stan utrzymywał się w roku 1998 (protokół z rozprawy z dnia 7 marca 2012 r.). Stanowisko skarżącego podzielił świadek K. T., który zeznał, że na działce nr [...] nie było chodnika na dzień 31 grudnia 1998 r., wybudowany prowizorycznie chodnik na 1 listopada był usuwany przez właścicieli, a działka wygrodzona (protokół z rozprawy). Z powyższego wynika, że w prowadzonym postępowaniu organy nie wyjaśniły, czy w stosunku do nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] było wydane osobne pozwolenie budowlane, skoro protokoły odbioru robót były spisane w grudniu 1997 r. i styczniu 1998 r., aby ustalić, czy protokoły odbioru robót dotyczyły przedmiotowej nieruchomości, której współwłaścicielem był skarżący. Uszło też uwadze organów, że w niniejszej sprawie zarówno przedstawiciele zarządu drogi, jak i byli właściciele nieruchomości składają rozbieżne oświadczenia dotyczące stanu istniejącego na gruncie na dzień 31 grudnia 1998 r., których organ nie wyjaśnił na rozprawie. W toku prowadzonej rozprawy kierujący rozprawą nie wyjaśnił sprawy przy udziale świadków, jak wskazał WSA w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z dnia 29 grudnia 2005 r. Przesłuchano tylko jednego świadka K. T. Poza tym, mimo wytycznych WSA w Warszawie, udziału w rozprawie nie wziął biegły geodeta, którego zadaniem byłoby sporządzenie granic zajęcia gruntu pod drogę publiczną nieruchomości na potrzeby sprawy toczonej w trybie art. 73 ustawy- jeżeli wynik rozprawy potwierdziłby fakt "zajętości" przedmiotowego gruntu pod ul. [...]. Sąd zwraca uwagę, że w rozprawie brała udział A. B., posiadająca uprawnienia geodezyjne, która sporządziła mapę obrazującą zajęcie w całości działki nr [...] pod drogę i wskazującą na objęcie tej działki odbiorem ostatecznym ul. [...]. Trzeba jednak wskazać, że A. B. jest pracownikiem zarządu drogi, który wnioskował o nabycie przedmiotowej nieruchomości w trybie art. 73 ustawy. Zdaniem Sądu, pracownika strony postępowania, któremu dodatkowo organ nie zlecił wykonania opinii, nie można uznać za biegłego w dodatku bezstronnego według wymogów z art. 86 w zw. z art. 24 § 1 pkt 1 Kpa. Wobec powyższego Sąd uznał, że w niniejszej sprawie Wojewoda [...] nie wyjaśnił sprawy zgodnie z oceną prawną i wskazaniami zawartymi w uzasadnieniu prawomocnego wyroku WSA w Warszawie z dnia 29 grudnia 2005 r., sygn. akt I SA 1476/05, przez co naruszył przepis art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej "Ppsa", w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Brak dostrzeżenia tego uchybienia przez Ministra Transportu Budownictwa i Gospodarki Morskiej świadczy, o tym, że i decyzja organu odwoławczego została wydana mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszeniem art. 153 Ppsa. Wobec tego, że nie została wszechstronnie i dokładnie wyjaśniona przesłanka "zajęcia" przedmiotowej nieruchomości pod drogę publiczną przedwczesne było odnoszenie się przez Sąd do poczynionych przez organy ustaleń w zakresie przesłanki "władztwa" publicznoprawnego na przedmiotowej nieruchomości, ponieważ dopiero precyzyjne ustalenie faktu zajęcia gruntu pod drogę publiczną i jego przestrzennych granic warunkuje przeprowadzenie postępowania w zakresie tej drugiej przesłanki. W ponownie prowadzonym postępowaniu Wojewoda [...] powoła biegłego geodetę, wyjaśni jakie osoby mogą mieć spostrzeżenia, co do faktów istotnych z punktu widzenia okoliczności wskazanych w art. 73 ust. 1 ustawy, a więc mogą wystąpić w roli świadków. Organ podejmie czynności mające na celu wyjaśnienie, czy wobec wydania decyzji z dnia [...] października 1997 r., nr [...] odmawiającej wznowienia postępowania działka nr [...] była objęta odrębnym pozwoleniem budowlanym i czy w związku z tym tegoż gruntu dotyczą protokoły odbioru robót spisane w grudniu 1997 r. i styczniu 1998 r. Następnie organ podejmie czynności niezbędne do przeprowadzenia rozprawy. Na rozprawie organ wyjaśni rozbieżności występujące w oświadczeniach stron, a następnie przy udziale świadków i biegłego wyjaśni stan zajęcia nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] pod ul. [...] i okoliczności związane z wykonywaniem na gruncie władztwa przez podmiot publicznoprawny. Organ weźmie pod uwagę to, że dowodem w sprawie nie mogła być notatka służbowa, sporządzona z rozmowy ze Z. S. (pracownikiem inwestora MZD w [...], który był członkiem komisji odbierającej roboty modernizacyjne przy ul. [...]) na okoliczność robót drogowych wykonanych na gruncie. Jak wynika z przepisu art. 67 i art. 68 Kpa z czynności mającej istotne znaczenie dla sprawy, w tym przesłuchania świadka sporządza się protokół, który świadek obowiązany jest podpisać. Poza tym zgodzie ze wskazanym wyżej wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 29 grudnia 2005 r. świadkom organ obowiązany był zapewnić udział na rozprawie, czego Wojewoda [...] nie uczynił. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c, art. 152 oraz art. 200 i art. 205 § 1 Ppsa orzekł, jak w sentencji.