I SA/Wa 934/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Nowicka Sędziowie NSA Anna Łukaszewska-Macioch asesor WSA Jerzy Siegień (spr.) Protokolant Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 sierpnia 2005 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji dotyczącej przyznania pomocy społecznej w formie usług opiekuńczych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Filii Nr [...] Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy W. z dnia [...] kwietnia 2004 r., nr [...] 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] lipca 2004 r., po rozpatrzeniu odwołania S. K. od decyzji Kierownika Filii nr [...] Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy W. z [...] kwietnia 2004 r. nr [...], uchylającej na podstawie art. 163 k.p.a. w związku z art. 43 ust. 2a ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414, z późn. zm.) z dniem [...] kwietnia 2004 r. decyzję z dnia [...] stycznia 2004 r. przyznającą S. K. pomoc w formie usług opiekuńczych, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] lipca 2004 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wskazało, że decyzja organu pierwszej instancji z dnia [...] kwietnia 2004 r. nr [...] jest prawidłowa i zgodna z ustalonym stanem faktycznym i prawnym sprawy. Nie jest bowiem możliwe jednoczesne funkcjonowanie w obrocie prawnym dwóch decyzji w różny sposób regulujących uprawnienia S. K. do świadczeń z zakresu pomocy społecznej w tym samym przedmiocie. Decyzja z dnia [...] stycznia 2004 r. o przyznaniu usług opiekuńczych stała się, zdaniem Kolegium, bezprzedmiotowa z dniem [...] kwietnia 2004 r., ze względu na uregulowanie kwestii świadczenia usług opiekuńczych decyzją z dnia [...] kwietnia 2004 r. nr [...]. Jeżeli usługi przyznane tą decyzją nie satysfakcjonowały S. K., to powinna ona zakwestionować tę decyzję wnosząc od niej odwołanie. Kolegium podkreśliło ponadto, że ze względu na wejście w życie z dniem 1 maja 2004 r. nowej ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. (Dz. U. Nr 64, poz. 593), zgodnie z brzmieniem jej art. 149, wygasły decyzje wydane na podstawie poprzednio obowiązującej ustawy z 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej. A zatem wygasłaby z dniem 1 maja 2004 r. również decyzja z dnia [...] stycznia 2004 r. o przyznaniu pomocy w formie usług opiekuńczych, gdyby jej wcześniej nie uchylono. Ponadto termin jej ważności także już upłynął, ponieważ przyznane nią usługi miały być świadczone od dnia 1 stycznia do dnia 30 czerwca 2004 r. W związku z powyższym Kolegium nie znalazło podstaw do zmiany lub uchylenia zaskarżonej decyzji. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2004 r. złożyła S. K. Skarżąca powołując się na zaświadczenie lekarskie o jej stanie zdrowia, zalecenia lekarza co do sposobu sprawowania opieki nad chorą wskazała, że wyłącznie lekarz może stwierdzić, jaki sposób opieki jest najlepszy i odpowiedni dla chorej. Taką opieką jest jej zdaniem opieka siostry, a nie osoby obcej, której chora nie umie zaakceptować i tolerować. Podkreśliła również, że siostra sprawowała opiekę w tych samych granicach, które następnie przydzielono specjalistycznej opiekunce, co potwierdza identyczny zakres usług opiekuńczych określony dla siostry chorej - jako opiekunki i dla nowej opiekunki. Skarżąca wskazała również, że w towarzystwie nowej opiekunki źle się czuje. Zaskarżona decyzja krzywdzi osobę chorą odbierając jej możliwość najwłaściwszej, zaleconej przez lekarza, opieki sprawowanej przez siostrę. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Kontrola sądowo-administracyjna decyzji organów administracji publicznej w zakresie ich zgodności z prawem sprowadza się do wyjaśnienia w toku rozpoznawania sprawy, czy organy administracji nie naruszyły prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonej decyzji. W rozpatrywanej sprawie decyzja organu pierwszej instancji została wydana w dniu [...] kwietnia 2004 r. Z dniem 1 maja 2004 r. weszła w życie ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593, z późn. zm.). Zgodnie z treścią art. 149 ust. 1 tej ustawy, z dniem jej wejścia w życie, tj. z dniem 1 maja 2004 r. decyzje, które zostały wydane na podstawie ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414, z późn. zm.) wygasają z mocy prawa, z zastrzeżeniem przewidzianych tą ustawą wyjątków. Do wyjątków tych przepis powyższy zalicza m. in. decyzje wydane na podstawie art. 17 i 18 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej, tj. przepisów stanowiących podstawę do przyznania pomocy w formie usług opiekuńczych. Decyzja Kierownika Filii nr I Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy W. z [...] kwietnia 2004 r. nr [...] uchylająca decyzję z dnia [...] stycznia 2004 r. przyznającą pomoc w formie usług opiekuńczych, na podstawie art. 43 ust. 2a ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej, nie wygasła więc z dniem 1 maja 2004 r., na podstawie art. 149 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Wprawdzie art. 43 ust. 2a nie został wymieniony w art. 149 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, należy jednak mieć na uwadze, że przepis ten nie stanowił samodzielnej podstawy do wydania decyzji administracyjnej, bowiem mógł być stosowany jedynie w związku z innymi przepisami materialno-prawnymi ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej. W rozpatrywanej sprawie takimi przepisami były przepisy art. 17 i 18 tej ustawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. rozpatrując odwołanie od decyzji z dnia [...] kwietnia 2004 r. nr [...] po dniu 1 maja 2004 r., a więc już po utracie mocy obowiązującej ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej, powinno mieć na uwadze treść art. 150 ustawy z dnia 12 marca 2004 r., w myśl którego do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem jej wejścia w życie stosuje się przepisy tej ustawy. Obowiązkiem organu odwoławczego jest uwzględnienie zmiany stanu prawnego sprawy zaistniałego po wydaniu zakwestionowanej decyzji organu pierwszej instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. rozpatrując odwołanie od decyzji z dnia [...] kwietnia 2004 r. powinno więc dokonać oceny prawidłowości zakwestionowanej decyzji w świetle przepisów obowiązującej w dniu jej wydania ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej, a następnie wydać stosowne rozstrzygnięcie uwzględniając obowiązujące w dniu orzekania przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. nie dokonało w powyższym zakresie jakichkolwiek ustaleń. Dokonując oceny zgodności z prawem decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] kwietnia 2004 r. należy wskazać, że organ ten uchylając decyzję przyznającą skarżącej pomoc w formie usług opiekuńczych powinien mieć na uwadze zasady udzielania pomocy społecznej określone w art. 2 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej. Przepisy te nakazują aby rodzaj, forma i rozmiar świadczenia były odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Świadczenie pomocy społecznej powinno ponadto służyć również umacnianiu rodziny. Organ orzekający powinien uwzględnić potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Analogiczne zasady udzielania pomocy zawiera również art. 3 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Organ pierwszej instancji udzielając skarżącej decyzją z dnia [...] kwietnia 2004 r. nr [...] z urzędu pomoc w formie specjalistycznych usług opiekuńczych i uchylając jednocześnie odrębną decyzją z tego samego dnia poprzednio wydaną decyzję z dnia [...] stycznia 2004 r. przyznającą również pomoc w formie usług opiekuńczych, naruszył wyżej wymienione zasady udzielania pomocy społecznej, a także art. 7 k.p.a. zobowiązujący organy administracji do załatwiania sprawy w sposób zgodny ze słusznym interesem strony postępowania, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu administracji wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków. Zasadom powyższym nie odpowiada sposób prowadzenia postępowania administracyjnego w rozpatrywanej sprawie przez organ pierwszej instancji, który nie poinformował stronę o wszczęciu postępowania w sprawie uchylenia decyzji przyznającej jej pomoc w formie usług opiekuńczych oraz w sprawie przyznania jej pomocy w innej formie - specjalistycznych usług opiekuńczych – oraz nie uzasadnił podjętego rozstrzygnięcia, naruszając tym samym art. 10 § 1 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Analogiczny zarzut należy podnieść w stosunku do organu drugiej instancji, który rozpatrując odwołanie nie ustosunkował się do zgłoszonych w toku postępowania odwoławczego twierdzeń i wniosków strony odwołującej się. Taki sposób prowadzenia postępowania doprowadził w istocie do sytuacji przyznania pomocy społecznej skarżącej wbrew jej woli oraz do pozbawienia jej pomocy, która była jej niezbędna i którą ona akceptowała. Powołany w podstawie prawnej decyzji organu pierwszej instancji art. 43 ust. 2a ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej wyczerpująco określa przypadki uprawniające właściwy organ do uchylenia decyzji przyznającej pomoc społeczną bez zgody strony. Żadna z przesłanek uzasadniających uchylenie decyzji zawartych w tym przepisie, jak również w analogicznym przepisie art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, obowiązującym w dniu wydania decyzji organu drugiej instancji, nie występuje w rozpatrywanej sprawie. Wydanie więc zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] kwietnia 2004 r. nastąpiło z naruszeniem powyższych przepisów, mającym wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na względzie, Sąd działając na podstawie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.