I SA/Wa 936/24

WyrokWSA w Warszawie2024-08-13

Skład orzekający: Łukasz Trochym, Małgorzata Boniecka - Płaczkowska, Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, nabyte na podstawie przepisów dotychczasowych (obowiązujących do 31 grudnia 2023 r.), zachowuje moc po 1 stycznia 2024 r., jeśli osoba niepełnosprawna ukończyła 18. rok życia, a wnioskodawca podjął zatrudnienie?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, nabyte na podstawie przepisów dotychczasowych (obowiązujących do 31 grudnia 2023 r.), nie zachowuje mocy po 1 stycznia 2024 r., jeśli osoba niepełnosprawna ukończyła 18. rok życia, a wnioskodawca podjął zatrudnienie. Podkreślono, że świadczenie pielęgnacyjne jest przyznawane za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki, a nie jako zastępcze źródło dochodu. W analizowanym przypadku, podjęcie przez wnioskodawczynię zatrudnienia od 1 września 2023 r. oraz zakres opieki nad matką, która nie wymagała stałej, całodobowej asysty, wykluczyły możliwość przyznania świadczenia.
Stan faktyczny
E. D. wnioskowała o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad matką E. S., która legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia, wskazując na podjęcie przez wnioskodawczynię zatrudnienia od 1 września 2023 r. oraz na zakres opieki, który nie wykluczał możliwości podjęcia pracy. Dodatkowo, po zmianie przepisów od 1 stycznia 2024 r., wiek matki (powyżej 18 lat) stał się przeszkodą w przyznaniu świadczenia. Skarżąca zarzuciła błędną wykładnię przepisów.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Łukasz Trochym sędzia WSA Małgorzata Boniecka - Płaczkowska sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi E. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 5 lutego 2024 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Płocku decyzją z 5 lutego 2024 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z 22 czerwca 2023 r. nr [...] odmawiającą przyznania E. D. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wnioskowanego na matkę E. S.. Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: E. D. wnioskiem z 23 maja 2023 r. wystąpiła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem stałej opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką E. S.. Wójt Gminy [...] decyzją z 22 czerwca 2023 r. odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia z uwagi na to, że nie zostały spełnione przesłanki z art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 390 ze zm.), tj. niepełnosprawność dorosłej osoby niepełnosprawnej, która pozostaje pod opieką wnioskodawczyni, nie powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej. E. D. wniosła odwołanie od powyższej decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Płocku rozpoznając sprawę wskazało, że w sprawie przeprowadzone zostało dodatkowe postępowanie wyjaśniające na okoliczność istnienia związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy sprawowaną opieką a niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez wnioskodawczynię, a także rezygnacją z takich form aktywności, o których mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Organ opisał szczegółowo dokonane ustalenia i zaznaczył, że z dniem 1 stycznia 2024 r. weszła w życie ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1429 ze zm.), która na mocy art. 43 znowelizowała ustawę o świadczeniach rodzinnych, w tym m.in. art. 17 ust. 1 tej ustawy. W obecnym stanie prawnym ustawodawca przewidział, że o świadczenie pielęgnacyjne mogą ubiegać się osoby w nim wymienione z tytułu opieki jedynie nad osobą niepełnosprawną, która nie ukończyła 18 roku życia. Tym samym zawężono krąg uprawnionych. Wcześniej wiek osoby wymagającej opieki nie warunkował uprawnienia do świadczenia. Organ odwoławczy zaznaczył, że nie ulega wątpliwości, że z racji na wiek osoby niepełnosprawnej - 70 lat – wnioskowane świadczenie nie może być przyznane. Jednak z uwagi na fakt, że wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego złożony został 25 maja 2023 r., a więc w poprzednim stanie prawnym koniecznym jest wyjaśnienie relacji pomiędzy tą okolicznością, a wprowadzonym nowym brzmieniem art. 17 ust. 1. Zgodnie bowiem z art. 63 ust. 1 ustawy z 7 lipca 2023 r. w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Organ odwoławczy wskazał, że z wyjaśnień Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie stosowania przepisów przejściowych wynika, że osoby, które przed dniem lub po dniu wejścia w życie ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym nabyły lub nabędą prawo do świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r. i za okres co najmniej do dnia 31 grudnia 2023 r. będą uprawnione do świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego, zachowają prawo do tych świadczeń na zasadzie ochrony praw nabytych na obowiązujących do 31 grudnia 2023 r. dotychczasowych zasadach przewidzianych w ustawie o świadczeniach rodzinnych - jednak nie dłużej niż do końca okresu, na który prawo zostało przyznane. Kolegium podkreśliło, że art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym znajdzie zastosowanie tylko w razie ustalenia, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstało do 31 grudnia 2023 r. na podstawie przepisów dotychczasowych. Tym samym w sprawie należy ustalić, czy wnioskodawczyni nabyła prawo do świadczenia pielęgnacyjnego do 31 grudnia 2023 r. na podstawie przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r. Organ odwoławczy przytoczył treść art. 17 ust. 1, art. 3 pkt 21 oraz art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych i podkreślił, że nie budzi wątpliwości, że wnioskodawczyni należy do kręgu podmiotów, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 tej ustawy, albowiem stosownie do art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, ciąży na niej jako zstępnej pierwszego stopnia w linii prostej, obowiązek alimentacyjny względem matki. Poza sporem pozostaje również fakt, że nie jest ona osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Matka E. S., urodzona [...] maja 1953 r., legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z [...] kwietnia 2021 r. Nr [...] do dnia 30 kwietnia 2024 r., z którego wynika, że niepełnosprawność istnieje od 2 grudnia 2018 r., a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 12 lutego 2019 r. E. S. jest wdową. Posiada dwoje dzieci, a opiekę nad nią deklaruje tylko wnioskodawczyni. W sprawie niesporne również jest, że odwołująca od 1 września 2023 r. podjęła zatrudnienie na podstawie umowy o pracę na czas określony do 5 lipca 2024 r. SKO w Płocku wskazało, że organ I instancji błędnie zastosował art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, bowiem wobec treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13, przymiot konstytucyjności utraciło przewidziane w tym przepisie kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego przez opiekunów dorosłych niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała później niż w okresach wskazanych w ust. 1b pkt 1 i 2 ustawy. Z tych przyczyn w odniesieniu do opiekunów dorosłych niepełnosprawnych, oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium, co potwierdza stosowne orzecznictwo sądowoadministracyjne. Moment powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki nie ma zatem znaczenia z punktu widzenia przesłanek uprawniających do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Organ odwoławczy zaznaczył, że w niniejszej sprawie kluczowa pozostaje ocena czy w okresie od 7 maja 2023 r. do 31 sierpnia 2023 r. istniał związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy sprawowaną opieką a nie podejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez wnioskodawczynię, a także rezygnacją z takich form aktywności, o których mowa w art. 17 ust. 1 ustawy. Od dnia 1 września 2023 r. podjęła ona zatrudnienie na podstawie umowy o pracę na czas określony do 5 lipca 2024 r., co powoduje, że od 1 września 2023 r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje. Kolegium podkreśliło, że dla ustalenia przesłanki związku przyczynowo - skutkowego konieczne jest ustalenie czy stan zdrowia niepełnosprawnej w stopniu znacznym matki i związany z tym rodzaj bądź/i ilość czynności z zakresu faktycznie sprawowanej opieki nad matką wykonywanych przez ubiegającą się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, spowodowały, że zrezygnowała ona z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej od 1 maja 2023 r. do 31 sierpnia 2023 r. Organ zaznaczył, że art. 17 ust. 1 ustawy, należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość wykonywania jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Innymi słowy chodzi o sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. W sytuacji zatem, gdy sprawowanie opieki nad osobą niepełnosprawną nie koliduje z wykonywaniem pracy lub potencjalnym podjęciem zatrudnienia, a także w sytuacji, gdy rezygnacja z zatrudnienia nie ma faktycznego związku ze sprawowaniem opieki, bądź osoba sprawująca opiekę nie podejmowała zatrudnienia z innych przyczyn, jak np. trudności na rynku pracy czy swój stan zdrowia, świadczenie takie nie będzie przysługiwało. Nie każda bowiem rezygnacja z zatrudnienia lub zaniechanie podjęcia pracy będzie podstawą do przyznania świadczenia, lecz wyłącznie takie, których celem jest sprawowanie opieki. Świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy, nie jest przyznawane za samą opiekę nad osobą niepełnosprawną, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku względem matki, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania Nie może być ono zatem traktowane jako zastępcze źródło dochodu. W ocenie Kolegium rozmiar i zakres opieki nie wymusza na wnioskodawczyni niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Z materiału dowodowego zebranego w sprawie, a w szczególności z wyjaśnień złożonych przed Kolegium 3 listopada 2023 r. wynika, że opieka nad matką sprowadza się do pomocy w toalecie wieczornej i czynnościach pielęgnacyjnych, toaletę poranną i czynności pielęgnacyjne, pomoc w ubraniu się wykonuje pełnoletnia córka odwołującej A.. Wnioskodawczyni przygotowuje posiłki i leki, które matka spożywa samodzielnie. Matka nie jest osobą leżącą, samodzielnie porusza się po mieszkaniu. Sama korzysta z toalety. Jest sprawna intelektualnie. Potrafi zorganizować sobie czas wolny, np. rozwiązuje krzyżówki, ogląda telewizję - ma swój ulubiony serial. Ma stany depresyjne i lękowe, ale bierze leki na wyciszenie. Nie wygląda ona na osobę chorą, lubi być zadbana, ma swoje kosmetyki, sama pielęgnuje twarz. Jest bardzo świadoma rzeczywistości, można z nią o wszystkim porozmawiać, choruje tylko fizycznie. Poza tym odwołująca robi zakupy, sprząta, pierze, umawia wizyty lekarskie. Jeździ z mamą na badania. Zdaniem Kolegium nie można zatem uznać, aby konieczność opieki nad matką stanowiła przyczynę zaprzestania pracy zarobkowej. Opisane czynności wykonywane w ramach opieki nad matką są możliwe do pogodzenia z pracą, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Nie bez znaczenia jest także, co wynika z wyjaśnień wnioskodawczyni, że w wielu czynnościach życia codziennego oraz opiece nad matką pomagają wspólnie z nimi mieszkające trzy dorosłe córki. Organ odwoławczy zaznaczył, że z wyjaśnień strony wynika, że od 1 września 2023 r. podjęła ona pracę na umowę o pracę na część etatu - pracuje od godz. 8.15 do godz. 13.15. Łączy pracę zawodową z opieką nad matką, bez uszczerbku dla zdrowia matki, ale jak twierdzi jest bardzo zmęczona jednocześnie pracując zawodowo i opiekując się mamą. Zdaniem Kolegium nie można zatem oprzeć się wrażeniu, że rezygnacja z pracy zawodowej w okresie od 1 maja 2023 r. do 31 sierpnia 2023 r. spowodowana była nie tyle koniecznością sprawowania opieki nad matką (w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy) a samopoczuciem wnioskodawczyni, jej zmęczeniem spowodowanym jednoczesnym sprawowaniem opieki nad matką, prowadzeniem domu i wykonywaną pracą zawodową. Strona wyjaśniła, że za radą matki złożyła wniosek o świadczenie pielęgnacyjne. Mamie jest bowiem jej szkoda, widząc jak jest zmęczona pracując zawodowo i wykonując czynności w domu, których jest bardzo dużo. Wnioskodawczyni zdaje się traktować świadczenie pielęgnacyjne jako zastępcze źródło dochodu. Jak wyjaśniła ma trudną sytuację finansową; jest jednak bardzo zmęczona jednocześnie opiekując się mamą i pracując zawodowo. Wołałaby wykonywać albo pracę zawodową albo opiekować się mamą. Gdyby dostała świadczenie pielęgnacyjne, to zrezygnowałaby z podjęcia pracy. Organ odwoławczy zaznaczył, że nie kwestionując konieczności wsparcia matki, pozostawanie w gotowości do zapewnienia wsparcia, opieki i pomocy potrzebującemu rodzicowi jest powinnością dziecka wynikającą z ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1359), szczególnie w zakresie rozmiaru pomocy jakiej udziela wnioskodawczyni, co nie jest równoznaczne z niezdolnością tych osób do wykonywania pracy. Sama jednak konieczność sprawowania opieki nie stanowi w świetle art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Wobec powyższego organ uznał, że pomimo spełnienia warunku wynikającego z art. 17 ust. 1b ustawy, świadczenie pielęgnacyjne nie mogło zostać przyznane, gdyż w sprawie nie została spełniona przesłanka pozytywna z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy, polegająca na braku bezpośredniego związku przyczynowego między rezygnacją z zatrudnienia w okresie od 1 maja 2023 r. do 31 sierpnia 2023 r. Ponieważ prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nie powstało do dnia 31 grudnia 2023 r. na podstawie przepisów dotychczasowych, tj. ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r., oznacza to, że w sprawie nie mają zastosowania przepisy przejściowe - art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym, dotyczące ochrony praw nabytych. W związku z powyższym wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego należało rozpatrzyć na podstawie przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2024 r., a to z kolei skutkować musi odmową przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na wiek osoby niepełnosprawnej E. S. - powyżej 18 roku życia. Zgodnie bowiem z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2024 r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2020 r. poz. 1359 oraz z 2022 r. poz. 2140) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom, 3) opiekunowi faktycznemu dziecka, 4) rodzinie zastępczej, osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka, dyrektorowi placówki opiekuńczo-wychowawczej, dyrektorowi regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej albo dyrektorowi interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego - jeżeli sprawują opiekę nad osobą w wieku do ukończenia 18 roku życia legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub i pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji (art. 43 pkt 4 lit. a ustawy o świadczeniu wspierającym). E. D. wniosła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącą w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymizującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W uzasadnieniu skargi skarżąca przytoczyła argumenty na poparcie podnoszonych zarzutów i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy [...] z 22 czerwca 2023 r. i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ewentualnie przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Płocku w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Organ odmawiając przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej E. D. wskazał, że E. S. jest osobą potrzebującą stałej opieki z uwagi na swoją niepełnosprawność. Ustalił, że opiekę tą zapewnia jej córka E. D. z pomocą swojej rodziny. Kolegium wyjaśniło, że z uwagi na wiek osoby wymagającej opieki świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje na podstawie przepisów obowiązujących od dnia 1 stycznia 2024r. Powołało się także na brak podstaw do przyznania wnioskowanego świadczenia na podstawie przepisów dotychczasowych począwszy od dnia 1 września 2023r., gdyż od tej daty Skarżąca podjęła pracę zarobkową. W odniesieniu do okresu od dnia złożenia wniosku do dnia 31 sierpnia 2023r. Kolegium wskazało na brak związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem przez Skarżącą zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad matką. Ponadto organ I instancji powołał się na niekonstytucyjny przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. W pierwszej kolejności jako prawidłowe Sąd ocenił stanowisko organu odwoławczego w zakresie dotyczącym uznania za wadliwe rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji odmawiającego przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z powodu niespełnienia przesłanki określonej w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Rozważania Kolegium w tej części znajdują bowiem potwierdzenie w treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego sygn. K 38/13 oraz w ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych. Przechodząc do dalszej oceny wskazać należy, że zgodnie z art. 17 ust.1 pkt. 4 u.ś.r., w brzmieniu przed nowelizacją, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługiwało innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciążył obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmowali lub rezygnowali z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Literalne brzmienie przepisu art. 17 ust.1 pkt. 4 u.ś.r. przesądzało zatem, że trafna jest ocena Kolegium, iż podjęcie przez Skarżącą pracy od dnia 1 września 2023r. stanowiło przesłankę negatywną uwzględnienia jej wniosku od tej daty. Z założenia bowiem świadczenie pielęgnacyjne miało stanowić pomoc "ze strony państwa dla osoby zdolnej do pracy, lecz niezatrudnionej i niewykonującej innej pracy zarobkowej z powodu konieczności sprawowania opieki" nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Kluczowym celem tej regulacji było z definicji rekompensowanie braku dochodów z pracy zarobkowej z powodu jej niewykonywania wskutek sprawowania opieki. Przesłanka rezygnacji z zatrudnienia lub niepodejmowania zatrudnienia przez Skarżącą nie została także, zdaniem Sadu, udowodniona w okresie od dnia złożenia przez nią wniosku o przyznanie świadczenia do dnia podjęcia pracy od 1 września 2023r. Ma rację organ II instancji, że z wyjaśnień E. D. wprost wynika, że w tym względzie nie był decydujący stan zdrowia jej matki. W szczególności treść akt administracyjnych nie wskazuje aby z chwilą podjęcia przez Skarżącą stan zdrowia E. S. uległ poprawie lub aby zakres koniecznej opieki nad nią uległ zmniejszeniu w porównaniu z okresem wcześniejszym. Sama Skarżąca tego nie twierdzi. Trafnie Kolegium wskazało w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji na treść art. 63 ust. 1 u.ś.w., który stanowi, że w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 (tj. w ustawie o świadczeniach rodzinnych) w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Zdaniem Sądu treść art. 63 ust. 1 u.ś.w. należy rozumieć w ten sposób, że jeżeli na skutek przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego organ ustali, że przesłanki przyznania świadczenia były spełnione w dniu złożenia wniosku i nie później niż do 31 grudnia 2023r., to przyjąć należy że w tej sprawie prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstało na dzień złożenia wniosku tj. do dnia 31 grudnia 2023 r. i stosować należy przepisy dotychczasowe. Taka sytuacja w sprawie niniejszej jednakże nie zaistniała, co przesądza, że Kolegium prawidłowo uwzględniło w wydanym przez siebie rozstrzygnięciu, że z dniem 1 stycznia 2024r. 1 stycznia 2024 r. - na mocy art. 43 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023 r. poz. 1429 z późn. zm., dalej: "u.ś.w.") znowelizowano u.ś.r., w tym m.in. jej art. 17 ust. 1. wykluczając obecne możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz opiekuna osoby dorosłej. Ustawodawca w obecnym stanie prawnym przewidział, że o świadczenie pielęgnacyjne mogą ubiegać się osoby w nim wymienione z tytułu opieki wyłącznie nad osobą niepełnosprawną, która nie ukończyła 18 roku życia. W odniesieniu do zarzutów skargi, że organ wadliwie zinterpretował ustawowy zwrot " stałej i długotrwałej opieki", Sąd poglądu tego nie podziela. Zakres sprawowanej opieki w sprawie w której dochodzi do uwzględnienia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego musi być bowiem tego rodzaju, że obiektywnie wyklucza możliwość jakiegokolwiek zarobkowania (por. wyrok NSA z dnia 23 października 2020 r. sygn. akt I OSK 1148/20, CBOSA). Podkreśla się, że przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie powinno, a wręcz nie może być okazją do zwiększenia dochodu w sytuacji, gdy rezygnacja z pracy nie jest ściśle powiązana z koniecznością sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Z okoliczności faktycznych sprawy jednoznacznie zaś wynika, że w praktyce Skarżąca podjęła i wykonywała zatrudnienie w niepełnym wymiarze czasu pracy. Matka skarżącej pozostaje w stanie zdrowia, który nie wymaga pomocy i asysty osoby trzeciej. W szczególności nie jest osobą leżącą, samodzielnie porusza się po mieszkaniu. Sama korzysta z toalety. Jest sprawna intelektualnie. Potrafi zorganizować sobie czas wolny, np. rozwiązuje krzyżówki, ogląda telewizję - ma swój ulubiony serial. Jest zadbana, ma swoje kosmetyki, sama pielęgnuje twarz. Jest bardzo świadoma rzeczywistości, można z nią o wszystkim porozmawiać. Bierze leki na wyciszenie. Opieka nad matką sprowadza się do pomocy w toalecie wieczornej i czynnościach pielęgnacyjnych. Toaletę poranną i czynności pielęgnacyjne, pomoc w ubraniu się wykonuje pełnoletnia córka skarżącej. Skarżąca przygotowuje posiłki i leki, które matka spożywa samodzielnie. Poza tym skarżąca robi zakupy, sprząta, pierze, umawia wizyty lekarskie, jeździ na badania. Taki stan rzeczy nie jest zatem przeszkodą dla skarżącej do podjęcia pracy. W świetle powyższego Sąd podzielił ustalenia i oceny dokonane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło