I SA/Wa 939/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Sobielarska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Jolanta Dargas, sędzia WSA Dariusz Chaciński, Protokolant ref. staż. Agata Abramowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2017 r. sprawy ze skargi I. S. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] maja 2017 r., nr [...], po rozpatrzeniu wniosku I. S. (dalej jako: skarżąca) o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] marca 2017 r., nr [...], umarzającą postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy w [...] z dnia [...] kwietnia 1975 r., nr [...], dotyczącej przejęcia na rzecz Skarbu Państwa bez odszkodowania gospodarstwa rolnego o pow. 32,56 ha położonego w [...], gmina [...], oznaczonego jako działki nr [...],[...],[...],[...] i [...]. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy. Naczelnik Gminy w [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 1975 r., nr [...], przejął na rzecz Skarbu Państwa z urzędu gospodarstwo rolne o pow. 32,56 ha położone w [...], gmina [...], oznaczone jako działki nr [...],[...],[...],[...] i [...]. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po rozpatrzeniu wniosków A. S., K. K. i P. K., decyzją z dnia [...] października 2014 r., nr [...], odmówił stwierdzenia nieważności ww. decyzji Naczelnika Gminy w [...] z dnia [...] kwietnia 1975 r., nr [...]. Następnie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...], stwierdził, ze wnioski A. S., K. K. i P. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy zostały złożone z uchybieniem terminu. Skarżąca (następczyni prawna A. S.) wnioskiem z dnia 18 lipca 2016 r. wystąpiła o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy w [...] z dnia [...] kwietnia 1975 r., w części dotyczącej działek nr [...], [...], [...],[...] i [...] Po rozpatrzeniu wniosku, Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi umorzył postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy w [...] z dnia [...] kwietnia 1975 r., nr [...], dotyczącej przejęcia na rzecz Skarbu Państwa bez odszkodowania gospodarstwa rolnego o pow. 32,56 ha położonego w [...], gmina [...], oznaczonego jako działki nr [...], [...], [...], [...] i [...]. Nie zgadzając się z tą decyzją skarżąca wystąpiła z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Ponownie rozpatrując sprawę Minister utrzymał w mocy decyzję I instancji, i wskazał, że żądanie skarżącej wydania przez Ministra kolejnej decyzji w sprawie rozstrzygniętej już ostateczną decyzją Ministra z dnia [...] października 2014 r., która pozostaje w obiegu prawnym, jest całkowicie bezpodstawne i niedopuszczalne, gdyż wydana w tych okolicznościach decyzja byłaby dotknięta wadą nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 3 kpa. Przepis ten stanowi gwarancję powagi rzeczy osądzonej, zgodnie z którą w tej samej sprawie nie mogą występować w obrocie prawnym równocześnie dwie decyzje administracyjne. W ocenie Ministra, w sprawie zachodzi tożsamość przedmiotowa i podmiotowa sprawy. Tożsamość przedmiotowa sprawy wynika bowiem z tego, że zarówno we wniosku A. S. z dnia 23 listopada 2011 r., jak i we wniosku skarżącej (jego następczyni prawnej) z dnia 18 lipca 2016 r. domagano się stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy w [...] z dnia [...] kwietnia 1975 r. Zdaniem Ministra, niewątpliwe jest, że w sprawie istnieje także tożsamość podmiotowa. Pierwszy wniosek został złożony m. in. przez poprzednika prawnego skarżącej, tj. A. S., a następny przez skarżącą (jego spadkobierczynię). Minister stwierdził, że wobec tego, iż skarżąca ponownie domaga się załatwienia sprawy tożsamej przedmiotowo i podmiotowo ze sprawą rozstrzygniętą ostateczną decyzją administracyjną Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2014 r., postępowanie administracyjne wszczęte wnioskiem skarżącej należało na podstawie art. 105 § 1 kpa umorzyć jako bezprzedmiotowe. Minister odnosząc się do zarzutów skarżącej zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wyjaśnił, że przepisy Konstytucji RP niewątpliwie chronią własność, to jednak zasada trwałości orzeczeń administracyjnych nie stoi w sprzeczności z tymi przepisami. Dodał również, że nie mogą zostać uwzględnione wyjaśnienia skarżącej, że wnioski o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2014 r. zostały złożone po upływie terminu do ich wniesienia, wskutek nieznajomości prawa i choroby męża, gdyż kwestie te dotyczyły innego postępowania. Kwestionując decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2017 r. skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie podnosząc, że nie zgadza się z tym, iż nie można uchylić wydanej raz decyzji, bowiem - w jej opinii - na wszystko jest paragraf unieważniający. Zauważyła, że właścicielowi przysługuje ochrona własności, poprzez zwrot rzeczy lub zadośćuczynienie (art. 222 § 1 i § 2 kc). Zdaniem skarżącej, roszczenia właściciela nigdy się nie przedawniają (art. 223 § 1 kc) Powyższe gwarantuje również Konstytucja RP. Prawo powinno być przez Państwo Polskie i polskie sądy przestrzegane. W ocenie skarżącej, nie jest przestrzegane prawo własności. Skarżąca wskazała, że chce tylko odzyskać jej cześć gospodarstwa pod postacią zadośćuczynienia pieniężnego. Przytoczyła art. 342 i 343 § 1 i 2 kc. W tej sytuacji skarżąca wniosła o wnikliwe, sprawiedliwe osądzenie sprawy i przywrócenie jej własności. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej jako: P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Dokonując pod takim kątem oceny zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego ani też przepisów postępowania, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2017 r. utrzymująca w mocy decyzję własną z dnia [...] marca 2017 r. umarzającą postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy w [...] z dnia [...] kwietnia 1975 r. Jak wynika z akt sprawy, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją dnia [...] października 2014 r., w wyniku rozpatrzenia wniosków A. S., K. K. i P. K., odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy w [...] z dnia [...] kwietnia 1975 r., nr [...]. Z kolei postanowieniem z dnia [...] grudnia 2014 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdził, że wnioski o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej powyższą decyzją z dnia [...] października 2014 r. zostały złożone z uchybieniem terminu. W ten sposób decyzja z dnia [...] października 2014 r. stała się ostateczna. W ocenie Sądu, żądanie w takiej sytuacji wydania przez ten sam organ kolejnej decyzji w sprawie rozstrzygniętej już uprzednio ostateczną decyzją z dnia [...] października 2014 r., która pozostaje w obiegu prawny, należało uznać za niedopuszczalne, gdyż wydana w tych okolicznościach decyzja byłaby dotknięta wadą nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 3 kpa. Prawidłowo zatem Minister stwierdził, że dopóki istnieje w obrocie prawnym ostateczna decyzja, którą merytorycznie załatwiono sprawę co do istoty, to ponowne rozstrzygnięcie sprawy spełniałoby przesłankę uzasadniającą stwierdzenie nieważności wydanej decyzji jako dotkniętej kwalifikowaną wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 3 kpa. Przepis ten stanowi gwarancję powagi rzeczy osądzonej (res iudicata), zgodnie z którą w tej samej sprawie nie mogą występować w obrocie prawnym równocześnie dwie decyzje administracyjne. Wskazać należy, iż zarówno orzecznictwie sądów administracyjnych, jak i w literaturze przedmiotu, przyjmuje się, że ponowne rozstrzygnięcie przez organ tej samej sprawy załatwionej wcześniejszą decyzją ostateczną jest możliwe tylko po uchyleniu pierwotnej decyzji w ustalonym przez prawo trybie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 maja 2009 r., II OSK 783/08, dostępny na: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Dodać należy, że wskazana regulacja stanowi wyraz zasady trwałości decyzji administracyjnej określonej w art. 16 § 1 kpa, której istotą jest to, że decyzja ostateczna jest ważna dopóki nie zostanie zmieniona, uchylona lub nie zostanie stwierdzona jej nieważność przez właściwy organ z zachowaniem przepisanego trybu postępowania. Minister trafnie uznał, że w sprawie zachodzi tożsamość przedmiotowa i podmiotowa sprawy. Wyjaśnić należy, że o tożsamości sprawy można bowiem mówić wówczas, gdy w sprawie występują te same podmioty, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy. Nie budzi wątpliwości tożsamość przedmiotowa obu spraw, gdyż zarówno we wnioskach A. S., K. K. i P. K., jak również wniosku skarżącej (następczyni prawnej A. S.) z dnia 18 lipca 2016 r. żądano stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy [...] z dnia [...] kwietnia 1975 r., nr [...]. Z powyższego wynika, że przedmiotem obu postępowań było stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy [...] z dnia [...] kwietnia 1975 r., nr [...]. Bezspornym jest również, że w sprawie istnieje tożsamość podmiotowa. Pierwszy wniosek został złożony m.in. przez A. S. (męża skarżącej), drugi zaś wniosek z dnia 18 lipca 2016 r. przez spadkobierczynię A. S. (jego żonę I. S.). Wskazać należy, że tożsamość podmiotowa sprawy administracyjnej zostaje zachowana bez względu na następstwo prawne stron. Co oznacza, że skoro skarżąca jest następcą prawnym A. S., będącego stroną postępowania w sprawie rozstrzyganej uprzednio przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi ostateczną decyzją z dnia [...] października 2014 r., to tożsamość podmiotowa obu spraw została zachowana. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy z uwagi na to, że skarżąca wnioskiem z dnia 18 lipca 2016 r. domagała się załatwienia sprawy tożsamej przedmiotowo i podmiotowo ze sprawą rozstrzygniętą ostateczną decyzją administracyjną Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2014 r., organy prawidłowo stwierdziły, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe, stąd też należało go umorzyć na podstawie art. 105 § 1 kpa. Odnosząc się do zarzutów skargi, wskazać należy, że nie mogły mieć one wpływu na ocenę legalności zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a organ prawidłowo ustalił i ocenił stan faktyczny i prawny sprawy, a przy tym stanowisko swoje uzasadnił adekwatnie do wymagań zawartych w art. 107 § 3 kpa. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 ppsa, skargę oddalił.