I SA/Wa 939/23

WyrokWSA w Warszawie2023-07-17

Skład orzekający: Magdalena Durzyńska, Monika Sawa, Mateusz Rogala

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy możliwe jest wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, jeżeli od dnia jej doręczenia upłynęło trzydzieści lat?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że zgodnie z art. 158 § 3 Kpa, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło trzydzieści lat, nie wszczyna się postępowania w sprawie stwierdzenia jej nieważności. Wprowadzenie tej regulacji było konieczne w celu dostosowania prawa do wyroku Trybunału Konstytucyjnego i służy ochronie interesu publicznego oraz zasadzie pewności obrotu prawnego i trwałości decyzji administracyjnej, które w tym zakresie przeważają nad zasadami rekompensowania szkody poniesionej w wyniku niezgodnego z prawem działania organów państwa.
Stan faktyczny
Skarżący domagali się stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody z 1992 r. dotyczącej nabycia przez gminę nieruchomości. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odmówił wszczęcia postępowania, powołując się na art. 158 § 3 Kpa, który stanowi, że nie wszczyna się postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, jeżeli od jej doręczenia upłynęło trzydzieści lat. Decyzja Wojewody z 1992 r. została doręczona w marcu 1992 r., a wniosek o stwierdzenie nieważności złożono w sierpniu 2022 r. Skarżący zarzucili naruszenie Konstytucji RP i Konwencji o Ochronie Praw Człowieka.
Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Magdalena Durzyńska, sędzia WSA Monika Sawa (spr.), asesor WSA Mateusz Rogala, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 lipca 2023 r. sprawy ze skargi J. M., S. B., E. B., J. B. i A. B. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 9 lutego 2023 r. nr DAP-WN-727-97/2022/WWP w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę. Postanowieniem z 9 lutego 2023r nr DAP-WN-727-97/2022/WWP Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (Minister/organ) po rozpatrzeniu wniosku J. M., S. B., E. B., J. B. i A. B. o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał w mocy postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 30 września 2022r.,znak: DAPWPK-727-l-346/2022/MSte odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia 24 marca 1992r., znak: GP.II.GG.7212/78/92, w części dotyczącej nabycia przez gminę L. z mocy prawa nieodpłatnie własności nieruchomości oznaczonych w ewidencji gruntów nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] oraz nieruchomości będących w dzierżawie Gminnej Spółdzielni "[...]" w L. (z zachowaniem prawa dzierżawcy), oznaczonych w ewidencji gruntów nr [...] i nr [...], w jednostce ewidencyjnej obrębie [...], uregulowanej w księdze wieczystej [...], zgodnie z sporządzonym spisem, opisanych w karcie inwentaryzacyjnej nr [...], stanowiącej integralną część decyzji. Postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym: Wojewoda [...] decyzją z dnia 24 marca 1992r., znak: GP.ILGG.7212/78/92, działając na podstawie art 18 ust. 1, w związku z art. 5 ust. 1, ustawy z dnia 10 maja 1990r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 z późn. zm.), stwierdził nabycie przez gminę L. z mocy prawa nieodpłatnie własności nieruchomości oznaczonych w ewidencji gruntów nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] oraz nieruchomości będących w dzierżawie Gminnej Spółdzielni "[...]" w L. (z zachowaniem prawa dzierżawcy), oznaczonych w ewidencji gruntów nr [...], nr [...] i nr [...], w jednostce ewidencyjnej obrębie L., uregulowanej w księdze wieczystej [...], zgodnie z sporządzonym spisem, opisanych w karcie inwentaryzacyjnej nr [...], stanowiącej integralną część decyzji. Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Wojewody [...] z dnia 24 marca 1992r., znak: GP.II.GG.7212/78/92, oraz decyzji Wojewody [...] z dnia 9 września 1993r., znak: GGG-lll-7224-3/498/93, dotyczących działek nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...][...], nr [...] i nr [...] z obrębu L., wystąpili J. M., S. B., E. B., J. B. i A. B. Decyzją Wojewody [...] z dnia 24 marca 1992r., znak: GP.II.GG.7212/78/92, zostały objęte działki nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] z obrębu L. W wyniku rozpatrzenia przedmiotowego wniosku w zakresie dotyczącym decyzji Wojewody [...] z dnia 24 marca 1992r. Minister postanowieniem z dnia 30 września 2022r., znak: DAP-WPK-727-l-346/2022/MSte odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności tej decyzji, w części dotyczącej nabycia przez gminę L. z mocy prawa nieodpłatnie własności nieruchomości oznaczonych w ewidencji gruntów nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] oraz nieruchomości będących w dzierżawie Gminnej Spółdzielni "[...]" w L.(z zachowaniem prawa dzierżawcy), oznaczonych w ewidencji gruntów nr [...] i nr [...], w jednostce ewidencyjnej obrębie L., uregulowanej w księdze wieczystej [...], zgodnie z sporządzonym spisem, opisanych w karcie inwentaryzacyjnej nr [...], stanowiącej integralną część decyzji. J. M., S. B., E. B., J. B. i A. B., nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem wystąpili z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarżący wskazali na niezasadność podjętego przez Ministra rozstrzygnięcia. Wniosek został złożony w ustawowym terminie. W wyniku rozpatrzenia ww. wniosku oraz analizy akt przedmiotowej sprawy, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wyjaśnił, że w dniu 16 września 2021r. weszła w życie ustawa z dnia 11 sierpnia 2021r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego {Dz. U. z 2021r. poz. 1491). Na mocy art. 1 ww. ustawy z dnia 11 sierpnia 2021r. w ustawie z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego wprowadzono zmianę polegającą na dodaniu § 3 do art. 158. W związku z tym, zdaniem Ministra, w zaskarżonym postanowieniu Minister prawidłowo wyjaśnił, że zgodnie z art. 158 § 3 Kpa "Jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, o której mowa w art. 156 § 2, upłynęło trzydzieści lat, nie wszczyna się postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji". Minister wskazał następnie, że decyzja Wojewody [...] znak: GP.ILGG.7212/78/92, komunalizująca działki nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] oraz nieruchomości będące w dzierżawie Gminnej Spółdzielni "[...]" w L. (z zachowaniem prawa dzierżawcy) oznaczone w ewidencji gruntów nr [...] i nr [...] - została wydana dnia 24 marca 1992r. Podkarpacki Urząd Wojewódzki w R. przy piśmie z dnia 22 września 2022r. przesłał potwierdzony za zgodność z oryginałem egzemplarz ww. decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z dnia 24 marca 1992r., wraz ze zwrotnymi potwierdzeniami odbioru tej decyzji (odpowiednio w dacie 23 i 24 marca 1992r.). Dodatkowo na decyzji widnieje pieczęć o treści: "Decyzja niniejsza jest ostateczna; dnia: 21.04.1992r." Okoliczności te, zdaniem Ministra, pozostają bezsporne, bowiem po pierwsze: pieczęć potwierdzająca datę ostateczności decyzji jest wyraźna i odczytanie jej zapisów nie budzi wątpliwości, po drugie: również zapisy widniejące na przesłanych zwrotnych potwierdzeniach odbioru są wyraźne i nie pozostawiają żadnych wątpliwości dotyczących daty doręczenia tej decyzji stronom postępowania. Wniosek o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Wojewody [...] z dnia 24 marca 1992r., znak: GP.II.GG.7212/78/92 wpłynął do Ministra SWiA w dniu 11 sierpnia 2022r. Ze wskazanych okoliczności faktycznych wynika zatem, zdaniem Ministra, jednoznacznie, że od wydania i doręczenia stronom postępowania decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z dnia 24 marca 1992r., znak; GP.II.GG.7212/78/92 do złożenia wniosku o wszczęcie postępowania o stwierdzenie jej nieważności, upłynęło 30 lat. Mając zatem na względzie powyższe oraz normę wynikającą z art. 158 § 3 Kpa, tj. zakaz wszczynania postępowania nieważnościowego, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło trzydzieści lat, Minister uznał, że nie jest możliwe wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia 24 marca 1992r., znak: GP.II.GG.7212/78/923. Minister wskazał, że wobec wskazanej normy, argumenty skarżących zawarte zarówno we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji jak i we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, pozostają bez wpływu na niniejsze rozstrzygnięcie. Minister wskazał także, że decyzja została doręczona wszystkim ustalonym na podstawie ówczesnej wiedzy organu stronom, a po upływie określonych terminów nabyła walor ostateczności. Sytuacja zaś ewentualnego pominięcia innych stron postępowania, nie może być rozpatrywana w ramach postępowania nieważnościowego, gdyż stanowi wyłącznie jedną z przesłanek wymienionych w art. 145 § 1 pkt 4 Kpa. Ponadto - w związku z podniesionymi we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzutami ponownie Minister wyjaśnił, że ustawa z dnia 11 sierpnia 2021r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego opublikowana została w Dzienniku Ustaw z 2021r. pod poz. 1491 w dniu 16 sierpnia 2021r. Ustawa ta oraz zawarte w niej regulacje są zatem powszechnie obowiązującym prawem, wiążącym m. in. organy administracji publicznej, w tym Ministra. Zdaniem organu w tej sytuacji kwestionowanie przez Skarżących poszczególnych zapisów ww. ustawy nie może odnieść oczekiwanego skutku. Reasumując, Minister wskazał, że podtrzymuje stanowisko wyrażone w postanowieniu z dnia 30 września 2022r., znak; DAP-WPK-727-l-346/2022/MSte, iż koniecznym była odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia 24 marca 1992r., znak: GP.II.GG.7212/78/92. Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli J. M., S. B., E. B., J. B., A. B. (skarżący), zaskarżając je w całości, Zaskarżonemu postanowieniu zarzucili: 1. naruszenie art. 2 Konstytucji w tym: a. zasady ochrony zaufania obywateli do państwa i tworzonego przez nie prawa (zasady lojalności państwa wobec obywateli) b. zasady pewności prawa (zasady bezpieczeństwa prawnego) c. zakazu tworzenia praw pozornych d. zasady skutecznej ochrony praw słusznie nabytych e. zakazu retroakcji 2. naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy gwarantowanego przez: a. art. 47 Karty Praw Podstawowych, b. art. 6 i 13 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności 3. zablokowania skarżącym efektywnego prawa do wynagrodzenia szkody za niezgodne z prawem działanie władzy publicznej, gwarantowanego przez : a. art. 77 Konstytucji RP b. Protokół 1 EKoOPCiPW poprzez nieprawidłową wykładnię i na jej skutek niewłaściwe zastosowanie art. 158 § 3 kpa w związku art. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, skutkujące naruszeniem gwarancji i zasad wymienionych powyżej, wynikających z przepisów Konstytucji i Konwencji. Skarżący wskazali także, że powołane w uzasadnieniu postanowienia przepisy naruszają prawo strony do rozpoznania sprawy, a zostały wprowadzone z naruszeniem zasady państwa prawa, skutkiem czego nie mogą mieć zastosowania w niniejszej sprawie. Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga nie ma uzasadnionych podstaw. Przedmiotem skargi jest postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 9 lutego 2023r nr DAP-WN-727-97/2022/WWP, który utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia 30 września 2022r., odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia 24 marca 1992r., znak: GP.II.GG.7212/78/92, w części dotyczącej nabycia przez gminę L. z mocy prawa nieodpłatnie własności nieruchomości oznaczonych w ewidencji gruntów nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] oraz nieruchomości będących w dzierżawie Gminnej Spółdzielni "[...]" w L. (z zachowaniem prawa dzierżawcy), oznaczonych w ewidencji gruntów nr [...] i nr [...], w jednostce ewidencyjnej obrębie L., uregulowanej w księdze wieczystej [...], zgodnie z sporządzonym spisem, opisanych w karcie inwentaryzacyjnej nr [...], stanowiącej integralną część decyzji. Organ w niniejszej sprawie wskazał jako podstawę odmowy wszczęcia postępowania art. 2 ust 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 1491), która weszła w życie 16 września 2021 r., która w art. 1 zmieniła treść art. 156 § 2 k.p.a. Sąd w obecnym składzie podtrzymuje wyrażone w orzecznictwie tutejszego Sądu stanowisko dotyczące jej stosowania. Zgodnie z obecnie obowiązującą treścią tego przepisu, nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. Ustawa ta, do art. 158 k.p.a. dodała również § 3, zgodnie z którym, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, o której mowa w art. 156 § 2, upłynęło trzydzieści lat, nie wszczyna się postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Oznacza to, że po upływie ww. terminów nie jest dopuszczalne wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, a postępowanie wszczęte winno być umorzone. Jak wynika z uzasadnienia do omawianej ustawy ma ona na celu dostosowanie systemu prawa do wyroku Trybunału Konstytucyjnego wydanego w dniu 12 maja 2015 r. w sprawie o sygn. P46/13, w którym stwierdzono niezgodność art. 156 § 2 k.p.a. z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej. Z treści powołanego orzeczenia wynika, że art. 156 § 2 k.p.a. w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji RP. Trybunał Konstytucyjny wskazał, że możliwość stwierdzenia nieważności decyzji jest wyjątkiem od zasady poszanowania trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej. Jednocześnie podniósł, że "brak wyłączenia dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej z przyczyny (wady) określonej w art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. po znacznym upływie czasu, skutkuje destabilizacją porządku prawnego, jeśli decyzją przyznano stronie ekspektatywę nabycia prawa, z której zamierza ona skorzystać". W tym kontekście Trybunał Konstytucyjny zwrócił uwagę, że ustawodawca, określając przesłanki stwierdzania nieważności decyzji oraz zakres ich zastosowania, powinien brać pod uwagę wszystkie zasady mieszczące się w klauzuli państwa prawnego, przewidzianej w art. 2 Konstytucji RP, a odstępstwa od zasady trwałości decyzji ostatecznej (do których trzeba zaliczyć możliwość stwierdzenia nieważności decyzji) nie powinny naruszać wynikających z art. 2 Konstytucji RP zasad bezpieczeństwa prawnego oraz ochrony zaufania jednostki do państwa i stanowionego przez nie prawa. Trybunał zaakcentował także, że żadna z zasad, które w analizowanym przypadku są konkurencyjne, nie ma charakteru absolutnego. W ocenie Trybunału Konstytucyjnego ustawodawca ma wręcz obowiązek kształtowania regulacji prawnych, które będą sprzyjały wygaszaniu - wraz z upływem czasu - stanu niepewności. Niezbędne jest zatem ustanowienie odpowiednich granic dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji. Trwałość decyzji organów władzy publicznej nie może być pozorna. Taka pozorność występowałaby nie tylko, jeżeli ustawodawca nie przewidywałby ograniczeń wzruszalności ostatecznych decyzji, ale również jeżeli ograniczenia te nie byłyby wystarczające dla zachowania zasady zaufania obywatela do państwa i zasady pewności prawa. Ustawodawca nie może z jednej strony deklarować trwałości decyzji z uwagi na jej ostateczność, a z drugiej strony przewidywać, nieograniczoną terminem, możliwość wzruszania decyzji, na podstawie której strona nabyła prawo lub ekspektatywę. Z tego powodu ustawodawca wprowadził cezurę czasową uniemożliwiającą wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji jeżeli od jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło 30 lat. Jest to okres skorelowany m.in. z przewidzianym w Kodeksie cywilnym terminem zasiedzenia nieruchomości w złej wierze (art. 172 kc). Sąd zwraca także uwagę, ze wprowadzona regulacja ograniczająca możliwość skutecznego wnioskowania o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej była konieczna, wynikała z ww. wyroku T.K. P 46/13, doprowadziła do zamierzonych i wskazanych w tym wyroku skutków tj. ograniczenia w czasie możliwości eliminowania z obrotu prawnego decyzji ostatecznych. Służy ona ochronie interesu publicznego, w tym interesu Skarbu Państwa czy jednostek samorządu terytorialnego, które na skutek decyzji pozbawiających prawa własności nabyły ich prawa przy uwzględnieniu także i tego, że nabycie to z uwagi na upływ terminów zasiedzenia i tak by nastąpiło, jednocześnie nie stanowią nadmiernego ciężaru dla obywatela, który przez 30 lat mógł skutecznie domagać się stwierdzenia nieważności a z prawa tego nie skorzystał. Tymczasem ten okres czasu był wystarczający do podjęcia inicjatywy w celu wyeliminowania decyzji czy postanowienia z obrotu prawnego. Zdaniem Sądu w takim zakresie zasada pewności obrotu prawnego i zasada trwałości decyzji administracyjnej przeważa nad zasadami rekompensowania szkody poniesionej w wyniku niezgodnego z prawem działania organów Państwa. Sumując, na gruncie regulacji stanowiącej obecnie przedmiot kontrowersji pomiędzy organem a stroną istniała jasna i potwierdzona przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku T.K. P 46/13 pilna potrzeba uregulowania kwestii możliwości eliminacji z obrotu prawnego decyzji wydanych przed wieloma laty w konfrontacji z obowiązującą na gruncie kpa zasadą trwałości decyzji administracyjnych. Nie są zatem trafne zarzuty skargi co do tego, że odmowa wszczęcia postępowania w tej sprawie skutkuje naruszeniem art. 2, 77 Konstytucji R.P. oraz Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Obywatela. Kwestionowana w tej sprawie decyzja Wojewody Krośnieńskiego znak: GP.ILGG.7212/78/92, komunalizująca działki nr [...], nr [...], nr [...], nr [...][...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...][...], nr [...] oraz nieruchomości będące w dzierżawie Gminnej Spółdzielni "[...]" w L. (z zachowaniem prawa dzierżawcy) oznaczone w ewidencji gruntów nr [...] i nr [...] została wydana 24 marca 1992r. Jak wynika z akt i na co wskazuje organ Podkarpacki Urząd Wojewódzki w R. przy piśmie z dnia 22 września 2022r. przesłał potwierdzony za zgodność z oryginałem egzemplarz ww. decyzji wraz ze zwrotnymi potwierdzeniami jej odbioru (odpowiednio w dacie 23 i 24 marca 1992r.). Na decyzji tej widnieje także klauzula o jej ostateczności z 21.04.1992r. Sąd podziela stanowisko Ministra, że okoliczności te są niesporne a daty doręczenia decyzji nie budzą wątpliwości. Nie budzi również wątpliwości umieszczona na tej decyzji klauzula o jej ostateczności. Wniosek o stwierdzenie nieważności wskazanych orzeczeń został natomiast złożony 11 sierpnia 2022 r., a tym samym już po upływie 30 lat od doręczenia przedmiotowego orzeczenia oraz po wejściu w życie powołanych na wstępie rozważań przepisów . Zdaniem Sądu co najmniej od daty wydania wyroku P 46/13 przez Trybunał Konstytucyjny a w szczególności po dacie jego wykonania każdy powinien brać pod uwagę istnienie przepisów ograniczających możliwość wzruszania w trybie nadzwyczajnym decyzji. Na tym polega m.in. zasada zaufania do organów. Nie ma racjonalnego wytłumaczenia powodów dla których właściciele (lub ich następcy prawni), którym odebrano własność czekali 30 lat żeby wzruszyć przedmiotowe orzeczenie i podejmują czynności w chwili gdy przepisy prawa obowiązującego taką możliwość wzruszenia ostatecznego aktu ograniczają. To właśnie zasada zaufania do prawa powinna być rozumiana w ten sposób, że po tak długim okresie czasu organy nie będą mogły wzruszać decyzji ostatecznych. Zasada zaufania do prawa opiera się na pewności prawa i przewidywanym postępowaniu organów państwa. Zasada ta skierowana jest nie tylko do obywateli ale i oczywiście organów, których obowiązkiem jest działanie zgodnie z prawem. Prawodawca wykonał wyrok Trybunału Konstytucyjnego, choć ze znacznym, bo 6 letnim opóźnieniem i trudno mu z tego czynić jakikolwiek zarzut. Z kolei powoływana często w tych sprawach zasada lex retro non agit również na gruncie procedury administracyjnej doznaje pewnych wyjątków (np. zamknięcie drogi do możliwości wzruszania aktów własności ziemi). W odniesieniu do przyjętej retroaktywności przepisów ustawy, dopuszcza się możliwość wprowadzenia przez ustawodawcę zarówno retroakcji, jak i retrospekcji. Nie sposób abstrakcyjnie wykluczyć istnienia wymagających ochrony konstytucyjnych wartości, które będą uzasadniać odstępstwo od zasady nieretroaktywnego działania prawa. Jednakże tego rodzaju odstępstwo musi być wolne od arbitralności i podlegać ocenie z perspektywy celowości i proporcjonalności (por. orzeczenia o wzajemnym stosunku zasady lex retro non agit i zasady ochrony prawa nabytych: np. wyroki TK z 15 września 1998 r., K 10/98, z 8 grudnia 2009 r., SK 34/08). W ocenie Sądu, racje konstytucyjne w aspekcie zasady praworządności mogły zostać ograniczone przez potrzebę stabilizacji stanów społeczno-gospodarczych ukształtowanych mocą aktu administracyjnego, a ponadto przez zasadę zaufania obywatela do państwa, w tym zasadę pewności prawa, które wynikają z art. 2 Konstytucji RP. Z tego względu przyjęte rozwiązanie normatywne spełnia zasadę proporcjonalności, w zakresie w jakim racje konstytucyjne przemawiające za retroaktywnością równoważą jej negatywne skutki (vide wyrok tut. Sądu w sprawie I SA/Wa 148/22 (LEX nr 3354507) i przywołany tam wyrok ETPCz z 30 sierpnia 2007 r., Wielka Izba, skarga nr 44302/02, § 68). Nie jest przy tym rzeczą organów i sądu analiza procedury uchwalania aktu normatywnego. Od tego jest Trybunał Konstytucyjny. Reasumując Sąd w tym składzie, w nawiązaniu do wyroku T.K. P 46/13, jest zdania i podziela wyrażone przez inne składy stanowisko, że brak do tej pory w procedurze administracyjnej ograniczenia możliwości dochodzenia stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej powodował naruszenie zasady trwałości decyzji administracyjnej a przede wszystkim chaos prawny. Taki stan nie służył ani pewności prawa ani jego stabilności. Z tych względów i na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd skargę oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło