I SA/Wa 94/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Szmydt (spr.) po rozpoznaniu w dniu 13 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Miasta [...] na decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; Minister Administracji i Cyfryzacji decyzją z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...] po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, złożonego przez Miasto [...] - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...]. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] stycznia 1996 r. nr [...] stwierdził nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa, nieodpłatnie, prawa własności nieruchomości położonej w [...] przy ul [...], ozn. jako działka nr [...] w obrębie nr [...] o pow. [...] ha, w jednostce ewidencyjnej [...], uregulowanej w księdze wieczystej Kw Nr [...], prowadzonych przez Sąd Rejonowy dla [....], Wydział Ksiąg Wieczystych, zgodnie ze sporządzonym spisem, opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...], stanowiącej integralną część ww. decyzji. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją Nr [...] z dnia [...] stycznia 2009 r. stwierdził, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 1996 r. nr [...] w części dotyczącej sprzedanych lokali nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] w budynku położonym na działce nr [...] wraz z przynależnymi tym lokalom udziałami w częściach wspólnych budynku oraz w użytkowaniu wieczystym gruntu, a także w części dotyczącej działki nr [...] została wydana z naruszeniem prawa, natomiast w pozostałej części stwierdził nieważność ww. decyzji. Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, wystąpił Prezydent Miasta [...]. Minister Administracji i Cyfryzacji decyzją Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r., odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji Nr [...] z dnia [...] stycznia 2009 r. Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Administracji i Cyfryzacji Nr [...] wystąpiło Miasto [...]. Minister Administracji i Cyfryzacji decyzją z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...] po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, złożonego przez Miasto [...] - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, iż postępowanie prowadzone na podstawie art. 156 § 1 kpa jest nadzwyczajnym trybem postępowania i stanowi wyłom od zasady stabilności decyzji (wyrażonej w art. 16 kpa), stąd też ustalenie podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji musi być niewątpliwe. Celem postępowania nieważnościowego nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy - co naruszyłoby zasadę dwuinstancyjności postępowania - lecz przeprowadzenie weryfikacji decyzji z jednego punktu widzenia, a mianowicie czy decyzja dotknięta jest jedną z wad kwalifikowanych wskazanych w art. 156 § 1 pkt 1-7 kpa. W ocenie organu II instancji decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] stycznia 2009 r, nr [...] nie jest obarczona żadną z wymienionych w art. 156 § 1 kpa przesłanek powodujących stwierdzenie nieważności ww. decyzji, bowiem kwestionowana decyzja nie została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości, nie dotyczyła sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, nie została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie, nie była niewykonalna w dniu jej wydania, zaś jej wykonanie nie wywołało czynu zagrożonego karą, jak również nie zawiera wady powodującej jej nieważność z mocy prawa (brak przesłanki art. 156 § 1 pkt 1, 3, 4, 5, 6 i 7 kpa). Następnie wskazano, że z analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w decyzji z dnia [...] stycznia 2009 r., Nr [...] prawidłowo ustalił, iż decyzja Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 1996 r. nr [...] w części dotyczącej sprzedanych lokali nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] w budynku położonym na działce nr [...] wraz z przynależnymi tym lokalom udziałami w częściach wspólnych budynku oraz w użytkowaniu wieczystym gruntu, a także w części dotyczącej działki nr [...] została wydana z naruszeniem prawa, natomiast w pozostałej części stwierdził nieważność ww. decyzji. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 1996 r. nr [...], stanowił art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.). Z brzmienia tego przepisu jednoznacznie wynika, że przedmiotem komunalizacji mogło być wyłącznie mienie ogólnonarodowe (państwowe), tym samym z komunalizacji wyłączone zostało mienie należące do innych podmiotów i stanowiące ich własność. Ponadto Minister wskazał, iż z akt sprawy wynika, że Skarb Państwa stał się właścicielem przedmiotowej nieruchomości na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] października 1991 r., sygn. akt [...], o stwierdzeniu nabycia spadku po L. R., które występowało w obiegu prawnym w dacie wydania decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...]. Następnie zostało ono zmienione na mocy postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] maja 1995 r., sygn. akt [...], wskazującego, że spadek po zmarłym L. R. nabyły osoby fizyczne. Jak wyjaśnił organ I instancji spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku, a ten otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy (co nastąpiło [...] lutego 1968 r.). Postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] maja 1995r. wywołuje skutki prawne ex tunc, tzn. od dnia wydania aktu administracyjnego, który podlega unieważnieniu, następuje restitutio in integrum, tzn. przywrócenie do stanu poprzedniego obowiązującego przed wydaniem aktu, który został zmieniony. Zatem w dniu 27 maja 1990 r. przedmiotowa nieruchomość należała do osób fizycznych, co wykluczało jej komunalizację na mocy ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające (...). Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] listopada 2013 r. złożyło Miasto [...] wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...]. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 138 § 1 pkt 2) k.p.a. w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. oraz art. 156 § 1 pkt 2) k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2) k.p.a. oraz art. 145 § 1 pkt 8) k.p.a. wobec nie uchylenia w całości decyzji nr [...] Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] sierpnia 2013 r. i nie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr [...] z dnia [...] stycznia 2009 r., choć decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr [...] z dnia [...] stycznia 2009 r. wydana została z rażącym naruszeniem prawa wobec przyjęcia jakoby decyzja Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 1996 r. znak [...] wydana została z rażącym naruszeniem prawa, choć zachodziła tylko przesłanka do wznowienia postępowania administracyjnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej wskazane. Zgodnie bowiem z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), powoływanej dalej jako "P.p.s.a." sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kierując się tą regułą Sąd uznał, że decyzja Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] listopada 2013 r., jak również poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] sierpnia 2013 r. zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Z akt sprawy wynika bowiem, że kwestionowane decyzje zostały skierowane do osoby nieżyjącej – S. F., która zmarła w dniu [...] stycznia 2013 r. w [...] (por. nadesłany do akt sądowych odpis poświadczony aktu zgonu z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...]). W doktrynie i orzecznictwie sądowym utrwalił się pogląd, zgodnie z którym prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby zmarłej i wydanie decyzji ocenione być musi jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., jest to bowiem uchybienie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. Ażeby można było mówić o postępowaniu musi istnieć organ administracyjny mający zdolność prawną do jego prowadzenia oraz strona, o prawach której organ orzeka w danym postępowaniu. Osoba fizyczna może być stroną postępowania, jeżeli ma zdolność prawną. Zgodnie z art. 8 Kodeksu Cywilnego każdy człowiek od chwili urodzenia ma zdolność prawną. Zdolność ta kończy się z chwilą śmierci. Oznacza to, że w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć postępowania i wydać decyzji. Gdyby zaś doszło do wydania decyzji w stosunku do osoby zmarłej należy przyjąć, że jest ona obarczona wadą nieważności i nie wywołuje skutków prawnych (por. wyrok NSA z dnia 14 listopada 2001 r., sygn. akt I SA 2462/99, Lex nr 82653; wyrok WSA z dnia 12 lipca 2005 r., sygn. akt I SA 2422/03, Lex nr 190564; wyrok NSA z dnia 20 września 2002 r., sygn. akt I SA 428/01, OSP 2004, z. 3, poz. 33). Powyższe oznacza, że S. F. zmarła w dniu [...] stycznia 2013 r., nie mógła być stroną postępowania zakończonego decyzją Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] listopada 2013 r. Z chwilą śmierci strony postępowania w jej prawa i obowiązki powinni wstąpić jej następcy prawni. Nie ma przy tym znaczenia, czy organ t.j. Minister Administracji i Cyfryzacji posiadał informację w tym zakresie. Tego rodzaju uchybienie wypełnia jednocześnie przesłankę upoważniającą Sąd, zgodnie z art. 119 pkt 1 P.p.s.a., do rozpoznania z urzędu sprawy w trybie uproszczonym. Rozpoznając ponownie sprawę, organ weźmie pod uwagę powyższe ustalenia, których treść ma istotne znaczenie dla przedmiotowej sprawy i określi właściwe strony postępowania, do których należy skierować podjęte w sprawie rozstrzygnięcia. Mając na uwadze, że zaskarżona decyzja jak i decyzja Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] sierpnia 2013 r, podlegają wyeliminowaniu z obrotu prawnego ze wskazanej wyżej przyczyny, Sąd nie badał ich merytorycznie pod względem zgodności z prawem, uznając to za przedwczesne. Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 119 pkt 1 i art. 120 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.