I SA/Wa 940/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędziowie: WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) Protokolant specjalista Inga Szcześniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lipca 2019 r. sprawy ze skargi E. P. i E. P. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 listopada 2013 r., sygn. akt I SAB/Wa 575/13 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 4.000 (cztery tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz E. P. i E. P. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. E. P. i E. P. pismem z [...] marca 2019 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 listopada 2013 r. sygn. akt I SAB/Wa 575/13, mocą którego Sąd uwzględnił skargę na bezczynność Prezydenta [...] i zobowiązał organ do rozpoznania wniosku z [...] grudnia 2012 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Skarżący wnieśli o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny na podstawie art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) – dalej jako P.p.s.a., stwierdzenie, że zaistniała bezczynność po wydaniu wyroku ma charakter rażący, o przyznanie na podstawie art. 154 § 7 P.p.s.a. na rzecz skarżących sumy pieniężnej określonej na podstawie art. 154 § 6 P.p.s.a. oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślili, że wyrok z 18 listopada 2013 r. uprawomocnił się, a akta administracyjne wraz z prawomocnym wyrokiem zostały zwrócone organowi w dniu [...] lutego 2014 r. Mimo wcześniejszych wyroków wymierzających grzywnę (z dnia 26 listopada 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 2682/14, 9 czerwca 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 592/16, 27 stycznia 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 1942/16) oraz mimo wystosowanego w dniu [...] sierpnia 2017 r. kolejnego (czwartego) wezwania do wykonania wyroku, Prezydent [...] nadal nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie. Skarżący zaznaczyli, że wszelkie kwestie formalne zostały już ustalone i niezrozumiałe jest dalsze, uporczywe prowadzenie postępowania przy równoczesnym braku podjęcia jakichkolwiek czynności celem ustalenia odszkodowania za nieruchomość. Do dnia sporządzenia przedmiotowej skargi skarżący nie otrzymali żadnej informacji w tym zakresie. Odnosząc się do wniosku o przyznanie sumy pieniężnej skarżący powołali stosowne orzecznictwo sądowoadministracyjne podkreślając, że spełnione zostały przesłanki do zastosowania tego środka. Skarżący podnieśli, że na skutek bezczynności organu strona odczuwa negatywne skutki związane z niepewnością, pozbawiona jest przysługującej ochrony prawnej, co powoduje, że traci wiarę i zaufanie do władzy publicznej. W ocenie skarżących ponieśli oni uszczerbek w postaci długotrwałego rozpoznawania sprawy. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie podnosząc, że z dniem [...] grudnia 2016 r. zarządzeniem nr [...] wprowadzona została w Biurze Spraw Dekretowych procedura postępowania w zakresie spraw rozpatrywania wniosków w trybie art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami i konieczna była ponowna weryfikacja zgromadzonego materiału dowodowego. Celem uzupełnienia materiału pismem z dnia [...] kwietnia 2019 r. zwrócono się do pełnomocnika stron o przedłożenie oryginału lub poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii stosownego postanowienia spadkowego. Organ zaznaczył, że podjęte czynności zmierzają do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia. Opóźnienia w rozpatrywaniu spraw spowodowane są ponadto m.in. bardzo dużą ilością wpływającej do Biura Spraw Dekretowych korespondencji w sprawach odszkodowawczych. Waga tych spraw, ich złożony charakter, stopień skomplikowania stanów faktycznych nie pozwala na dotrzymywanie terminów przewidzianych na ich rozpatrzenie w kpa. Na rozprawie przeprowadzonej w dniu 11 lipca 2019 r. pełnomocnik skarżących przedstawił szereg dokumentów jako dowód uzupełniający, w tym m.in. decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] maja 2019 r. nr [...], mocą której umorzono postępowanie w sprawie odszkodowania za nieruchomość [...] oraz odwołanie od tej decyzji, które to dokumenty mają świadczyć o uchylaniu się organu od merytorycznego załatwienia sprawy. Decyzja z dnia [...] maja 2019 r. nadesłana została przez organ przy piśmie z dnia [...] maja 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Stosownie do treści art. 154 P.p.s.a. w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. W myśl art. 154 § 2 P.p.s.a Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z powołanego art. 154 § 1 P.p.s.a. wynikają dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 P.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie obie przesłanki zostały spełnione. W aktach sprawy znajduje się pismo skarżących z [...] sierpnia 2017 r., którym wezwano Prezydenta [...] do wykonania wyroku z [...] listopada 2013 r. Kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 P.p.s.a., zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi. Jak wynika z analizy akt odpis prawomocnego wyroku z [...] listopada 2013 r. - zobowiązującego organ do rozpoznania wniosku w przedmiocie przyznania odszkodowania w terminie dwóch miesięcy - wraz z uzasadnieniem oraz aktami administracyjnymi sprawy doręczone zostały organowi w dniu [...] lutego 2014 r. Termin załatwienia sprawy upłynął zatem w dniu [...] kwietnia 2014 r. Mimo to Prezydent [...] nie załatwił przedmiotowej sprawy zgodnie z powołanym orzeczeniem. W wyniku zaś wniesionych skarg kolejnymi wyrokami z dnia 26 listopada 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 2682/14, 9 czerwca 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 592/16 i 27 stycznia 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 1942/16 wymierzono Prezydentowi grzywnę w wysokości odpowiednio 500 zł, 1000 zł oraz 3000 zł. W dwóch ostatnich w/w orzeczeniach Sąd stwierdził jednocześnie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku z dnia 18 listopada 2013 r. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz oddalił skargę w części dotyczącej przyznania sumy pieniężnej. Jak wynika z analizy akt – wbrew podnoszonym w odpowiedzi na skargę twierdzeniom - pomimo powyższych trzech orzeczeń wymierzających grzywnę, Prezydent [...] nie podejmował w istocie działań mających na celu zgromadzenie koniecznego materiału dowodowego i wydanie rozstrzygnięcia. Stosowne czynności podjęto jedynie w kwietniu 2019 r. Pismem z dnia [...] kwietnia 2019 r. wezwano pełnomocnika skarżących do nadesłania oryginału lub poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. Po wykonaniu zaś przedmiotowego wezwania (pismo pełnomocnika stron z dnia [...] maja 2019 r.) Prezydent wydał decyzję z dnia [...] maja 2019 r., mocą której umorzył postępowanie w sprawie odszkodowania za opisaną wyżej nieruchomość. Decyzja ta wydana została po wniesieniu przez skarżących kolejnej (czwartej) skargi w przedmiocie wymierzenia grzywny. W sprawie spełnione zatem zostały przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 154 § 1 P.p.s.a. i wymierzenie organowi grzywny. Stosownie natomiast do art. 154 § 6 P.p.s.a. grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Biorąc pod uwagę długość przekroczenia wyznaczonego wyrokiem z 18 listopada 2013 r. terminu na załatwienie sprawy, a także uwzględniając, że w/w wcześniejszymi wyrokami z dnia 26 listopada 2014 r., 9 czerwca 2016 r. i 27 stycznia 2017 r. wymierzono Prezydentowi grzywnę (w wysokości odpowiednio 500 zł, 1000 zł oraz 3000 zł) w związku z niewykonaniem wyroku, Sąd uznał, że kolejna grzywna w wysokości 4000 zł jest adekwatną sankcją za niewykonanie przedmiotowego wyroku. Wymierzona kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a., spełniając funkcję represyjno – dyscyplinującą. Uwzględniono przy tym, że Prezydent decyzją z [...] maja 2019 r. rozpoznał wniosek o przyznanie odszkodowania. Sąd stwierdził jednocześnie, że bezczynność organu po wyroku z 18 listopada 2013 r. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Za takim stanowiskiem przemawia fakt, że po wpłynięciu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy działania mające na celu zakończenie sprawy podjęte zostały - jak wyżej wskazano – jedynie w kwietniu 2019 r. Sprawa wniosku o przyznanie odszkodowania - mimo trzech kolejnych wyroków wymierzających grzywnę – została przez organ załatwiona dopiero w maju 2019 r., a więc wyznaczony w wyroku z 18 listopada 2013 r. termin został znacznie przekroczony. Przy czym podkreślić trzeba, że wskazywane w odpowiedzi na skargę okoliczności (duża ilość spraw, stopień ich skomplikowania, czy też fakt, że wprowadzono nowa procedurę postępowania) nie stanowią usprawiedliwienia niewykonania prawomocnego wyroku sądu administracyjnego. Sąd uznał ponadto brak podstaw do uwzględnienia wniosku skarżących o przyznanie od organu na ich rzecz sumy pieniężnej, o której mowa w art. 154 § 7 P.p.s.a. Zauważyć należy, że podnoszone w skardze okoliczności dotyczące poczucia niepewności, utraty wiary i zaufania do organów władzy publicznej, a także uszczerbek poniesiony w związku z długotrwałym rozpoznawaniem sprawy, nie stanowią podstawy do uwzględnienia żądania. Skarżący nie wykazali w istocie krzywdy jaką ponieśli na skutek niewykonania przez organ wyroku z 18 listopada 2013 r. Podkreślić trzeba, że suma pieniężna, określona w art. 154 § 7 P.p.s.a., powinna być stosowana w sytuacjach wyjątkowych. Stanowi ona formę zadośćuczynienia za niewykonanie wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność organu i konieczność zastosowania tego szczególnego środka powinna być właściwie uzasadniona, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Skarga w tej części podlegają więc oddaleniu. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 154 § 1, § 2 i § 6 oraz art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach (na które składają się po 200 zł wpisu od skargi oraz po 480 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika) orzeczono na mocy art. 200 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.).