I SA/Wa 941/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tarnowska Sędziowie NSA Anna Łukaszewska-Macioch Asesor WSA Joanna Skiba (spr.) Protokolant J. G. po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2007 r. sprawy ze skargi E. B. i A. P. na postanowienie Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] w przedmiocie zwieszenia postępowania w sprawie odszkodowania za nieruchomość 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Prezydenta Miasta W. z dnia [...] czerwca 2006 r., nr [...] 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. Wojewoda Mazowiecki postanowieniem z dnia [...] marca 2007 r., nr [...], po rozpatrzeniu zażalenia E. B. i A. P. utrzymał w mocy postanowienie Prezydenta m. W. z dnia [...] czerwca 2006 r., nr [...] zawieszające z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] ozn. jako [...] do czasu wydania przez Wojewodę Mazowieckiego decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa przez Powiat [...]. prawa własności części gruntu położonego w W., zajętego pod drogę publiczną (powiatową) – [...] stanowiącego działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...], w skład której wchodzi przedmiotowa nieruchomość. Postanowienie organu drugiej instancji wydane zostało w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Prezydent m. W. postanowieniem z dnia [...] czerwca 2006 r., zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie odszkodowania za opisaną wyżej nieruchomość położoną w W. do czasu wydania przez Wojewodę Mazowieckiego decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa przez Powiat [...]. prawa własności części gruntu położonego w W., zajętego pod drogę publiczną (powiatową) – [...], stanowiącego działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...], w skład której wchodzi przedmiotowa nieruchomość. W uzasadnieniu wydanego postanowienia organ pierwszej instancji wskazał, że nieruchomość położona w W. przy ul. [...] ozn. jako [...] objęta została działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Tytuł własności przedmiotowej nieruchomości uregulowany był na A. L. na podstawie wyroku Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] października 2005 r., sygn. akt [...]. Aktem Notarialnym z dnia [...] czerwca 1948 r. Repertorium [...] A. L. wyżej opisaną nieruchomość sprzedała S. P. Zgodnie z art. 1 powołanego dekretu, nieruchomość ta przeszła na własność Gminy m. W., a następnie z mocy art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) stała się własnością Skarbu Państwa. Obecnie część przedmiotowej nieruchomości wchodzi w skład działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] zgodnie z wypisem z rejestru gruntów, a jako właściciel działki wskazany jest Skarb Państwa. Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] października 1989 r., sygn. akt [...] spadek po S. P. nabyli: mąż W. P. i dzieci: E. B. i A. P., po 1/3 części spadku, natomiast spadek po W. P. nabyły: córka E. B. i wnuczka M. P. każda po 1/2 części. Wnioskiem z dnia 16 czerwca 2003 r. E. B. i A. P. wystąpili o odszkodowanie za powyższą nieruchomość. Organ pierwszej instancji wskazał, że stosownie do treści art. 2a ust. 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2000 r., Nr 71, poz. 838 ze zm.) drogi wojewódzkie, powiatowe lub gminne stanowią własność właściwego samorządu województwa, powiatu lub gminy. Uchwałą z dnia [...] sierpnia 2002 r. nr [...] w sprawie zaliczenia niektórych dróg publicznych do kategorii dróg powiatowych, pozbawienia niektórych dróg kategorii dróg powiatowych oraz ustalenia przebiegu dróg powiatowych na obszarze Powiatu [...]., Rada Powiatu zaliczyła [...] do kategorii dróg powiatowych. Jak wynika z treści art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju m. st. Warszawy (Dz. U z 2002 r., Nr 41, poz. 361 ze zm.) mienie Powiatu [...] staje się z mocy ustawy mieniem m. W., zaś zgodnie z art. 132 ust. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2002 r., Nr 46, poz. 543 ze zm.) w związku z art. 4 ust. 9b1 tej ustawy i art. 99 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 2002 r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta (Dz. U. z 2002 r. Nr 113, poz. 984 ze zm.) do zapłaty odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości zobowiązany jest starosta (lub prezydent miasta na prawach powiatu) wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, jeżeli nieruchomość stanowi własność Skarbu Państwa albo organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego, jeśli nieruchomość stanowi własność tej jednostki. Prezydent m. W. wskazał, że nie została rozstrzygnięta kwestia, czy działa on w niniejszej sprawie jedynie jako organ wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, oraz czy środki finansowe w przypadku decyzji przyznającej odszkodowanie - będą pochodziły z dotacji Wojewody Mazowieckiego przeznaczonej na wypłatę odszkodowań za nieruchomości stanowiące własność Skarbu Państwa, czy też Miastu W. będzie przysługiwał przymiot strony w niniejszym postępowaniu i ewentualne odszkodowanie zostanie przyznane z budżetu m. W. W związku z powyższym organ pierwszej instancji uznał, że kwestia ustalenia podmiotu mającego przymiot strony stanowi zagadnienie prejudycjalne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 kpa dla rozpatrzenia sprawy o odszkodowanie za część przedmiotowej nieruchomości. Prezydent m. W. wskazał również na treść art. 60 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. z 1998 r., Nr 133, poz. 872 ze zm.), zgodnie z którym, nabycie mienia Skarbu Państwa z mocy prawa przez jednostki samorządu terytorialnego - również nabycie prawa własności gruntu zajętego pod drogę publiczną (powiatową) stwierdza Wojewoda w drodze decyzji. Uwzględniając powyższe organ uznał za zasadne zawieszenie postępowania w sprawie o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ulicy [...], ozn. jako [...] do czasu rozstrzygnięcia kwestii własności przedmiotowej nieruchomości. Na powyższe postanowienie E. B. i A. P. wnieśli zażalenie do Wojewody Mazowieckiego. W toku prowadzonego postępowania zażaleniowego Wojewoda podzielił argumentację wyrażoną przez organ pierwszej instancji. W szczególności za uzasadniony uznał pogląd, iż w prowadzonym przed Prezydentem m. W postępowaniu wystąpiły okoliczności określone w art. 97 § 1 pkt 4 kpa, bowiem kwestia komunalizacji przedmiotowej nieruchomości stanowi zagadnienie wstępne dla rozpatrzenia sprawy odszkodowania za grunt przejęty na rzecz Skarbu Państwa. Wojewoda Mazowiecki podkreślił również, że decyzją tą rozstrzygnięta zostanie kwestia własności części nieruchomości i zostanie ustalony podmiot, od którego można egzekwować obowiązek zapłaty odszkodowania za grunt zajęty pod drogę. Wobec powyższego postanowieniem z dnia [...] marca 2007 r. utrzymał w mocy postanowienie Prezydenta m. Warszawy z dnia [...] czerwca 2006 r. Na postanowienie Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] marca 2007 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli E. B. i A. P. wnosząc o jego uchylenie. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Mazowiecki wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. W sprawie niniejszej kontroli Sądu podlegała prawidłowość zawieszenia postępowania administracyjnego o wypłatę odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] ozn. jako [...]. W wydanych postanowieniach organy pierwszej i drugiej instancji przyjęły, że w sprawie powstało zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 kpa, którym jest rozpoznanie przez Wojewodę Mazowieckiego kwestii stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez Powiat [...] prawa własności części gruntu położonego w W., zajętego pod drogę publiczną (powiatową) – [...], stanowiącego działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...], w skład której wchodzi przedmiotowa nieruchomość. Podkreślić należy, że w praktyce orzeczniczej sądów administracyjnych przyjmuje się, iż przez zagadnienie wstępne o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 kpa rozumie się sytuacje, w których wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania, uwarunkowane jest rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego, które ze względu na jego przedmiot należy do kompetencji innego organu państwowego niż ten, przed którym toczy się postępowanie w sprawie głównej. Ze znajdującego się w nadesłanych do Sądu aktach administracyjnych pisma Urzędu m. W., [...] z dnia [...] grudnia 2004 r., nr [...] i dołączonych do niego wypisów z rejestru gruntów z dnia [...] grudnia 2004 r., szkicu terenu przedmiotowej nieruchomości z naniesionym stanem prawnym oraz informacji dotyczącej stanu prawnego sporządzonych przez geodetę mgr inż. D. G. wynika, że w skład dawnej nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] pochodzącej z [...], wchodzą obecnie trzy działki ewidencyjne o numerach [...] z obrębu [...], przy czym działka o numerze [...] stanowi [...] będącą własnością Skarbu Państwa, zaś działki nr [...] i nr [...] stanowią własność m. W. W świetle przedstawionych okoliczności i zgromadzonego materiału dowodowego zgodzić należało się z Prezydentem m. W. i Wojewodą Mazowieckim, że zasadnym było zawieszenie postępowania odszkodowawczego co do działki nr [...] bowiem wynik postępowania komunalizacyjnego przesądzi o tym, który organ będzie właściwy do orzekania o odszkodowaniu i jego ewentualnej wypłacie. Za błędne natomiast uznać należy zawieszenie postępowania administracyjnego również co do działek oznaczonych nr [...] i nr [...]. Działki te mają uregulowany stan prawny, czego nie kwestionuje również organ pierwszej i drugiej instancji. Skoro więc status prawny obu działek nie budził wątpliwości wtoku postępowania o odszkodowanie nie można mówić o wystąpieniu zagadnienia wstępnego, o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 również co do tych dwóch nieruchomości. Dodatkowo wskazać należy, że postanowienie o zawieszeniu postępowania z przyczyny określonej w art. 97 § 1 pkt 4 kpa - stosownie do art. 100 § 1 kpa - powinno zawierać rozstrzygnięcie o wystąpieniu do właściwego organu lub sądu o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego, albo wezwanie strony do wystąpienia o to w oznaczonym terminie, chyba że strona wykaże, że już zwróciła się w tej sprawie do właściwego organu lub sądu. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zawieszając postępowanie na zasadzie przepisu art. 97 § 1 pkt 4 kpa, organ winien spowodować, aby przed właściwym organem lub sądem zostało wszczęte postępowanie, w którym zostanie rozstrzygnięte zagadnienie wstępne (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 02.07.1998 r. IV SA 341/97 LEX nr 43232). W rozpoznawanej sprawie z materiału dowodowego, znajdującego się w przedstawionych Sądowi aktach, nie wynika, że zostało wszczęte postępowanie przed Wojewodą Mazowieckim, w którym zostanie rozstrzygnięte zagadnienie wstępne dotyczące działki nr [...]. Wobec powyższego stwierdzić należy, że kwestionowane postanowienia Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] marca 2007 r. i Prezydenta m. W. z dnia [...] czerwca 2006 r. naruszają przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności art. 97 § 1 pkt 4. Wskazane wyżej wady rozstrzygnięć podjętych w sprawie wniosku E. B. i A. P., jako mające istotny wpływ na wynik sprawy, skutkowały koniecznością uchylenia przez Sąd zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu pierwszej instancji. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm.), orzeczono jak w sentencji wyroku.