I SA/Wa 942/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędziowie WSA Monika Nowicka asesor WSA Jerzy Siegień Protokolant Iwona Kosińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi G. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] maja 2004 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Decyzją z dnia [...] maja 2004 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., po rozpatrzeniu odwołania G. G. uchyliło decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z dnia [...] kwietnia 2004 r., nr [...] zmieniającą, w trybie art. 132 Kpa, decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] marca 2004 r., nr [...] w przedmiocie przyznania w miesiącu marcu 2004 r. zasiłku celowego na żywność w kwocie [...] zł oraz umorzyło postępowanie przed organem I instancji w sprawie uwzględnienia odwołania przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P., w trybie art. 132 Kpa. W zaskarżonej decyzji organ przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2004 r., nr [...] Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P., po rozpatrzeniu wniesionego przez G. G. w dniu [...] marca 2004 r. odwołania, zmienił decyzję Zastępcy Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z dnia [...] marca 2004 r., nr [....] w ten sposób, że podwyższył wysokość przyznanego wcześniej zasiłku celowego do kwoty [...] zł (zwiększył o [...] zł). W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził, iż decyzją z dnia [...] marca 2004 r., nr [...] przyznano G. G. pomoc w formie zasiłku celowego na miesiąc marzec w wysokości [...] zł. W związku z wnioskiem wniesionym przez stronę odwołaniem, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, w trybie art. 132 Kpa, postanowiono podwyższyć wysokość zasiłku celowego do [...] zł. Od powyższej decyzji G. G. wniósł odwołanie, żądając podwyższenia kwoty przyznanego zasiłku oraz przyznania pomocy na stałe lub dłuższy okres czasu. Odwołujący się podniósł, że od pewnego czasu nigdzie nie pracuje i nie ma żadnego dochodu. Ponadto wskazał, że pozostały mu jedynie niewielkie oszczędności, które wkrótce się skończą i wówczas nie będzie miał z czego żyć. Dodał, iż nie może liczyć na pomoc swojej rodziny. Decyzją z dnia [...] maja 2004 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. uchyliło decyzję Zastępcy Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z dnia [...] kwietnia 2004 r., nr [...] i umorzyło postępowanie administracyjne, przeprowadzone przez organ I instancji, w trybie art. 132 Kpa. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że -zgodnie z art. 132 Kpa - jeżeli odwołanie wniosły wszystkie strony, a organ administracji publicznej, który wydał decyzję uzna, że odwołanie zasługuje w całości na uwzględnienie, może wydać nową decyzję, w której uchyli lub zmieni zaskarżoną decyzję. Zatem możliwość zastosowania przepisu art. 132 Kpa i wydania nowej decyzji w tym trybie jest uzależniona m. in. od uznania przez organ I instancji, że odwołanie zasługuje w całości na uwzględnienie. W przypadku, gdy organ uzna, że odwołanie strony nie jest uzasadnione albo, że zasługuje na uwzględnienie tylko w części, wówczas nie może skorzystać z uprawnień przewidzianych w art. 132 Kpa, lecz zobowiązany jest – zgodnie z art. 133 Kpa – przesłać odwołanie wraz z aktami sprawy organowi odwoławczemu. Na potwierdzenie stanowiska zawartego w zaskarżonej decyzji organ II instancji przytoczył orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok NSA z dnia 19 listopada 1982 r., sygn. akt II SA 1429/82; niepublikowany oraz wyrok NSA z dnia 27 marca 1985 r., sygn. akt III SA 119/85; ONSA 1985/1/16). W dniu 28 maja 2004 r. G. G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] maja 2004 r., nr [...]. W uzasadnieniu złożonego środka prawnego podniósł, iż od dłuższego czasu nie pracuje i nie ma żadnego dochodu. W dalszej części skargi G. G. opisał swoje losy oraz negatywnie odniósł się do sposobu traktowania go jako bezrobotnego przez pracowników Powiatowego Urzędu Pracy w P. Oświadczył, że najpierw obiecano mu przyznanie świadczenia pieniężnego a później poinformowano, iż musi podjąć zatrudnienie, ponieważ nie przysługuje mu żadna forma pomocy pieniężnej. Wskazał, iż udzielenie mu przez organ pomocy społecznej zbyt niskiej pomocy finansowej, w dodatku nie na stałe, jest dla niego krzywdzące, zwłaszcza, że nie jest on osobą karaną bądź osobą odbywającą karę. Dodał, iż niedopuszczalne jest, aby osoba niekarana otrzymywała niższą pomoc finansową od tej, która odbywa karę więzienia. Stwierdził również, iż błędne stanowisko organu I instancji w jego sprawie wpłynęło negatywnie na rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P., co świadczy o złej jakości pracy wskazanych wyżej organów administracji publicznej. Jednocześnie skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie jego sprawy oraz przyznanie pomocy finansowej na stałe i w większej wysokości. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując jednocześnie swoje stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona, aczkolwiek z innych przyczyn niż podniesione przez skarżącego. Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż przedmiotem sprawy sądowoadministracyjnej jest ocena przez sąd prawidłowości prowadzenia przez organ administracji publicznej postępowania administracyjnego oraz zapadłego w tym postępowaniu rozstrzygnięcia. Stosownie natomiast do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Czyni to wedle stanu prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Ustawa z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.) utraciła moc na podstawie art. 160 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.). W dniu 1 maja 2004 r. weszła w życie ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (art. 161 pkt 1 tej ustawy). Zgodnie z art. 149 powołanej wyżej ustawy z dnia 12 marca 2004 r. z dniem wejścia w życie ustawy wygasają decyzje wydane na podstawie ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej, z wyjątkiem decyzji określonych w ust. 2 i 3 oraz art. 152 ust. 3 i art. 154 ust. 8 niniejszej ustawy. Według ust 2 art. 149 tej ustawy decyzje przyznające świadczenia na podstawie art. 16, 17, 18, 21 oraz 31 ust. 6-10 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej realizuje się według przepisów dotychczasowych, przez czas, na jaki te decyzje zostały wydane, nie dłużej niż do dnia 31 grudnia 2004 r. Stosownie do ust 3 tego przepisu zachowują moc decyzje o skierowaniu do domu pomocy społecznej oraz decyzje o umieszczeniu w domu pomocy społecznej, wydane przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy. Z powyższych przepisów wynika, iż z dniem 1 maja 2004 r. utraciły moc obowiązującą (wygasły) wszystkie decyzje przyznające zasiłki celowe, wydane na podstawie art. 32 ust 1 i 2 uchylonej ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej. Art. 150 nowej ustawy o pomocy społecznej stanowi, iż do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy stosuje się przepisy ustawy obecnie obowiązującej. Z akt sprawy wynika, że opisana wyżej zmiana stanu prawnego nastąpiła w przedziale czasowym pomiędzy wniesieniem przez G. G. odwołania od decyzji Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z dnia [...] kwietnia 2004 r., nr [...] (tj. dniem 9 kwietnia 2004 r.), a wydaniem przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzji z dnia [...] maja 2004 r., nr [...] (tj. dniem [...] maja 2004 r.). Analiza treści przepisów art. 15, art. 136 i art. 138 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. – zwanej dalej Kpa), stosowanych odpowiednio w sprawach z zakresu pomocy społecznej, na mocy art. 14 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, wskazuje, iż organ odwoławczy rozpoznaje i rozstrzyga ponownie (merytorycznie) sprawę administracyjną, załatwioną decyzją organu I instancji w oparciu o stan faktyczny i prawny obowiązujący w dacie wydania decyzji ostatecznej. W tej kwestii wypowiedział się również Naczelny Sąd Administracyjny (patrz: wyrok NSA z 24 lutego 1992 r., sygn. akt II S.A. 49/92, niepublikowany). W oparciu o powyższe należy zauważyć, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. błędnie zastosowało w niniejszej sprawie art. 138 § 1 pkt 2 Kpa, albowiem w dniu wydania zaskarżonej decyzji ([...] maja 2004 r.) nie było możliwe uchylenie wygasłej (w dniu [...] maja 2004 r.) z mocy prawa (art. 149 ustawy o pomocy społecznej) decyzji z dnia [...] kwietnia 2004 r., nr [...] i umorzenie postępowania administracyjnego przed organem pierwszej instancji. Z materiału dowodowego sprawy wynika, że przeszkoda w prowadzeniu sprawy (brak przedmiotu postępowania odwoławczego – zaskarżonej decyzji organu I instancji) zaistniała na etapie postępowania przed organem II instancji, dlatego też obowiązkiem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. było umorzenie tego postępowania jako bezprzedmiotowego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 w związku z art. 105 § 1 Kpa. Należy zatem stwierdzić, iż organ II instancji naruszył przepisy prawa materialnego poprzez niezastosowanie w niniejszej sprawie art. 149 w związku z art. 150 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej oraz przepisy postępowania administracyjnego poprzez błędne zastosowanie art. 138 § 1 pkt 2 Kpa i niezastosowanie art. 138 § 1 pkt 3 w związku z art. 105 § 1 Kpa, a naruszenia te miały istotny wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.