I SA/Wa 942/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Nowicka (spr.) Sędziowie WSA Jolanta Zdanowicz asesor WSA Sławomir Antoniuk Protokolant Joanna Januszewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 sierpnia 2005 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2002 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2002 r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz M. B. kwotę 30 (trzydzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I SA /Wa 942/05 UZASADNIENIE Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] września 2002 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 127 § 3 i art.138 § 1 pkt 1. k.p.a., po rozpatrzeniu wniosku M. B., utrzymało w mocy swoją poprzednią decyzję z dnia [...] kwietnia 2002 r. nr [...] o umorzeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu [...] W. [...] z dnia [...]grudnia 1989 r. nr [...], orzekającej o sprzedaży D. i B. S. lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku położonym w W. przy ul. [...]. W uzasadnieniu swego stanowiska Kolegium powołało się na decyzję Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia [...] października 1994 r. nr [...], która stwierdziła, że decyzja Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] kwietnia 1968 r. – odmawiająca ustanowienia na rzecz dotychczasowych właścicieli S. i A. małżonków B. prawa użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego nieruchomość [...] położoną przy ulicy [...], o powierzchni [...] m kw., w określonej w aktach notarialnych części dotyczących lokali mieszkalnych nr [...], [...], [...], [...] i [...] wydana została z naruszeniem prawa a w pozostałej części jest nieważna. Decyzja ta także stwierdziła nieważność orzeczenia administracyjnego Ministra Gospodarki Komunalnej w części, nieobejmującej substancję przekazaną we władanie i własność innych osób. Zdaniem Kolegium stwierdzenie wydania decyzji opartej na przepisach dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy ( Dz. U. Nr 50, poz. 279 ze zm.) oznacza, że Skarb Państwa wprawdzie wadliwie, lecz skutecznie nabył własność określonych lokali. Decyzja ta jednak nie przywraca tytułu do lokali właścicielom nieruchomości [...] a zatem nie stanowi źródła ich interesu prawnego legitymującego do żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o sprzedaży lokali. Stroną zaś postępowania administracyjnego, w rozumieniu przepisu art. 28 k.p.a., dotyczącą sprzedanego lokalu może być ten, czyjego interesu prawnego to postępowanie dotyczy. Przedstawione stanowisko Kolegium oparło na orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w tym m. in. na wyroku z dnia 7 listopada 2001 r. ( sygn. akt I S.A. 505/00 niepubl. )w którym Sąd podkreślił, że stwierdzenie nieważności usuwa decyzję z obrotu prawnego – i nie tylko przywraca stan poprzedni, lecz znosi jej skutki – natomiast stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa ( art. 158 § 2 k.p.a. ) nie niweczy skutków i nie przywraca stanu poprzedniego, gdyż decyzja – chociaż wadliwa – pozostaje w obrocie prawnym. Stwierdzenie zatem wydania decyzji dekretowej z naruszeniem prawa oznacza, że Skarb Państwa – wprawdzie wadliwie, lecz skutecznie nabył własność lokali. Skoro zatem decyzja dekretowa w stosunku do której stwierdzono, że została wydana z naruszeniem prawa nie przywraca tytułu właścicielom nieruchomości [...], nie stanowi ona źródła ich interesu prawnego legitymującego do żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o sprzedaży lokali. W takiej sytuacji Kolegium uznało, że ponieważ wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji o sprzedaży lokalu nr [...] przy ulicy [...] pochodził od osoby nieuprawnionej, to wszczęte postępowanie – jako bezprzedmiotowe – podlegało umorzeniu. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego M. B. wniosła o uchylenie decyzji Kolegium z dnia [...] września 2002 r. zarzucając jej naruszenie przepisu art. 28 k.p.a. i stojąc na stanowisku, że posiada interes prawny do występowania w niniejszej sprawie w charakterze strony. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje poprzednie stanowisko. W związku z wejściem w życie z dniem 1 stycznia 2004 r. reformy sądownictwa administracyjnego niniejsza skarga stała się – z mocy przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm. ) – przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę należało uznać za zasadną co w konsekwencji prowadziło do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. W niniejszej sprawie istota zagadnienia sprowadzała się do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy w sytuacji, gdy właściciele gruntów [...] w wyniku stwierdzenia nieważności decyzji o odmowie ustanowienia własności czasowej ( obecnie prawa użytkowania wieczystego ), odzyskali część lokali, które nie zostały sprzedane a w części dotyczącej sprzedanych lokali stwierdzono, że decyzje te zostały wydane z naruszeniem prawa, są stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji o sprzedaży lokali, tzn. czy mają interes prawny – w rozumieniu przepisu art. 28 k.p.a. – do wszczęcia tego postępowania. Należy odnotować, że pierwotnie orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego a następnie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w tego rodzaju sprawach prezentowały pogląd o braku przymiotu strony byłego właściciela nieruchomości [...] lub jego następcy prawnego w postępowaniu nadzorczym w stosunku do decyzji o oddaniu gruntu w użytkowanie wieczyste nabywcy lokalu mieszkalnego i w związku z tym zapadały w Sądach wyroki oddalające skargi wnoszone przez wnioskodawców. Jednakże już od końca roku 2003 można było odnotować orzeczenia prezentujące całkowitą zmianę wspomnianej linii orzeczniczej i to nowe orzecznictwo obecnie stało się już ugruntowane. Wg zatem aktualnego - w tej materii - orzecznictwa sądowo-administracyjnego postępowanie nadzorcze w stosunku do decyzji o ustanowieniu użytkowania wieczystego i sprzedaży lokalu może mieć wpływ na sytuację prawną byłych właścicieli nieruchomości [...], gdyż korzystne dla nich w tej sprawie rozstrzygnięcie spowoduje aktualność ich roszczeń związanych z cytowanym wyżej dekretem z dnia 26 października 1945 r. Późniejsza zaś sprzedaż lokalu w danym budynku i oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste były skutkiem kolejnych decyzji, wydawanych w innych sprawach administracyjnych a nie skutkiem decyzji o odmowie ustanowienia własności czasowej. Stąd też dawni właściciele gruntów [...], jak również ich następcy prawni, swój interes prawny w przedmiotowym postępowaniu nadzorczym, opierają na tym (aczkolwiek wprost tego nie wskazują), że w razie stwierdzenia nieważności decyzji o sprzedaży lokalu okoliczność ta otwierać im to będzie drogę do ewentualnego wzruszenia umowy sprzedaży. Warunkiem zaś dochodzenia w/w roszczeń dekretowych jest wynik postępowania nadzorczego w stosunku do decyzji o sprzedaży lokali. Podzielając zatem powyższy pogląd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, uznając że zaskarżona decyzja narusza przepis art.7, 28, 77 i 80 k.p.a. - z mocy przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) – orzekł jak w sentencji.