I SA/Wa 942/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Kosińska Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) Protokolant Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi H. L., B. L., R. L. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu oddala skargę. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] marca 2010 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania H.L., B.L i R.L. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...], w sprawie odmowy przyznania prawa wieczystego użytkowania do gruntu nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] nr hip. [...], w części stanowiącej dz. ew. [...] i [...] z obrębu [...] – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Przedmiotowa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym: Nieruchomość położona w W. przy ul. [...] objęta jest działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Z dniem 21 listopada 1945 r., tj. z dniem wejścia w życie dekretu, nieruchomości warszawskie, w tym grunt przedmiotowej nieruchomości, na podstawie art. 1 powołanego dekretu przeszły na własność gminy W., a od 1950 roku, z chwilą likwidacji gmin na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. z 1950 r. Nr 14, poz. 130) stał się własnością Skarbu Państwa. Zgodnie z zaświadczeniem Sądu Rejonowego dla W. z dnia 14 czerwca 2002 r., Nr [...], właścicielką "Nieruchomości Nr [...] w mieście W." była M. K. Na mocy postanowienia Sądu Rejonowego dla W. z dnia [...] czerwca 2002 r. (sygnatura akt: [...]), spadek po M.K. nabyła córka F.L. Spadek po F.L. nabył syn Z.L. na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w O. z dnia [...] kwietnia 2002 r. (sygnatura akt: [...]). Na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w O. z dnia [...] lutego 2007 r. (sygnatura akt: [...]), spadek po Z.L. nabyła żona H.L. oraz synowie R. L. i B. L. po 1/3 części. Organ I instancji na podstawie wypisów z rejestru gruntów, ustalił, że nieruchomość hip. nr [...] wchodzi w skład działek ewid. nr [...], w części o pow. [...] mtr. kw., nr [...] w części o pow. [...] mtr. kw. stanowiących własność Skarbu Państwa i działki nr ewid. [...]5 stanowiącej własność spółki K. sp. z o.o. (poprzednio Gminy W.), obręb [...]. Pismem z dnia 28 marca 1990 r. Z.L. wystąpił z wnioskiem o "przywrócenie prawa własności" nieruchomości wskazując w kolejnych pismach, że chodzi o nieruchomość oznaczoną w księgach wieczystych pod poz. [...], o nieruchomość dla której prowadzony był wykaz hipoteczny Hip [...], a obecnie objętą księgą wieczystą KW [...], stanowiącą działki o nr ew. [...] o pow. [...] mtr. kw. i [...] o pow. [...] mtr.kw. z obrębu [...]. Decyzją nr [...] z dnia [....] maja 2003 r. Prezydent W. odmówił Z.L. przyznania prawa użytkowania wieczystego nieruchomości oznaczonej nr hip. [...]. W wyniku złożonego przez Z.L. odwołania Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2004 r. uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie organu I instancji. Na skutek skargi na w/w decyzję Wojewody [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 3 października 2005 r. w sprawie sygn. I SA/Wa 1096/04 uchylił decyzje obydwu organów. Zaskarżonym decyzjom Sąd zarzucił naruszenie przepisów postępowania ze względu na brak ustaleń co do wszystkich okoliczności istotnych w sprawie tj. brak ustalenia rzeczywistej woli strony w zakresie określenia działek, których zwrotu strona się domaga; brak ustalenia kiedy gmina objęła w posiadanie grunt przedmiotowej nieruchomości; brak dostatecznie dokładnego określenia działek wchodzących obecnie w skład nieruchomości nr hip. [...]; a także oparcie się w toku postępowania na dokumentach nie mających waloru dokumentu urzędowego oraz rozstrzygnięcie niedostosowane pod względem prawnym do przesłanki będącej podstawą rozstrzygnięcia. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Prezydent W. decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2009 r., odmówił następcom prawnym Z.L. tj. H. L., R.L. i B. L. przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu przedmiotowej nieruchomości. Powyższa decyzja wydana została odnośnie działek ew. nr [...] i nr [...] z obrębu [...]. Organ I instancji podniósł, iż zgodnie z art. 7 ust. 1 i 2 powołanego dekretu dotychczasowi właściciele lub ich następcy prawni będący w posiadaniu gruntu, względnie osoby prawa ich reprezentujące -uprawnieni byli w ciągu 6-ciu miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę do złożenia wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego (dawniej prawa własności czasowej) z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną. Gmina miała obowiązek uwzględniania wniosków, jeżeli korzystanie z gruntów przez dotychczasowych właścicieli dało się pogodzić z przeznaczeniem tych gruntów określonym w planie zabudowania. Organ I instancji ustalił, że objęcie gruntu położonego w W. przy ul. [...] w posiadanie przez gminę W. nastąpiło na podstawie rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 27 stycznia 1948 roku wydanego w porozumieniu z Ministrem Warszawy (Dz. U. Nr 6 z 1948 r., poz. 43). Organ I instancji wskazał, że na podstawie § 3 tego rozporządzenia, grunty uważano za objęte w posiadanie z dniem wydania numeru organu urzędowego Zarządu Miejskiego, w którym zamieszczono ogłoszenie. Objęcie niniejszego gruntu przez gminę nastąpiło w dniu [...] kwietnia 1948 r., tj. z dniem ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym nr [...] Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego W., a więc termin na złożenie wniosku upływał w dniu [...] października 1948 r. Prezydent W. ustalił, że nie został złożony wniosek w trybie art. 7 powołanego dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy tj. w okresie od dnia [...] kwietnia 1948 r. do dnia [...] października 1948 r. Oznacza to, że dawni współwłaściciele nie skorzystali z przysługującego im uprawnienia określonego w art. 7 ust. 1 powołanego dekretu. Organ I instancji ustalił, że również nie został złożony wniosek na podstawie uchwały Nr 11 Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 1965 r. w sprawie oddania niektórych terenów na obszarze m.st. Warszawy w wieczyste użytkowanie (M.P. Nr 6, poz. 18), jak również na podstawie art. 82 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. 1991.30.127) i art. 214 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261 poz. 2603). Organ I instancji podkreślił, że wniosek o zwrot nieruchomości Z. L. z dnia 28 marca 1990 r., został złożony po upływie wszelkich terminów przewidzianych przez ustawodawcę. Wskazał, ze zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego określony w art. 7 dekretu termin złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu jest terminem prawa materialnego. Złożenie wniosku o przyznanie własności czasowej po terminie określonym w art. 7 stanowi okoliczność wystarczającą do wydania decyzji odmownej. Od decyzji Prezydenta W. nr [...] z dnia [...] czerwca 2009 r., H.L., B.L. i R.L. wnieśli odwołanie do Wojewody [...]. Odwołujący podnieśli, ze organ I instancji nie dokonał ustaleń do jakich zobowiązywał organy Sąd wyrokiem z dnia 3 października 2005 r. (sygn. I SA/Wa 1096/04), wyłączenie z rozpatrywanego zakresu działki nr [...] bez podania wyjaśnień w tym względzie. Strony wskazały także, że ich zdaniem grunt przedmiotowej nieruchomości nie został objęty w posiadanie przez gminę W., jako że w dniu [...] października 1947 r. Sąd Grodzki w W. (sygn. akt [...]) wydał orzeczenie o przywróceniu posiadania przedmiotowej nieruchomości na rzecz F.L. na podstawie art. 1, 15, 16, 24 dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz. U. z 1946 r., Nr 13, poz. 87). Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] marca 2010 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji wskazał, że zgodnie z rozporządzeniem z dnia 27 stycznia 1948 r. w sprawie obejmowania gruntów przez gminę m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 6, poz. 43). tryb obejmowania nieruchomości objętych powołanym aktem został uproszczony. Wskazał, że objęcie gruntów w posiadanie w tym trybie następowało z dniem wydania numeru organu urzędowego Zarządu Miejskiego, w którym zamieszczono ogłoszenie o objęciu gruntów w posiadanie. Wojewoda [...] podniósł, ze organ I instancji dokonał ustaleń do których był zobowiązany wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W szczególności ustalił, że wniosek strony dotyczy nieruchomości określonej niegdyś nr hip. [...]. Wskazał, że obecnie składa się ona z działek ew. [...] - o pow. [...] mtr. kw., działki ew. nr [...] o pow. [...] mtr. kw., a także z działki ew. [...] z obrębu [...]. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, ze co do działki nr ewid. [...] z obrębu [...], nie wyjaśniono rozbieżności co do powierzchni części działki wchodzącej niegdyś w skład nieruchomości o nr hip. [...], z tego względu, że wniosek stron co do działki nr [...] został wyłączony do rozstrzygnięcia odrębną decyzją. Organ odwoławczy podniósł, że wyłączenie do odrębnego postępowania wniosku stron w odniesieniu do działki nr [...] wynika z poczynionych przez organ I instancji ustaleń, że nieruchomość ta była własnością komunalną, zaś dziś jest własnością spółki prawa handlowego. Organ odwoławczy zauważył, że w obecnym stanie prawnym o właściwości organu w sprawach dotyczących przyznania użytkowania wieczystego odnośnie nieruchomości "dekretowych" decyduje stan własności tych nieruchomości. W odniesieniu do nieruchomości będących własnością gminy - w I instancji orzeka Prezydent W., w odniesieniu zaś do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa w I instancji orzeka starosta. Mając na względzie status W. jako miasta na prawach powiatu, jest to Prezydent W. wykonujący zadanie zlecone z zakresu administracji rządowej (art. 4 ust. 9 w zw. z art. 214 powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami). Wskazany powyżej podział kompetencji, niesie ze sobą określone konsekwencje. Organem odwoławczym w pierwszym przypadku jest - zgodnie z ogólną regułą wyrażoną w art. 17 ust. 1 k.p.a. - Samorządowe Kolegium Odwoławcze. W drugim zaś przypadku Wojewoda [...] zgodnie z przepisem art. 9a powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami. Organ wskazał, że pomimo, iż powyższe reguły odnoszą się do wniosków składanych w trybie art. 214 ustawy powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami, należy je stosować per analogiam także przy rozpatrywaniu wniosków złożonych w trybie art. 7 ust. 1 dekretu z 1945 r. Stanowisko takie jest niekwestionowane w nauce i zgodne z orzecznictwem. W związku z powyższym decyzja wydana została w odniesieniu do działek ew. [....] i [...] z obrębu [...]. Organ odwoławczy wskazał, że w odniesieniu do działki ew. [...] z obrębu [...] wydana zostanie odrębna decyzja. Zauważył, że ustalenia dotyczące działki ew. nr [...] pozostają poza zakresem przedmiotowego postępowania. Organ odwoławczy podniósł, ze grunt nieruchomości oznaczonej nr hip. [...] objęty został przez gminę W. w trybie powołanego wyżej rozporządzenia z dnia 27 stycznia 1948 r., co miało miejsce w dniu [...] kwietnia 1948 r., a więc z dniem ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym nr [...] Rady Narodowej i Zarządu W. Ostatnim dniem na złożenie wniosku w trybie art. 7 ust. 1 dekretu z 1945 r. był więc dzień [...] października 1948 r. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, ze nie złożono wniosków także w trybie kolejnych aktów prawnych dotyczących roszczeń byłych właścicieli gruntów warszawskich. Termin na złożenie ostatniego z nich - w trybie art. 214 ust. z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - upływał z dniem 31 grudnia 1988 r. Z.L. wystąpił z wnioskiem o "przywrócenie prawa własności" dopiero pismem z dnia 28 marca 1990 r. Organ odwoławczy podkreślił, ze chybiony jest zarzut skarżących, iż grunt przedmiotowej nieruchomości nie został objęty w posiadanie przez gminę W., z uwagi na to, że w dniu [...] października 1947 r. Sąd Grodzki w W. (sygn. akt [...]) wydał orzeczenie o przywróceniu posiadania przedmiotowej nieruchomości na rzecz F.L. na podstawie art. 1, 15, 16, 24 dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że dekret z 1945 r. wszedł w życie w dniu 21 listopada 1945 r., tj. z dniem ogłoszenia - art. 12. Z tym dniem, zgodnie z art. 1, wszelkie grunty na obszarze m.st. Warszawy przeszły na własność gminy. W dniu [...] października 1947 r. Sąd Grodzki w W. wydał orzeczenie o przywróceniu posiadania F.L.zgodnie z przepisami powołanego dekretu z 1946 r. Organ odwoławczy odnosząc postanowienia dekretu z 1946 r. do przedmiotowej sprawy, a w zasadzie do wszelkich nieruchomości objętych działaniem dekretu z 1945 r., zauważył, że powołane orzeczenie Sądu Grodzkiego nie tworzyło nowej sytuacji prawnej, w tym sensie, że nie przywracało własności gruntu na rzecz byłego, bo pozbawionego własności zgodnie z art. 1 dekretu z 1945 r., właściciela. Przesądza o tym przepis art. 39 dekretu z 1946 r., zgodnie z którym przepisy niniejszego dekretu nie naruszają postanowień ,,[...] przepisów prawa, na podstawie których państwo może dokonać wywłaszczenia majątku, ustanowić przymusowy zarząd, lub wprowadzić inne ograniczenia prawa własności lub posiadania". W związku z tym, sytuacja F. L. nie różniła się od sytuacji innych właścicieli nieruchomości [...]. Pozbawieni własności - pozostawali w posiadaniu nieruchomości do czasu objęcia ich w posiadanie przez gminę W. W odniesieniu do nieruchomości oznaczonej nr hip. [...] nastąpiło to z dniem [...] kwietnia 1948 r., a więc po dacie powołanego orzeczenia Sądu Grodzkiego. Skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2010 r. nr [...], do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli K.L., B.L. i R.L.. Wnosili o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ja decyzji Prezydenta W. z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...]. Zaskarżonej decyzji zarzucali naruszenie prawa materialnego tj. - art. 214 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz przepisy postępowania administracyjnego art. 77 i 75 kpa. Skarżący w uzasadnieniu skargi podkreślili, że podtrzymują twierdzenie, iż nieruchomość nr hip. [...] położona w W. przy ul. [...] nie została objęta w posiadanie przez Gminę W. w trybie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy, na skutek czego złożony przez Z.L. w dniu 11 kwietnia 1990 r. wniosek o przywrócenie na jego nazwisko "prawa własności wyżej wymienionej nieruchomości" jest złożony zgodnie z przepisami powołanego dekretu. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wnosił o jej oddalenie i podtrzymał w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte, jak wynika z prawidłowych ustaleń organu administracji publicznej wnioskiem Z.L. który wpłynął dnia 28 marca 1990 r. stosownie do przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Skarżący wskazywał w piśmie procesowym z dnia 12 sierpnia 2008 r., że jego wniosek jest wnioskiem złożonym w trybie dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, jako zgłoszony przed objęciem gruntu w posiadanie przez gminę W. Twierdził, ze gmina W. nigdy nie objęła w posiadanie nieruchomości oznaczonej nr hip [...]. Bezsporną w sprawie jest okoliczność, że przedmiotowa nieruchomość podlegała działaniu powołanego dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Zgodnie z art. 7 ust. 1 tego powołanego dekretu dotychczasowy właściciel gruntu, prawni następcy właściciela, będący w posiadaniu gruntu, lub osoby prawa jego reprezentujące mogą w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę zgłosić wniosek o przyznanie na tym gruncie jego dotychczasowemu właścicielowi prawa wieczystej dzierżawy z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną. Organ administracji powołując się na upływ wskazanego sześciomiesięcznego terminu odmówił ustanowienia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w W., przy ul. [...], nr hip [...] w części stanowiącej działki nr ewid. [...] i [...]. Należy zaznaczyć, że zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że wskazany w dekrecie sześciomiesięczny termin był terminem zawitym prawa materialnego i z jego upływem wygasało uprawnienie do uzyskania w tym trybie prawa własności czasowej. Zatem złożenie wniosku o przyznanie własności czasowej po terminie określonym w art. 7 dekretu stanowi okoliczność wystarczającą do wydania decyzji odmownej i to niezależnie od przyczyn (także usprawiedliwionych) uchybienia tego terminu. Organ administracji wykazał, że osoba uprawniona nie zgłosiła omawianego żądania, jak również ustalił kiedy rozpoczął się i zakończył bieg termin do złożenia takiego wniosku. Sąd stwierdza, ze zarzuty skargi nie są zasadne. Sąd podziela w całości argumentację przedstawioną przez organy administracji publicznej, ze orzeczenie Sądu Grodzkiego nie tworzyło nowej sytuacji prawnej, dla dawnej właścicielki nieruchomości. Sytuacja F.L., nie różniła się od sytuacji innych właścicieli nieruchomości [...], gdyż pozbawieni własności - pozostawali w posiadaniu nieruchomości do czasu objęcia ich w posiadanie przez gminę W. W odniesieniu do nieruchomości oznaczonej nr hip. [...] nastąpiło to z dniem [...] kwietnia 1948 r., a więc po dacie powołanego orzeczenia Sądu Grodzkiego z dnia [...] października 1947 r. Z uwagi na to, że decyzje organów administracji publicznej wydane zostały w przedmiotowej sprawie odniesieniu do działek ew. [...] i [...] z obrębu [...], to tylko zarzuty dotyczące tych działek mogą być przedmiotem kontroli Sądu. Poza kontrolą Sadu są rozważania skarżących nie objęcia decyzją działki gruntu nr ew. [...] z obrębu [...], co do której jak wskazał organ wydana zostanie odrębna decyzja. Tak więc ustalenia dotyczące działki ew. nr [...] pozostają poza zakresem przedmiotowego postępowania. Organ niejako dodatkowo zwrócił uwagę, że wniosek skarżącego został złożony po upływie wszystkich terminów przewidzianych w kolejnych aktach prawnych dotyczących roszczeń byłych właścicieli gruntów warszawskich, w tym po upływie terminu przewidzianego w art. 214 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przesłanką uprawnień przewidzianych w art. 214 i 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest to, iż były właściciel lub jego następcy prawni nie uzyskali i nie mogą już uzyskać prawa użytkowania wieczystego gruntu na podstawie art. 7 powołanego dekretu o gruntach warszawskich. Jest to bowiem zupełnie inne uprawnienie, którego celem było złagodzenie skutków działania dekretu. Odmienny charakter uprawnień byłych właścicieli gruntów [...] powoduje, że sprawy o przyznanie użytkowania wieczystego gruntu lub o odszkodowanie w trybie dekretu są odrębnymi sprawami administracyjnymi od spraw o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste lub o odszkodowanie na podstawie art. 214 lub 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami i podlegają rozpatrzeniu w odrębnych postępowaniach administracyjnych. W związku z tym powoływanie się przez skarżących w skardze w sytuacji, gdy przedmiotem postępowania jest wniosek złożony w trybie dekretu o gruntach warszawskich, na zarzut naruszenia art. 214 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nie znajduje uzasadnienia i jest bezprzedmiotowe. Wobec takich ustaleń faktycznych i prawnych oraz wobec uzasadnienia skargi sam zarzut naruszenia art. 214 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest nieporozumieniem. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.