I SA/Wa 945/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Nowicka Sędziowie WSA Elżbieta Lenart (spr.) WSA Jolanta Rudnicka Protokolant Katarzyna Babik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2006 r. sprawy ze skargi H. A., J. S., Z. O. i M. L. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie przyznania odszkodowania za nieruchomość warszawską 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Wojewoda [...], decyzją z dnia kwietnia 2006 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania H. A., działając na podstawie art. 138 § 2 kpa uchylił w całości decyzję Prezydenta W. z dnia [...] grudnia 2004 r., nr [...] ustalającą odszkodowanie za część nieruchomości o powierzchni [...], położonej w W. przy [...], pochodzącej z gruntów osady włościańskiej zapisanej w tabeli likwidacyjnej wsi [....] pod nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. Wskazaną decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r. Prezydent W. ustalił odszkodowanie na podstawie art. 215 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U. nr 261 z 2004 r., poz. 2603 ze zm.) za opisaną wyżej część nieruchomości, która przejęta została na własność państwa na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy. Odszkodowanie przyznane zostało na rzecz następców prawnych dotychczasowych właścicieli nieruchomości M.A. i F. A. to jest M. L., Z. O., J. S., H. A., K. B., A. A., J. N., H. S. i J. B.. Organ pierwszej instancji ustalił, że przedmiotowa nieruchomość objęta została działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U z 1945 r., nr 50, poz. 279) i przeszła na własność Gminy m. st. Warszawy, a następnie na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U z 1950 r., nr 14, poz. 130) stała się własnością Skarbu Państwa. Nieruchomość ta wchodziła w skład gospodarstwa rolnego, znajdowały się na niej rośliny wieloletnie, dwuletnie i jednoroczne, a następcy prawny dawnych właścicieli zostali pozbawieni faktycznego władania przedmiotowym gruntem po dniu 5 kwietnia 1958 r. Zatem spełnione zostały przesłanki o których mowa w art. 215 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami kwalifikujące do przyznania odszkodowania w rozumieniu powołanego przepisu, którego wysokość ustalono na podstawie znajdującego się w aktach sprawy operatu szacunkowego sporządzonego w dniu 10 września 2004 r. Od powyższej decyzji odwołanie do Wojewody Mazowieckiego wniosła H. A. kwestionując wysokość przyznanego odszkodowania. Strona wskazała, że organ pierwszej instancji ustalając wysokość odszkodowania, nie uwzględnił odszkodowania za zniszczone uprawy na terenie przedmiotowej nieruchomości, jak również nie uwzględnił stanu prawnego nieruchomości z dnia faktycznego pozbawienia właścicieli prawa do niej, lecz uwzględnił stan z dnia jej przejścia na własność państwa na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. W toku postępowania odwoławczego Wojewoda [...] wskazał co następuje: W dniu wejścia z życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. nieruchomość będąca przedmiotem niniejszego postępowania stanowiła własność M. A. i spadkobierców F. A. – A. A., T.A., Z. O. i M. L.. Wskazane osoby były użytkownikami poszczególnych części gospodarstwa rolnego prowadzonego na gruncie tej nieruchomości. Za przejmowane sukcesywnie po dniu 5 kwietnia 1958 r. części gruntów tego gospodarstwa, w tym także siedlisko rolne przy ul.[...] [...], decyzjami administracyjnymi ustalano na rzecz A. A., T. A., Z. O. i M.L. odszkodowania. Zaskarżoną decyzją Prezydenta W. z dnia [...] grudnia 2004 r. ustalono odszkodowanie za część gruntu o powierzchni [...] . Obszar ten został wcześniej decyzją z dnia [...] czerwca 1989 r. przekazany w użytkowanie wieczyste Spółdzielni Mieszkaniowej Budowy Domków Jednorodzinnych [...]. W dniu [...] stycznia 1990 r. wydana została decyzja o pozwoleniu na budowę domów jednorodzinnych, inwestycja została zrealizowana a budynki zgłoszone do użytkowania w latach 1993 – 1996. Stosownie do treści art. 215 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, skoro A. A., T. A., Z. O. i M. L. - jako byli właściciele prowadzący gospodarstwo rolne na przejętej pod inwestycje budowlane części gruntu, zostali pozbawieni faktycznego władania tym gospodarstwem po dniu 5 kwietnia 1958 r., to przysługiwało im prawo do otrzymania odszkodowania za przedmiotową część gruntu. Niezależnie od powyższego oceniając zaskarżoną decyzję Prezydenta W. organ drugiej instancji wskazał na wady zakończonego nią postępowania. Stwierdził, że w aktach administracyjnych brak było dowodów na to, że osoby będące spadkobiercami zmarłych A. A. i T. A. faktycznie władały gospodarstwem rolnym przed przejęciem go pod inwestycje, nie zweryfikowano informacji podanej w piśmie z dnia 5 sierpnia 2002 r. przez I. A. wskazującej adresy zamieszkania I. A. K. A. i A. A. jako osób uprawnionych do odszkodowania oraz nie zweryfikowano informacji podanej w piśmie M. L. z dnia 22 stycznia 1998 r., że występuje ona w imieniu spadkobierców Z. O. Gdyby Z. O. zmarła, to brak byłoby podstaw do ustalenia na jej rzecz odszkodowania. Wojewoda wskazał również na konieczność ustalenia przez organ pierwszej instancji czy pełnomocnictwo udzielone A. L. przez M. L. jest nadal aktualne. Ponadto organ drugiej instancji zaznaczył, że Prezydent W. w ponownym postępowaniu powinien uwzględnić, że zgodnie z cytowanym wyżej art. 215 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami odszkodowanie za gospodarstwo rolne na gruntach przejętych na własność Państwa na postawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. przysługuje wyłącznie tym właścicielom lub ich następcom prawnym, którzy prowadzili to gospodarstwo i zostali pozbawieni faktycznego władania nim po dniu 5 kwietnia 1958 r. Mając na uwadze powyższe Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2006 r., nr [..] uchylił w całości decyzję Prezydenta W. z dnia [...] grudnia 2004 r., nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyły H. A., J. S., Z. O. i M. L. wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Skarżące zarzuciły Wojewodzie [...], że w uzasadnieniu wydanej decyzji w żaden sposób nie odniósł się do któregokolwiek z zarzutów odwołania wniesionego przez H. A., co każe im wnioskować, że odwołanie to nie zostało rozpatrzone, a wydana decyzja nie może być uznana za merytoryczną. Skarżące podkreśliły, że powołane przez Wojewodę [...] uchybienia formalne - to jest konieczność rozstrzygnięcia czy określone pełnomocnictwo wygasło czy też nie, ustalenie spadkobierców oraz zbadanie, kto faktycznie władał nieruchomością są w świetle rzeczywistego stanu sprawy niefortunne. H. A., J. S., Z. O. i M. L. domagają się, aby przy ponownym rozpatrywaniu sprawy uwzględniona została w szczególności kwestia wypłacenia odszkodowania za istniejące na nieruchomości naniesienia i nasadzenia oraz data na jaką należało ustalić wysokość odszkodowania. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...[ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z dnia [...] kwietnia 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Na wstępie należy stwierdzić, że stosownie do treści art. 13 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) wojewódzkie sądy administracyjne są powołane do rozpoznawania wszystkich spraw sądowoadministracyjnych z wyjątkiem tych spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość Naczelnego Sądu Administracyjnego, a właściwym miejscowo do rozpoznania w/w spraw jest ten wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Podkreślić należy, że ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje, w zakresie swojej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej. Przy czym kontrola Sądu sprowadza się do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Powyższe oznacza, że sąd administracyjny nie jest kolejną instancją odwoławczą od ostatecznej decyzji administracyjnej a - jak wspomniano wyżej - ocenia ten akt pod względem legalności. Należy także podkreślić, że stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami oraz wnioskami skargi, a także powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że oceniając zaskarżoną decyzję pod względem jej zgodności z prawem, Sąd obowiązany jest wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Skarga niniejsza zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja Wojewody [....] z dnia [...] kwietnia 2006 r. wydana została z naruszeniem prawa uzasadniającym jej uchylenie. Na wstępie zaznaczyć należy, że przedmiotowa decyzja wydana została w postępowaniu odwoławczym. Postępowanie takie ma swoją specyfikę, polegającą na tym, że organ administracyjny, który je prowadzi, z jednej strony rozpatruje sprawę na nowo, z drugiej jednak strony zobowiązany jest do uwzględnienia wszystkich zgłoszonych w odwołaniu lub odwołaniach żądań oraz ustosunkowania się do przedstawionych zarzutów. Czynności te powinny mieć swoje odzwierciedlenie w treści decyzji wydanej w postępowaniu odwoławczym. W przedmiotowej sprawie zasada ta została naruszona. Materialnoprawną podstawę decyzji Prezydenta W. z dnia [...] grudnia 2004 r. stanowił przepis art. 215 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami zgodnie z którym odszkodowanie za gospodarstwo rolne na gruntach przejętych na własność Państwa na postawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. przysługuje wyłącznie tym właścicielom lub ich następcom prawnym, którzy prowadzili to gospodarstwo i zostali pozbawieni faktycznego władania nim po dniu 5 kwietnia 1958 r. Zatem Wojewoda [....] miał obowiązek ustalić, czy w świetle zebranej w aktach sprawy dokumentacji można było przyjąć, że spełnione zostały jego przesłanki to jest czy przedmiotowa nieruchomość była objęta działaniem dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, czy stanowiła gospodarstwo rolne oraz czy poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Dodać należy, że omawiany przepis przesądza, iż chodzi o zaspokojenie roszczeń tylko tych poprzednich właścicieli lub ich następców prawnych, którzy spełniają wszystkie wymienione przesłanki. Niespełnienie którejkolwiek powoduje brak podstaw do odszkodowania. Niezależnie od powyższego, skoro - jak wskazano wcześniej - organ orzekał w trybie odwoławczym miał również obowiązek ustosunkowania się do zgłoszonych w odwołaniu zarzutów. Z uzasadnienia decyzji Wojewody [...] wynika, że w żaden sposób nie odniesiono się do zarzutów strony odwołującej się, a dotyczących również kryteriów wyznaczonych przez treść powołanego wyżej art. 215 ust. 1, natomiast wskazano na szereg uchybień formalnych, które miały miejsce w postępowaniu przed Prezydentem W.. Zgodzić się należy ze stroną skarżącą, że słuszność i celowość części wskazanych w uzasadnieniu powodów uchylenia decyzji Prezydenta W. z dnia [...] grudnia 2004 r. budzi wątpliwości. W szczególności niezrozumiałe jest zalecenie dotyczące wyjaśnienia następstwa prawnego po Z. O., skoro strona żyje. Wątpliwości budzi również celowość ustalenia, czy A. A. zmarły w dniu [...] sierpnia 1995 r. i T. A. zmarły w dniu [...] sierpnia 1998 r. władali przedmiotowym gospodarstwem rolnym przed przejęciem go pod inwestycje, skoro jak wskazano już wcześniej datą graniczną jest tu dzień 5 kwietnia 1958 r. Zauważyć należy, że ustalenie czy dane uchybienie miało miejsce czy też nie musi być dokonywane przy uwzględnieniu całokształtu materiału dowodowego, badanego wnikliwie (art. 12 kpa) jak również w sposób mający pogłębić zaufanie obywateli do organów Państwa (art. 8 kpa). Fakty te uznać należy za uchybienia kwalifikujące się jako naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 7, art. 8, art. 12, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 kpa, które miały istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ppkt a i c). Wskazane uchybienia spowodowały, że zaskarżona decyzja Wojewody [...] uznana być musiała za niezgodną z prawem, co oznacza również, że koniecznym stało się ponowne przeprowadzenie postępowania administracyjnego zgodnego z zasadami wynikającymi z powołanych przepisów kodeksu postępowania administracyjnego przy dokładnym uwzględnieniu całokształtu materiału dowodowego zebranego w sprawie. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 lit. a i c i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji wyroku