I SA/Wa 945/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Przemysław Żmich Sędziowie: WSA Dariusz Pirogowicz WSA Joanna Skiba (spr.) po rozpoznaniu w dniu 5 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M.P. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu podania oddala skargę. Postanowieniem z [...] kwietnia 2018 r. nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy postanowienie tego organu z dnia [...] września 2017 r. nr [...]. Postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydane zostało przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej spraw. Naczelnik Gminy [...] decyzją z dnia [...] maja 1978 r. nr [...] (zmienioną następnie decyzją Naczelnika z dnia [...] maja 1978 r.) orzekł o przejęciu od M. P. na własność Państwa gospodarstwa rolnego składającego się z działek o nr: [...],[...],[...],[...] i [...] o łącznej powierzchni [...] ha , położonego we wsi G. Przejęcie przedmiotowego gospodarstwa nastąpiło na podstawie przepisów ustawy z dnia 27 października 1977 r. o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzin ( Dz. U nr 32, poz. 140. W następstwie przeprowadzonego na wniosek M.P. ( córki M. P.) postępowania nadzorczego, Wojewoda [...] decyzją z [...] października 1999 r., utrzymaną w mocy decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] grudnia 2000 r. odmówił stwierdzenia nieważności ww. decyzji Naczelnika Gminy [...] z dnia [...] maja 1978 r. Wyrokiem z 29 stycznia 2002 r. sygn. akt II SA 3363-3365/00 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę wniesioną na tę decyzję. M. P. pismem z 29 sierpnia 2017 r. wniosła o zapłatę (zadośćuczynienie) za przejęte przez Skarb Państwa gospodarstwo, stanowiące własność jej ojca M. P., warte w 1978 r. [...] zł. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z [...] września 2017 r. nr [...], utrzymanym w mocy postanowieniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] września 2017 r. nr [...]., działając na podstawie art. 66 § 3 k.p.a., zwrócił powyższy wniosek M.P. W motywach postanowień organy podnosiły, że na gruncie kpa brak jest środków prawnych na rozpatrzenie tego rodzaju żądania. Skarżąca domaga się rekompensaty pieniężnej z uwagi na przejęcie decyzją Naczelnika z [...] maja 1978 r. gospodarstwa jej ojca na własność Państwa. Źródła swej szkody M. P. upatruje zatem w wydaniu decyzji administracyjnej. Minister odwoływał się do stanowiska Sądu Najwyższego wyrażonego w uchwale z 31 marca 2011 r. sygn. akt III CZP 112/10 (OSNC 2011/7-8/75), w której Sąd Najwyższy stwierdził, że po uchyleniu z dniem 1 września 2004 r. art. 160 k.p.a., co nastąpiło w oparciu art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. – o zmianie ustawy – Kodeks Cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 162, poz. 1692), dochodzenie odszkodowań za szkody wyrządzone niezgodną z prawem decyzją wydaną przed dniem 1 września 2004 r., bez względu na datę wydania ostatecznej decyzji stwierdzającej jej nieważność, odbywa się wyłącznie w postępowaniu przed sądami powszechnymi. Na marginesie stwierdził także, ze warunkiem skutecznego dochodzenia takiego roszczenia przed sądem, jest uprzednie uzyskanie przez stronę decyzji stwierdzającej nieważność decyzji wadliwej, ewentualnie decyzji stwierdzającej wydanie decyzji wadliwej z naruszeniem prawa. Na powyższe postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi M. P. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze szeroko opisała działania ówczesnej władzy państwowej i krzywdę jakiej doznała jej rodzina w związku z tymi bezprawnymi działaniami. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w warszawie zważył co następuje: skarga jest niezasadna i podlega oddaleniu. Przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi , utrzymujące w mocy postanowienia tego organu z dnia [...] września 2017 r. o zwrocie M. P. jej wniosku z 29 sierpnia 2017 r. Podstawą zwrotu podania było stwierdzenie przez organy, że w sprawie objętej żądaniem strony właściwy jest sąd powszechny. Zgodnie zaś z art. 66 § 3 zd. pierwsze k.p.a. jeżeli podanie wniesiono do organu niewłaściwego, a organu właściwego nie można ustalić na podstawie danych podania, albo gdy z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, organ, do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu. Paragraf 4 tego artykułu stanowi jednocześnie, że organ nie może jednak zwrócić podania z tej przyczyny, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, jeżeli w tej sprawie sąd uznał się już za niewłaściwy Z okoliczności faktycznych sprawy wynika, że w przedmiocie zgłoszonego żądania o zapłatę za przejęte gospodarstwo sad powszechny nie orzekał. Nie zachodzi zatem sytuacja objęta hipotezą normy prawnej ujętej w § 4 art. 66 k.p.a. Stąd dla oceny legalności postanowienia zasadnicze znaczenie ma ustalenie, czy sprawa objęta żądaniem skarżącej podlega rozpatrzeniu na drodze postępowania administracyjnego, czy też, jak ustaliły organy, właściwym do jej załatwienia jest sąd powszechny. Wskazany przepis art. 66 kpa reguluje sytuację, w której organ administracji publicznej jest nie tylko niewłaściwy w sprawie, ale dodatkowo po przeprowadzonej wykładni przepisów prawa i dokładnym zbadaniu treści podania ustali w sposób jednoznaczny, że sprawa objęta podaniem należy do właściwości sądu powszechnego lub ustalenie właściwości jakiegokolwiek organu administracji publicznej nie jest możliwe. W rezultacie, aby zastosować art. 66 § 3 k.p.a organ administracji publicznej zobowiązany jest ustalić i stwierdzić, że sprawa objęta podaniem jest sprawą w rozumieniu art. 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1360), a zatem sprawą ze stosunków z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego lub prawa pracy, ewentualnie z zakresu ubezpieczeń społecznych oraz do której przepisy k.p.c. stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy cywilne) (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 8 czerwca 2016 r., sygn. akt III SA/Kr 394/16, LEX nr 2094548). W ocenie Sądu, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi słusznie wywiódł, że z sytuacją opisaną w art. 66 § 3 k.p.a. mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Skarżąca pismem z 29 sierpnia 2017 r. domagała się zapłaty( zadośćuczynienia) za przejęte przez Skarb Państwa gospodarstwo stanowiące własność jej ojca M. P., warte w 1978 r. [...] zł. Wskazać należy, że kwestia podniesiona w powołanej wyżej korespondencji ma charakter cywilnoprawny. Zrealizowania swego roszczenia skarżąca może domagać się jedynie w postępowaniu przed sądem powszechnym. Możliwość uzyskania zadośćuczynienia w niniejszej sprawie przewiduje art. 417 k.c., zgodnie z którym za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego albo inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa. Sprawa o zadośćuczynienie nie jest zatem sprawą administracyjną, której rozpoznanie należałoby do właściwości organów administracji publicznej, lecz sprawą należącą do właściwości sądów powszechnych. Skoro więc rozstrzygnięcie sprawy w przedmiocie objętym ww. wnioskiem skarżącej należy do wyłącznej kognicji sądów powszechnych, to zasadnym stało się zwrócenie skarżącej przedmiotowego podania na zasadzie art. 66 § 3 k.p.a. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. , poz. 1302 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.