I SA/Wa 947/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Emilia Lewandowska po rozpoznaniu w dniu 11 września 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku J. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] maja 2009 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia 1. przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od połowy wpisu od skargi w wysokości 100 zł, 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. J.K. wnioskiem z dnia 2 lipca 2009 r., złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] maja 2009 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji. Powyższy wniosek rozpoznany został odmownie postanowieniem referendarza sądowego z dnia 23 lipca 2009 r., sygn. akt. I SA/Wa 947/09. W dniu 29 lipca 2009 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął sprzeciw J.K. od przedmiotowego postanowienia z dnia 23 lipca 2009 r., wobec czego straciło ono moc, a sprawa z wniosku o przyznanie prawa pomocy podlega rozpoznaniu na nowo. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i uzyskiwanych dochodach zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz z nadesłanych do Sądu dodatkowych oświadczeń i dokumentów wynika, że wnioskodawca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Źródłem jego utrzymania jest emerytura w wysokości [...] zł miesięcznie. Posiadany majątek to działka budowlana o powierzchni około [...] m². W uzasadnieniu wniosku skarżący podkreślił, że ma 76 lat, jest osobą niepełnosprawną oraz że cierpi na liczne schorzenia, w związku z czym ponosi wysokie koszty leczenia (około [...] zł miesięcznie), które związane są z zakupem lekarstw, rehabilitacją i wizytami u lekarzy. Wnioskodawca zaznaczył, że obecnie zmuszony jest częściowo z własnych środków sfinansować pobyt w sanatorium (około [...] zł), bowiem ze względu na zły stan zdrowia nie może czekać na wyjazd w ramach NFZ (czas oczekiwania na wyjazd to około 14 miesięcy). Skarżący podniósł ponadto, że koszty związane z utrzymaniem mieszkania to około [...] zł miesięcznie, na życie pozostaje mu więc kwota około [...] zł miesięcznie. Wnosząc sprzeciw wnioskodawca podkreślił, że nie może sprzedać posiadanej działki budowlanej, bowiem w przeważającej części jest ona wykorzystywana nieodpłatnie przez zakład energetyczny, który postawił tam swoje słupy. Skarżący zaznaczył ponadto, że zmuszony jest jeździć do sanatorium, bowiem ma problemy z chodzeniem. Dzięki zaś pobytowi w sanatorium nie porusza się na wózku inwalidzkim. W piśmie z dnia 29 sierpnia 2009 r. wnioskodawca wskazał dodatkowo, że w sierpniu 2009 r. zapłacił za leczenie stomatologiczne i uzupełnienie protetyczne [...] zł oraz że od 15 lipca 2009 r. ma zlecenie na zakup aparatu słuchowego z wkładką, za który – po dofinansowaniu z NFZ - musi zapłacić co najmniej [...] zł. Obecnie nie posiada jednakże pieniędzy na jego zakup. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 - 3 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Wniosek J. K. dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Koszty sądowe, zgodnie z art. 211 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków. Opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna (art. 212 § 1). Stosownie natomiast do treści art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślić należy, że instytucja przyznania prawa pomocy jest rozwiązaniem szczególnym. Udzielenie prawa pomocy powinno sprowadzać się do przypadków, gdy sytuacja majątkowa strony jest wyjątkowo ciężka. Instytucja powyższa ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom najuboższym. Każdy wnoszący sprawę do Sądu powinien zaś liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów postępowania zgodnie z przepisami obowiązującego prawa. Występując natomiast z wnioskiem o zwolnienie z obowiązku ponoszenia tych kosztów musi uprawdopodobnić okoliczności przemawiające za uwzględnieniem złożonego w tym przedmiocie wniosku. Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy uznać należy, że J. K. nie wykazał należycie, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w pełnej wysokości, bez uszczerbku utrzymania koniecznego. Zaznaczyć trzeba, że z danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż skarżący uzyskuje stały dochód w wysokości [...] zł miesięcznie. Wnioskodawca nie jest zatem osobą pozbawioną środków do życia, co uzasadniałoby ewentualne uwzględnienie złożonego wniosku w całkowitym zakresie. W ocenie Sądu wnioskodawca z posiadanych środków finansowych – mimo wykazywanych stosunkowo wysokich wydatków związanych z leczeniem – jest w stanie partycypować w kosztach postępowania, uiszczając połowę wpisu od skargi w wysokości 100 zł, czy też ponosząc opłaty kancelaryjne za podejmowane w niniejszej sprawie czynności Sądu. Zwłaszcza, że - jak wyżej wskazano - instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć zastosowanie wobec osób, które z przyczyn od siebie niezależnych nie są w stanie zdobyć środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym. Każdy decydując się na wstąpienie na drogę sądową powinien zaś liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów sądowych i odpowiednio wcześniej podjąć starania zmierzające do zgromadzenia odpowiednich środków pieniężnych na ten cel. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowił jak w sentencji.