I SA/Wa 950/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik po rozpoznaniu w dniu 26 lipca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Spółdzielni [...] w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przekształcenia prawa użytkowania wieczystego gruntu w prawo własności oddala skargę. Decyzją z dnia [...] marca 2011 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] października 2010 r., nr [...] orzekającą o odmowie nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w W. przy ul. [...], przysługującego Spółdzielni [...] w W., w prawo własności. Zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego została wydana w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne. Orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] listopada 1959 r., nr [...] Prezydium Rady Narodowej w W., po rozpatrzeniu wniosku z dnia 29 kwietnia 1958 r. o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości przy ul. [...] w W., działając na podstawie art. 59 ustawy z dnia 25 stycznia 1958 r. o radach narodowych (Dz.U. Nr 5, poz. 16) oraz art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279; dalej: dekret) oraz postanowień części III pkt 2 uchwały nr [...] Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] czerwca 1958 r. w sprawie ceny działek budowlanych odstępowanych na prawie czasowej własności oraz sposobu spłaty należności za domy mieszkalne sprzedawane przez Państwo, orzekło o przyznaniu na rzecz Spółdzielni [...] w W. prawa własności czasowej do w/w nieruchomości na 80 lat za opłatą jednorazową symboliczną. Następnie decyzją Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] grudnia 1967 r., nr [...] uchylono orzeczenie administracyjne z dnia [...] listopada 1959 r. Jednocześnie, na podstawie art. 18 i 26 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz.U. Nr 32, poz. 159), art. 232, art. 233, art. 238 i art. 239 k.c. oraz § [...] uchwały nr 311 Rady Ministrów z dnia 18 grudnia 1965 r. w sprawie przejęcia niektórych budynków spółdzielni budownictwa mieszkaniowego na własność Państwa, zasad rozliczeń z tego tytułu oraz uregulowania niektórych innych spraw z zakresu spółdzielni budownictwa mieszkaniowego (Monitor Polski Nr 71, poz. 406), orzeczono powyższą decyzją o ustanowieniu na rzecz Spółdzielni [...] w W. prawa wieczystego użytkowania gruntu położonego w W. przy ul. [...] nr hip. [...] na lat 99. W wykonaniu powyższej decyzji Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] grudnia 1967 r. umową zawartą w formie aktu notarialnego Rep. Nr [...] z dnia [...] stycznia 1968 r., zostało ustanowione na rzecz Spółdzielni [...] w W., prawo użytkowania wieczystego do nieruchomości [...] przy ul. [...]. W dniu 29 września 2009 r. Spółdzielnia złożyła wniosek o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w W. przy ul. [...], stanowiącego działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m², opisanego w księdze wieczystej nr [...] w prawo własności na podstawie art. 1 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 4 ust. 5 i 7 pkt 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz.U. Nr 175, poz. 1459 ze zm.) zastosowaniem 99% bonifikaty wynikającej z Uchwały Rady W. nr [...] w sprawie wyrażenia zgody na udzielenie spółdzielniom mieszkaniowym bonifikat od opłat za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości oraz ustalenia stopy procentowej oprocentowania należności z tytułu przekształcenia w przypadku rozłożenia na raty. Pismem z dnia 3 sierpnia 2010 r. wniosek ten został zmodyfikowany w ten sposób, że wskazano, iż Spółdzielnia [...] w W., wnosi o nieodpłatne przekształcenie prawa użytkowania wieczystego do w/w gruntu w prawo własności. Decyzją z dnia [...] października 2010 r., nr [...] Prezydent W. orzekł o odmowie nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego gruntu [...] położonego przy ul. [...], przysługującego Spółdzielni [...] w W., w prawo własności. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że Spółdzielnia uzyskała prawo użytkowania wieczystego do przedmiotowej nieruchomości w wykonaniu decyzji Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] grudnia 1967 r., wydanej na podstawie przepisów, z których żaden nie odsyłał do art. 7 dekretu. Art. 7 nie był również podstawą ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu. Następnie Prezydent wyjaśnił, że oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste nastąpiło na podstawie umowy notarialnej z dnia [...] stycznia 1968 r. Nie zostały zatem spełnione przesłanki wynikające z art. 5 ust. 2 w związku z art. 1 ust. 1a ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, od których spełnienia ustawodawca uzależnił prawo do nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego gruntu w prawo własności. Po rozpatrzeniu odwołania Spółdzielni Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] marca 2011 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] października 2010 r., nr [...]. W uzasadnieniu Kolegium powołało treść art. 1 ust. 1a ustawy z dnia 29 lipca 2005 r., z którego wynika, że z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości mogą wystąpić również osoby fizyczne będące w dniu wejścia w życie ustawy użytkownikami wieczystymi nieruchomości, niezależnie od jej przeznaczenia, jeżeli użytkowanie wieczyste uzyskały w zamian za wywłaszczenie lub przejęcie nieruchomości gruntowej na rzecz Skarbu Państwa na podstawie innych tytułów, przed dniem 5 grudnia 1990 r. (pkt 1) bądź na podstawie art. 7 dekretu – pkt 2. Dalej Kolegium wskazało, że z ustępu 2 pkt 2 w/w art. 1 wynika, że z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, o którym mowa w ust. 1, w prawo własności nieruchomości, mogą również wystąpić spółdzielnie mieszkaniowe będące właścicielami budynków mieszkalnych lub garaży. Organ powołał się także na przepis art. 5 pkt 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r., zgodnie z którym nieodpłatne przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości na rzecz spółdzielni mieszkaniowych następuje w przypadkach, gdy uzyskały one użytkowanie wieczyste w sposób określony w art. 1 ust. 1a pkt 1 lub 2 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. mając na uwadze fakt, że Spółdzielnia [...] w W., nie spełniła żadnego z warunków ustawowych uprawniających do nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w W. przy ul. [...], stanowiącego działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...] w prawo własności nieruchomości, gdyż użytkowanie wieczyste nie zostało uzyskane na podstawie art. 7 dekretu, ani też w zamian za wywłaszczenie lub przejęcie nieruchomości gruntowej na rzecz Skarbu Państwa na podstawie innych tytułów przed dniem 5 grudnia 1990 r. - orzekło o odmowie nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w/w gruntu w prawo własności. Ponadto organ odwoławczy ustosunkowując się do argumentów zawartych w odwołaniu uznał, że do kategorii określonej w art. 1 ust. 1a pkt 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r., nie należą osoby, których nieruchomości zostały przejęte na podstawie dekretu. W przepisie art. 1 ust. 1a pkt 1 powołanej ustawy jest mowa o uzyskaniu prawa użytkowania wieczystego w zamian za wywłaszczenie lub przejęcie nieruchomości gruntowej na rzecz Skarbu Państwa na podstawie innych tytułów, przed dniem 5 grudnia 1990 r. zaś na mocy art. 1 dekretu wszystkie grunty na obszarze W. przeszły z dniem wejścia w życie dekretu na własność gminy W., a dopiero w dniu 13 kwietnia 1950 r., tj. z chwilą likwidacji gmin, stały się własnością Skarbu Państwa. Zgodnie z art. 7 ust. 1 dotychczasowy właściciel gruntu, prawni następcy właściciela, będący w posiadaniu gruntu lub osoby prawa jego reprezentujące, a jeżeli chodzi o grunty oddane na podstawie obowiązujących przepisów w zarząd i użytkowanie – użytkownicy gruntu, mogli w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę zgłosić wniosek o przyznanie na tym gruncie jego dotychczasowemu właścicielowi prawa wieczystej dzierżawy z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną. Kolegium wyjaśniło, że gdyby celem ustawodawcy było objęcie dyspozycją art. 1 ust. 1a pkt 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r., również przypadków przejęcia nieruchomości [...] na podstawie dekretu, wówczas wprowadzenie do ustawy odrębnej normy art. 1 ust. 1a pkt 2, dotyczącej uzyskania prawa użytkowania wieczystego na podstawie art. 7, byłoby zbędne. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2011 r., nr [...] złożyła Spółdzielnia [...] w W. zarzucając naruszenie art. 5 ust. 2 w zw. z art. 1 ust. 1a pkt 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r., poprzez błędną jego wykładnię prowadzącą do sprzecznego z wykładnią logiczną i językową wniosku, że w/w przepisy ustawy nie mają zastosowania do nieruchomości [...]. W związku z powyższym strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko prezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Z art. 4 powołanej wyżej ustawy z dnia 29 lipca 2005 r., wynika, że przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności następuje odpłatnie. Z kolei zgodnie z art. 5 tej ustawy istnieją dwie kategorie użytkowników wieczystych, które wymagają potraktowania w sposób szczególny. Powyższy przepis daje tym podmiotom prawo do przekształcenia użytkowania wieczystego we własność bez ponoszenia opłaty za przekształcenie. Jest to swoista rekompensata dla tych użytkowników wieczystych za utratę prawa własności i uzyskanie w ramach odszkodowania słabszego prawa użytkowania wieczystego. W wyroku z dnia 6 lipca 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 478/07 (LEX nr 355057) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że: "art. 5 pkt 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz.U. Nr 175, poz. 1459) jest przepisem szczególnym w stosunku do art. 4 tej ustawy i jako taki musi być interpretowany ściśle". Z powołanego wyżej art. 5 pkt 2 w związku z art. 1 ust. 1a ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. wynika zatem, że dla nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego ustanowionego na rzecz spółdzielni mieszkaniowych lub ich następców prawnych w prawo własności konieczne jest, aby prawo użytkowania wieczystego uzyskały: 1) w zamian za wywłaszczenie lub przejęcie nieruchomości gruntowej na rzecz Skarbu Państwa na podstawie innych tytułów, przed dniem 5 grudnia 1990 r. lub 2) na podstawie art. 7 dekretu. Wskazany w art. 1 ust. 1a powołanej ustawy katalog sytuacji, w których możliwe jest nieodpłatne przekształcenie prawa użytkowania wieczystego gruntu w prawo własności jest zatem katalogiem zamkniętym co oznacza, że warunkiem nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego gruntu w prawo własności jest wykazanie, iż mające ulec przekształceniu prawo rzeczowe zostało uprzednio uzyskane w jeden z dwóch enumeratywnie wymienionych w ustawie sposobów. Jako wyjątek od generalnej zasady odpłatności, przepisy określające przesłanki nieodpłatnego przekształcenia winny być interpretowane w sposób ścisły. W niniejszej sprawie z akt sprawy wynika, że Spółdzielnia [...] w W. uzyskała prawo użytkowania wieczystego do przedmiotowej nieruchomości w wykonaniu decyzji Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] grudnia 1967 r., nr [...], wydanej na podstawie art. 18 i 26 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, art. 232, art. 233, art. 238 i art. 239 k.c. oraz § [...] Uchwały nr 311 Rady Ministrów z dnia 18 grudnia 1965 r. w sprawie przejęcia niektórych budynków spółdzielni budownictwa mieszkaniowego na własność Państwa, zasad rozliczeń z tego tytułu oraz uregulowania niektórych innych spraw z zakresu spółdzielni budownictwa mieszkaniowego. Z treści w/w decyzji nie wynika, aby ustanowienie na rzecz Spółdzielni [...] w W. " użytkowania wieczystego nieruchomości [...] nastąpiło na podstawie art. 7 dekretu. Z uzasadnienia decyzji wynika zaś, że wniosek o przyznanie prawa użytkowania wieczystego gruntu został złożony przez Spółdzielnię w oparciu o Uchwałę nr 311 Rady Ministrów z dnia 18 grudnia 1965 r.(Monitor Polski Nr 71, poz. 406). W związku z powyższym nie można uznać, aby spełniona została przesłanka wynikająca z art. 5 ust. 2 w związku z art. 1 ust. 1a pkt 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. Brak jest również podstaw do uznania, by istniały podstawy nieodpłatnego przekształcenia z przepisu art. 1 ust. 1a pkt 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. Do kategorii tej należą bowiem osoby, którym oddano nieruchomość w użytkowanie wieczyste w zamian za wywłaszczenie lub przejęcie nieruchomości gruntowej na rzecz Skarbu Państwa na podstawie innych tytułów przed dniem 5 grudnia 1990 r. Powyższe ma zatem zastosowanie do sytuacji, gdy użytkowanie wieczyste zostało przyznane w zamian za wywłaszczenie lub przejęcie nieruchomości gruntowej na rzecz Skarbu Państwa jako swoista forma odszkodowania. W niniejszej sprawie ustanowienie użytkowania wieczystego na rzecz Spółdzielni [...] w W. nastąpiło na zasadach ogólnych, a w decyzji Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] grudnia 1967 r. ustanawiającej to użytkowanie nie stwierdzono, aby było to dokonane w zamian za wywłaszczenie lub przejęcie nieruchomości gruntowej na rzecz Skarbu Państwa na podstawie innego tytułu. Jeżeli chodzi natomiast o przepis § [...] Uchwały Rady Ministrów z dnia 18 grudnia 1965 r., nr 311 to wyjaśnić należy – za organem odwoławczym – że dotyczył on zwrotu spółdzielniom na własność budynków, a nie gruntów. Odnosząc się do argumentu odwołania dotyczącego stwierdzenia, że Spółdzielnia własność spornej nieruchomości uzyskała w zamian za przejęcie – wywłaszczenie przez Skarb Państwa dokonane na podstawie art. 1 dekretu, to jeszcze raz zaznaczyć należy, że regulacja art. 5 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. stanowi wyjątek od ogólnej zasady odpłatności przekształcenia, a ten powinien być interpretowany ściśle. W związku z powyższym, by można było mówić o możliwości nieodpłatnego przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości przy ul. [...] na podstawie art. 5 pkt 2 w związku z art. 1 ust.1a pkt 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r., to uzyskanie użytkowania wieczystego musiałoby się odbyć na podstawie art. 7 dekretu nie zaś art. 1. Nie daje to podstaw również to nieodpłatnego przekształcenia na podstawie art. 5 pkt 2 w związku z art. 1 ust. 1a pkt 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r., bowiem gdyby celem ustawodawcy było objęcie dyspozycją art. 1 ust. 1a pkt 1 tej ustawy również przypadków przejęcia nieruchomości [...] na podstawie dekretu, wówczas wprowadzenie przez ustawodawcę normy art. 1 ust. 1a pkt 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. byłoby niecelowe. Reasumując, skoro Spółdzielnia nie uzyskała prawa użytkowania wieczystego nieruchomości na podstawie art. 7 dekretu oraz nie uzyskała go jako rekompensaty za wywłaszczenie lub przejęcie przez Skarb Państwa nieruchomości, co wynika z treści decyzji z dnia [...] grudnia 1967 r., to nie zostały spełnione ustawowe przesłanki wynikające z art. 5 pkt 2 ustawy. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 oraz art. 120 w zw. z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.