I SA/Wa 952/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Miernik po rozpoznaniu w dniu 7 października 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. B. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] kwietnia 2009 r., nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. J. B. wnioskiem z 12 lipca 2009 r. wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych powyżej kwoty 100 złotych w sprawie ze skargi na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] kwietnia 2009 r., nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu wniosku skarżący poniósł, że obecny kryzys i sytuacja na rynku zbóż uniemożliwia uzyskanie dochodu ze sprzedaży plonów po kosztach ich wytworzenia. Hodowane przez niego bydło nie nadaje się na ubój i daje niewiele mleka. Skarżący podał, że prowadzi gospodarstwo rolne o pow. [...] ha (z czego [...] ha stanowią grunty wydzierżawione od gminy). Jest właścicielem domu o pow. [...] m2 i lasu o pow. [...] ha. Oświadczył, że Gmina S. podważając jego tytuł prawny do nieruchomości uniemożliwia mu zbycie gruntu. Wnioskodawca wskazał, że posiada ciągnik i maszyny rolnicze w ilości [...] sztuk o łącznej wartości około [...] zł. Z jego oświadczenia wynika, że osiąga miesięczny dochód w wysokości [...] zł, którego źródłem jest renta inwalidzka ([...] zł) oraz dochód ze sprzedaży mleka ([...] zł). Skarżący podniósł, że z bilansu gospodarczego za rok 2008 wynika, iż uzyskał dochód w kwocie [...] zł, przy jednoczesnych wydatkach [...] zł. Zatem do dyspozycji na wolne wydatki pozostaje mu wyłącznie kwota [...] zł. Wskazał ponadto na przesunięcie terminu załatwienia jego wniosku o dopłaty z Unii Europejskiej za 2008 r. na dzień [...] sierpnia 2009 r. Skarżący podniósł, iż w związku z chorobą [...] i nałożonym na niego przez sąd obowiązkiem leczenia przyjmuje leki, które powodują, że nie może samodzielnie prowadzić ciągnika i wynajmować musi w tym celu osoby trzecie. Z przedłożonych na wezwanie Sądu dokumentów (decyzji o ustaleniu renty, wyciąg z rachunku bankowego) wynika, że uzyskuje on świadczenie rentowe w kwocie [...] zł miesięcznie, a na rachunku bankowym według stanu na dzień [...] lipca 2009 r. zgromadzone są środki finansowe w wysokości [...] zł. Ponadto skarżący wyjaśnił, iż nie jest w stanie przedłożyć dokumentów potwierdzających dochód ze sprzedaży mleka, gdyż jest tzw. dostawcą bezpośrednim i sprzedaje je osobom fizycznym. Odnosząc się zaś do zgromadzonych na rachunku środków skarżący poinformował, że są one przeznaczone na własne utrzymanie i gospodarstwo, w tym na wynajęcie [...] (około [...] zł) oraz remont [...] (koszt [...] to około [...] zł). Skarżący przedstawił też szczegółowe zestawienie swoich rocznych dochodów uzyskiwanych z gospodarstwa rolnego (w kwocie [...] zł), dotacji z Unii Europejskiej (w kwocie [...] zł) i renty (w kwocie [...] zł) oraz zestawienie kosztów uzyskania tych dochodów w skali roku (na kwotę [...] zł), które obejmują koszty: [...]. Skarżący podał, że po odjęciu kosztów od uzyskiwanego dochodu, pozostaje mu rocznie do dyspozycji kwota [...] zł, co miesięcznie daje kwotę [...] zł. W piśmie z dnia 27 sierpnia 2009 r. skarżący wniósł o umorzenie postępowania wywołanego wnioskiem o prawo pomocy jeżeli kwota 100 zł jest wystarczająca do pokrycia kosztów sądowych na obecnym etapie postępowania. W piśmie podniósł, że wskutek niezgodności treści ksiąg wieczystych z rzeczywistym stanem prawnym nie może zaciągnąć kredytu i zabezpieczyć go na swoich nieruchomościach. Oświadczył, że nie ma zdolności kredytowej z powodu trwającej od 2 lat niedochodowości produkcji zbóż, mleka, żywca wieprzowego i owoców. Podniósł, że nie może uzyskać z Gminy zaświadczenia o dochodach na potrzeby kredytowe. Podał, że nie jest pewne, czy uzyska od ARiMR środki finansowe z rolniczych dopłat bezpośrednich z Unii Europejskiej, ponieważ na przeszkodzie załatwieniu sprawy może stanąć kwestia wyjaśnienia niezgodności co do wielkości gospodarstwa rolnego. Wskazał, że kwota [...] zł stanowiąca [...] rocznego dochodu nie pokrywa niezbędnych wydatków w skali miesiąca (kosztów wynajęcia [...], opłat stałych), dotyczących okresu od rozpoczęcia zasiewów do zakończenia orki zimowej. Pokrycie kosztów sądowych jest możliwe dopiero w miesiącach zimowych. Skarżący wskazał, że z książki gwarancyjnej silnika ciągnika [...] wynika, że silnik wymaga kapitalnego remontu, a taki remont z uwagi na okres promocyjny winien nastąpić do [...] września 2009 r. Z załączonej do pisma kopii protokołu strat wywodzi, że doznał znacznych szkód (w większości w [...] %) na skutek nadmiernych opadów, które objęły znaczną część gospodarstwa, tj. [...] ha. W piśmie z dnia 18 września 2009 r. skarżący poinformował Sąd, że uiścił wpis sądowy w kwocie 100 zł i wniósł o zawieszenie postępowania o przyznanie prawa pomocy, ponieważ potrzeba uzyskania zwolnienia od kosztów sądowych wystąpi dopiero po ewentualnym oddaleniu skargi. Skarżący wyjaśnił, że decyzje o przyznaniu dopłat nie są ostateczne w związku z czym domaga się zwolnienia go z obowiązku przedłożenia tych decyzji, do czasu gdy staną się ostateczne i prawomocne. Podał, że odmówiono mu dopłat do płatności zwierzęcych do ponad [...] ha i [...] do ponad [...] ha. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sąd zauważa, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej Ppsa - przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Trzeba wskazać, że w sprawie ze skargi, której przedmiot stanowi postanowienie organu administracji publicznej obligatoryjną opłatę sądową, od której uiszczenia uzależnione jest rozpoznanie skargi, stanowi wpis sądowy wynoszący 100 zł. Kwestia poniesienia innych kosztów sądowych, np. opłat kancelaryjnych (m. in. opłat za wydanie kopii, czy odpisu dokumentu z akt sprawy – odpowiednio 2 lub 10 zł za każdą stronę dokumentu, opłaty za sporządzenie uzasadnienia wyroku -100 zł), czy wydatków (np. kosztów dojazdu do Sądu) nie jest obecnie znana, ponieważ łączna suma poniesionych w postępowaniu sądowym kosztów sądowych będzie zależna od wyniku sprawy. Z kolei ze zgromadzonych w sprawie dowodów wynika, że wnioskodawca prowadzi działalność rolniczą na obszarze około [...] ha i z tego tytułu osiągnął w 2008 r. dochód roczny w wysokości [...] zł (2008 r.). Źródłem jego dochodu są również dopłaty unijne, które w 2008 r. opiewały na kwotę [...] zł. J. B. pobiera też świadczenie rentowe w wysokości [...] zł. Skarżący oświadczył, że jest właścicielem około [...] ha gospodarstwa rolnego i lasu o pow. [...] ha. Jego majątek stanowią też ciągnik i maszyny rolnicze o wartości [...] zł. Wnioskodawca wykazał, że ponosi wydatki (koszty działalności rolniczej, podatki, ubezpieczenie, czynsz dzierżawny, opłaty, utrzymanie, remonty), które w 2008 r. objęły kwotę [...] zł. Dokonując oceny sytuacji majątkowej strony przez pryzmat wysokości ponoszonych opłat sądowych Sąd uznał, że jest on w stanie ponieść koszty sądowe bez uszczerbku dla swojego utrzymania. Z przepisu art. 246 § 1 pkt 2 Ppsa wynika, że instytucja prawa pomocy stanowi pomoc państwa dla osób biednych, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną, nie mogą uiścić kosztów sądowych, bez wywołania uszczerbku w swoich koniecznych kosztach utrzymania. Tymczasem w ocenie Sądu J. B. nie jest osobą ubogą. Jego miesięczny dochód jest znacznie wyższy od minimalnego wynagrodzenia za pracę osiąganego w 2009 r. ([...] zł – opubl. M.P. z 2008 r. Nr 55, poz. 499). Skarżący posiada dochód z kilku źródeł (działalność rolnicza, dopłaty, renta) na poziomie przeciętnego wynagrodzenia ([...] zł – opubl. M.P. z 2009 r. Nr 9, poz. 112), w ramach którego, mimo ponoszonych wydatków, może wygospodarować środki na opłacenie kosztów sądowych (np. wykazane koszty amortyzacji maszyn nie są fizycznym wydatkiem, lecz mają charakter ewidencyjny obrazując rzeczywistą wartość środków trwałych m. in. dla celów podatkowych). Należy też wskazać, że skarżący jest w stanie zgromadzić wolne środki, czego dowodzi przedłożony w postępowaniu sądowym wyciąg z rachunku bankowego (k-19) oraz opłacony wpis sądowy od skargi (k-46). Nie ma na utrzymaniu osób trzecich. Jako rolnik korzysta z pomocy zewnętrznej (środki unijne). Ma też możliwość uzyskania dochodu z części swego majątku, którego nie użytkuje (np. poprzez prowadzenie gospodarki leśnej, wydzierżawienie lasu). Wnioskodawca deklarując straty spowodowane przez opady atmosferyczne ma możliwość ubiegania się o zasiłek celowy (art. 40 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej). Istotne jest również i to, że całość kosztów sądowych nie kumuluje się w jednym momencie. W praktyce opłaty z tego tytułu (np. wpis, opłata za sporządzenie uzasadnienia wyroku) są uiszczane w znacznych odstępach czasu, stąd też uiszczenie przez skarżącego kosztów sądowych będzie możliwe, bez uszczerbku dla jego utrzymania. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji.