I SA/Wa 952/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogdan Wolski Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Miernik (spr.) Sędzia WSA Mirosław Gdesz Protokolant Ewa Szymańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi J. B. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania oddala skargę. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji postanowieniem z dnia [....] kwietnia 2009 r. nr [....] po rozpoznaniu wniosku J. B. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy postanowienie z dnia [....] lutego 2009 r. nr [....] o zawieszeniu postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [....] z dnia [....] sierpnia 2001 r. nr [....] w części dotyczącej nabycia przez Gminę S. z mocy prawa nieodpłatnie własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów, obręb [....] jako działka [...], nie mającej urządzonej księgi wieczystej, stanowiącej własność Skarbu Państwa oraz o wezwaniu J. B. do wystąpienia do właściwego sądu z wnioskiem o stwierdzenie nabycia spadku po W. B. w terminie 3 miesięcy od dnia doręczenia postanowienia. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie sprawy. Wojewoda [....] decyzją z dnia [....] października 2007 r. nr [....] stwierdził nieważność decyzji Naczelnika Miasta i Gminy S. z dnia [....] lipca 1983 r. o wywłaszczeniu szeregu nieruchomości położonych w S. przy ul.[....], w tym działek nr [....] oraz nr [....] stanowiących własność W. B.. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [....] października 2008 r. nr [....] stwierdził nieważność decyzji Wojewody [....] z dnia [....] sierpnia 2001 r. nr [....] w części dotyczącej nabycia przez Gminę S. z mocy prawa nieodpłatnie własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów, obręb [....] jako działka [....], nie mającej urządzonej księgi wieczystej, stanowiącej własność Skarbu Państwa, w skład której weszła m. in. działka [....] powstała z działki nr [...]. Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy wystąpiła Gmina S. wskazując, że w sierpniu 2008 r. wniosła do Ministra Infrastruktury o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [....] z dnia [...] października 2007 r. nr [....] stwierdzającej nieważność decyzji Naczelnika Miasta i Gminy S. z dnia [....] lipca 1983 r. o wywłaszczeniu m. in. działek nr [....] oraz nr [....] stanowiących własność W. B. Wnioskująca Gmina wskazała ponadto, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej powinni występować w charakterze stron wszyscy spadkobiercy W. B.. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji postanowieniem z dnia [...] lutego 2009 r. nr [....], wydanym na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., zawiesił postępowanie administracyjne o ponowne rozpoznanie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2008 r. nr [....] stwierdzającą nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2001 r. nr [....]w części dotyczącej nabycia przez Gminę S. z mocy prawa nieodpłatnie własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów, obręb [....] jako działka [....] Postanowieniem tym Minister, działając na podstawie art. 100 § 1 k.p.a., wezwał J. B. do wystąpienia do właściwego sądu z wnioskiem o stwierdzenie nabycia spadku po W. B. w terminie 3 miesięcy od dnia doręczenia niniejszego postanowienia. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, w wyniku rozpoznania wniosku J. B. o ponowne rozpoznanie sprawy, postanowieniem [...] kwietnia 2009 r. nr [....], utrzymał w mocy postanowienie z dnia [...] lutego 2009 r. nr [....]. W uzasadnieniu tego postanowienia organ wskazał, że jak wynika z akt sprawy w skład skomunalizowanej działki nr [...] weszła działka nr [...], która powstała z działki nr [....] wywłaszczonej w 1983 r. od W. B.. W związku z tym organ uznał, że stronami postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej z 2001 r. powinni być spadkobiercy W. B.. Ponadto w ocenie Ministra, rozpatrzenie przez Ministra Infrastruktury sprawy stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [....] z dnia [...] października 2007 r. nr [....] stwierdzającej nieważność decyzji Naczelnika Miasta i Gminy S. z dnia [...] lipca 1983 r. o wywłaszczeniu m. in. działek nr [....] oraz nr [....] stanowiących własność W. B., stanowi także zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Wyeliminowanie bowiem z obiegu prawnego decyzji Wojewody [....] z dnia [...] października 2007 r. będzie miało wpływ na wynik postępowania toczącego się przed Ministrem Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej. J. B. wniósł skargę od powyższego postanowienia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o jego uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego. W skardze zarzucił naruszenie przepisu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. oraz art. 100 § 3 k.p.a. poprzez brak ustalenia przez organ następców prawnych W. B. we własnym zakresie. Ponadto skarżący zauważył, że jedna z przyczyn zawieszenia postępowania odpadła, bowiem w dniu [....] marca 2009 r. Minister Infrastruktury wydał decyzję stwierdzającą nieważność decyzji Wojewody [....] z dnia [....] października 2007 r. nr [....]. Skarżący wskazał również, że spornej komunalizacji dokonano w oparciu o tytuł prawny Skarbu Państwa wynikającej z decyzji podziałowej z 1987 r., a nie z decyzji wywłaszczeniowej z 1983 r. oraz że część działek błędnie skomunalizowanych ma założone księgi wieczyste[....], gdzie jako właściciel wpisany jest J. B. a nie zmarły W. B.. W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko prezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, dlatego nie mogła zostać uwzględniona. Zgodnie z treścią art. 61 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Z kolei, zgodnie z treścią art. 28 k.p.a., stroną jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Niewątpliwie takimi osobami są właściciele nieruchomości. Kwestionowanym postanowieniem zawieszone zostało postępowanie w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej. Stronami postępowania komunalizacyjnego prowadzonego w trybie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) są Skarb Państwa i właściwa gmina. Aby uznać inny podmiot za stronę przedmiotowego postępowania niezbędne jest wskazanie jego interesu prawnego do udziału w tym postępowaniu. Inny podmiot może być uznany za stronę postępowania komunalizacyjnego tylko wówczas, gdy wykaże się tytułem prawnym do mienia będącego przedmiotem komunalizacji takim, który stałby na przeszkodzie komunalizacji z tego powodu, że przekreślałby tytuł Skarbu Państwa do mienia lub uniemożliwiałby komunalizację z przyczyn przewidzianych w art. 11 powołanej ustawy. Jak wynika z treści skargi oraz z dokumentów zebranych w postępowaniu administracyjnym skomunalizowana, decyzją Wojewody [....] z dnia [....] sierpnia 2001 r., nieruchomość oznaczona jako działka nr [....] w części stała się własnością Skarbu Państwa na postawie decyzji Naczelnika Miasta i Gminy [....] z dnia [....] lipca 1983 r. o wywłaszczeniu szeregu nieruchomości położonych w S. przy ul.[....], w tym działki nr [....] powstałej z działki nr [....] stanowiącej własność W. B. oraz na podstawie decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w S. z dnia [....] października 1987 r. nr [....] w sprawie zatwierdzenia projektu podziału gruntów pod skoncentrowane budownictwo jednorodzinne położonych w S. między ulicami: [....]. W skład skomunalizowanej, nieruchomości położonej w S. oznaczonej jako działka nr [....] i stanowiącej ulicę [....], wchodzą m. in. działki oznaczone nr [....], nr [....]. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, że w księgach wieczystych [....] w stosunku do działek [....] wpisane jest prawo własności na rzecz J. B.. Działka nr [....] została wydzielona z działki [....] wywłaszczonej decyzją Naczelnika Miasta i Gminy [....] z dnia [....] lipca 1983 r. od W. B.. Stwierdzenie nieważność decyzji Naczelnika Miasta i Gminy S. z dnia [....] lipca 1983 r. o wywłaszczeniu m. in. działek nr [....] oraz nr [....] stanowiących własność W. B. ma ten skutek, że tytuł prawny do mienia będącego przedmiotem komunalizacji z powrotem przysługuje dawnemu właścicielowi. Przy czym z akt sprawy wynika, że W. B. zmarł 24 stycznia 1990 r. Jakiekolwiek więc postępowania administracyjne dotyczące wywłaszczonych działek powinny toczyć się z udziałem spadkobierców W. B.. W odniesieniu do działki nr [....] organ prawidłowo więc przystąpił do ustalenia kręgu stron postępowania. Z akt sprawy bowiem nie wynika, aby skarżący był jedynym następcą prawnym po zmarłym W. B.. Skarżący nie przedłożył też postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po ojcu. Wskazać należy, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej powinno toczyć się z udziałem właściciela nieruchomości, a jeżeli on nie żyje – to z udziałem jego spadkobierców, gdyż te osoby mają prawo do ubiegania się o odzyskanie nieruchomości. Postępowanie to dotyczy bowiem interesów prawnych tych osób w rozumieniu art. 28 k.p.a. i powinny one brać udział w postępowaniu administracyjnym. Muszą mieć możliwość wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, zgłaszać żądania i wnioski (art. 10 § 1 k.p.a.). Ustalenie spadkobierców dawnego właściciela nieruchomości jest niezbędne, bowiem bez ich udziału postępowanie administracyjne nie może się toczyć. Jeżeli ustalenie takie nie jest możliwe konieczne jest zawieszenie przez organ postępowania administracyjnego, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., do czasu ustalenia kręgu osób uprawnionych do udziału w sprawie. Bowiem jedynie osoby, które wylegitymują się postanowieniem sądu powszechnego o stwierdzeniu nabycia spadku po właścicielach nieruchomości, będą miały przymiot strony w niniejszym postępowaniu. Jedynie sąd powszechny jest uprawniony do stwierdzenia nabycia praw do spadku przez spadkobierców i dokonuje tego w postanowieniu o stwierdzeniu nabycia spadku, w którym wymienia wszystkich spadkobierców, którym spadek przypadł, jak również wielkość ich udziałów (art. 677 § 1 kpc). Prawidłowo więc postanowił Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji zwieszając w dniu [....] lutego 2009 r. postępowanie administracyjne, a zaskarżone postanowienie z dnia [....] kwietnia 2009 r. utrzymujące je w mocy - nie narusza prawa. Stanowisko skarżącego, że nie ma potrzeby ustalania kręgu spadkobierców bądź też, że organ powinien zrobić to we własnym zakresie, nie mogą stanowić podstawy do podjęcia postępowania lub do uznania, że zawieszone postępowanie narusza prawo. Skarżący bowiem jako osoba mająca interes prawny, może wystąpić do sądu powszechnego o stwierdzenie praw do spadku po W. B. (art. 510 § 1, art. 527 kpc). Ustalenie spadkobierców właścicieli nieruchomości nie jest obowiązkiem organu, gdyż organ nie ma legitymacji czynnej przed sądem powszechnym do wystąpienia z takim wnioskiem. A zatem, w niniejszej sprawie, do obowiązków skarżącego należy wystąpienie do sądu powszechnego w celu ustalenia kręgu spadkobierców dawnego właściciela przedmiotowej nieruchomości i przedstawienie dowodów ich następstwa prawnego. Sąd nie podziela natomiast stanowiska organu, iż rozpatrzenie przez Ministra Infrastruktury sprawy stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [....] z dnia [....] października 2007 r. nr [....] stwierdzającej nieważność decyzji Naczelnika Miasta i Gminy [....] z dnia [....] lipca 1983 r. o wywłaszczeniu m. in. działek nr [....] oraz nr [...] stanowiących własność W. B., stanowi zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Mając na uwadze wszystkie omówione okoliczności Sąd orzekł jak w wyroku z mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).