I SA/Wa 952/09

Referendarz Sądowy Lucyna Picho Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub częściowe zwolnienie od kosztów sądowych powyżej kwoty 30 złotych w sprawie ze skargi J. B. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] kwietnia 2009 r., nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. We wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 stycznia 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 952/09 J. B. zamieścił wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie go od kosztów sądowych w całości lub częściowe zwolnienie od kosztów sądowych powyżej kwoty 30 zł. W oświadczeniu złożonym na urzędowym formularzu skarżący podał, że pozostaje w gospodarstwie domowym z matką, która prowadzi własne gospodarstwo domowe i utrzymuje się z emerytury rolniczej, jej stan majątkowy nie jest mu znany. Jako posiadany majątek J. B. wskazał na dom o powierzchni [...] m2, mieszkanie o powierzchni [...] m2, nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha w tym [...] dzierżawione od Gminy S., jak również las o powierzchni [...] ha. Oświadczył również, że posiada ciągnik i maszyny rolnicze w łącznej ilości [...] sztuk, w wieku od [...] lat o łącznej wartości [...] złotych (oszacowanie dokonane przez Urząd Skarbowy). Źródłem dochodu wnioskodawcy jest renta inwalidzka w wysokości [...] zł oraz dochód ze sprzedaży mleka w wysokości [...] zł co łącznie stanowi kwotę [...] zł. Wnioskodawca dodał również, że w roku 2009 uzyskał dochód ewidencyjny w kwocie [...] zł przy wydatkach wynoszących [...] zł (co potwierdza bilans ewidencyjny). Zaznaczył, że jeżeli nie uda mu się zgromadzić wystarczających środków finansowych na utrzymanie gospodarstwa zmuszony będzie do zaciągnięcia kredytu socjalnego (klęskowego), dodał również, że w ubiegłym roku doznał znacznych szkód z powodu nadmiernych opadów deszczu, które objęły [...] ha fizycznych, w większości była to strata w 100 %. Skarżący wyjaśnił również, że aktualne prowadzonych jest z jego inicjatywy kilka spraw przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka w Strasburgu w których złożył wniosek o przyznanie mu profesjonalnego pełnomocnika, ponadto jego skargi są przedmiotem rozpoznania przez sądy administracyjne w B. i w W., w sprawach tych uiścił wpis od skargi. J. B. wyjaśnił, że w chwili obecnej nie jest w stanie w dalszym ciągu ponosić pełnych kosztów sądowych z uwagi na konieczność opłacenia kosztów związanych m. in. z koniecznością zabezpieczenia środków finansowych na utrzymanie gospodarstwa, kosztów naprawy ciągnika (około [...] zł), kosztów opłacenia podatku rolnego w łącznej kwocie [...] zł, ubezpieczenia budynków około [...] zł, ubezpieczenia wypadkowego – [...] zł, opłat za wodę i energię elektryczną – [...] zł, paliwa do ciągnika - ok. [...] zł. Dodał również, że cierpi na chorobę [...], jest trwale niezdolny do pracy co utrudnia mu pracę na własne ryzyko w gospodarstwie. W pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że w sprawie niniejszej J. B. składa wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych po raz kolejny. W związku z powyższym referendarz sądowy pragnie zaakcentować, że przy rozpoznaniu aktualnego wniosku sięgał również do dokumentacji nadesłanej przez skarżącego w toku rozpoznawania poprzedniego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Rozpoznając złożony wniosek w świetle przedstawionych przez stronę okoliczności stwierdzić należało, że stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Jak zaznaczono na wstępie, w sprawie niniejszej J. B. wnosi o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych powyżej kwoty 30 złotych, a więc w zakresie częściowym w rozumieniu art. 245 § 3 powołanej ustawy. Z treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wynika, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zatem ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania sądowego spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. To wnioskodawca jako osoba zainteresowana winien wykazać zasadność złożonego wniosku oraz spełnienie ustawowych przesłanek. Podkreślić bowiem należy, że prawo pomocy jest rozwiązaniem szczególnym i dotyczy osób, które z uwagi na trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w swoich koniecznych kosztach utrzymania. W ocenie referendarza sądowego rozpoznającego złożony wniosek J. B. nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania w wysokości w jakiej domaga się od nich zwolnienia. Przedstawiona przez niego sytuacja majątkowa skłania do uznania, że poniesienie przez skarżącego kosztów sądowych leży w zakresie jego możliwości finansowych. Zauważyć należy, że wnioskodawca jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni około [...] ha (zaświadczenie z k- 89). Z gospodarstwa uzyskuje dochód w wysokości [...] zł (por. oświadczenie z k – 88). Jak sam zaznaczył hektary przeliczeniowe stanowią mniej niż [...] całego gospodarstwa. Z dokumentacji zgromadzonej w aktach sądowych wynika ponadto, że z dopłat unijnych uzyskuje on środki w wysokości [...] złotych rocznie. Sumując zatem wszystkie uzyskiwane przez niego dochody co miesiąc ma on do dyspozycji kwotę [...] złotych, co w przeliczeniu na miesiące stanowi kwotę [...] złotych. Przyznać należy rację skarżącemu, że prowadząc gospodarstwo rolne jest on zmuszony do ponoszenia wydatków z tym związanych (m. in. wydatków związanych z hodowlą krów, z modernizacją maszyn rolniczych) jednakże uzyskiwany dochód (poza wspomnianymi wydatkami) J. B. przeznacza wyłącznie na zaspokojenie własnych potrzeb, gdyż nie ma na utrzymaniu osób trzecich, matka z którą zamieszkuje utrzymuje się z własnej renty i prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy zaznaczyć również trzeba, że opłaty o zwolnienie od których wnioskodawca się ubiega w toku postępowania przed sądem administracyjnym uiszczane są w różnych odstępach czasowych, nie jest więc tak, że strona jest zmuszona do ich opłacenia jednorazowo. Ma to niewątpliwy wpływ na osłabienie skutków finansowych wynikających z konieczności wygospodarowania na ten cel odpowiednich środków. Poza tym na obecnym etapie postępowania byłby to koszty związane z wniesieniem skargi kasacyjnej od wyroku, bowiem wniosek o przyznanie prawa pomocy został złożony po wydaniu przez sąd orzeczenia. Odnosząc się do podniesionego przez J. B. argumentu, iż z uwagi na wniesienie skarg do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, obciążony będzie kosztami obowiązkowej reprezentacji prawnej i kosztami tłumaczeń, zauważyć należy, że J. B. nie przedłożył dowodów, które wskazywałby na to, iż wydatki te są wymagalne na dzień rozpoznania wniosku. Należy zauważyć, że obowiązująca przed Trybunałem procedura dopuszcza składanie wniosków o przyznanie pomocy prawnej, nie jest więc wykluczone, że pomoc ta zostanie skarżącemu przyznana co spowoduje, że jego twierdzenia o konieczności uiszczenia kosztów z tym związanych będą uznane za bezprzedmiotowe. Konkludując zaznaczyć należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się pogląd zgodnie z którym prawo pomocy jest skierowane w pierwszej kolejności do osób, które znajdują się w skrajnie trudnej sytuacji majątkowej, a wnioskodawca – w świetle dokonanych wyżej ustaleń – nie może być uznany za taką osobę. Ma zabezpieczone potrzeby bytowe, uzyskuje dochód z kilku źródeł – który z uwagi na specyfikę działalności (prowadzenie gospodarstwa rolnego) jest zmienny, gdyż zależy od warunków atmosferycznych i ogólnych tendencji w gospodarce – ale jak sam przyznał pozwala mu na bieżące utrzymanie. Wobec powyższego nie może on być uznany za osobę, której sytuacja materialna jest bardzo trudna. Uzasadnia to odmowę uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia. Zarządzenie 1. Odpis postanowienia doręczyć wnioskodawcy, 2. Pouczyć wnioskodawcę o treści art. 259 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. 13 maja 2010 r.