I SA/Wa 955/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Łukaszewska - Macioch Sędziowie : WSA Maria Tarnowska asesor WSA Agnieszka Miernik (spr.) Protokolant Ilona Sułek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 września 2006 r. sprawy ze skargi Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] w przedmiocie zaliczki alimentacyjnej postanawia odrzucić skargę. Decyzją z dnia [...] marca 2006 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpatrzeniu odwołania B. O. od decyzji kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, wydanej z upoważnienia Wójta gminy K., z dnia [...] lutego 2006 r., nr [...], uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i umorzyło postępowanie pierwszej instancji. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podano, że decyzją z dnia [...] lutego 2006 r. wstrzymano prawo do zaliczki alimentacyjnej, przyznanej decyzją z dnia [...] października 2005 r., dla K. O. w wysokości [...] zł. W decyzji wstrzymującej prawo do zaliczki wskazano, że B. O. – matka K. O., nie jest osobą samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.). Od powyższej decyzji odwołanie wniosła B. O. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., w wyniku rozpatrzenia odwołania B. O., wskazało, że ani z uzasadnienia decyzji ani z akt sprawy nie wynika, dlaczego organ pierwszej instancji wstrzymał prawo do zaliczki. Kolegium wyjaśniło, że z brzmienia przepisu art. 3 pkt 17 a ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika tylko tyle, że aby uznać, że osoba nie jest osobą samotnie wychowującą dziecko musi ona wychowywać wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie wynika, że K. O. nie jest wychowywana przez matkę wspólnie z jej ojcem. Powyższa decyzja stała się z kolei przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W., którą wniósł Wójt gminy K. W skardze zarzucił naruszenie przepisów art. 3 pkt 17 a ustawy o świadczeniach rodzinnych, przez błędną jego interpretację i stosowanie. Zwrócił uwagę, że przepis ten uległ zmianie z dniem 1 stycznia 2006 r. (art. 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych; Dz. U. Nr 267, poz. 2260) i obecna jego treść wyklucza uznanie osoby wychowującej co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem za osobę samotnie wychowującą dziecko. W niniejszej sprawie B. O. wychowuje swoje dzieci: córkę K. O., D. i D. U. wspólnie z Z. U., który jest rodzicem D. i D. Oznacza to, że B. O. utraciła status osoby samotnie wychowującej dziecko. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie wskazując, że jednostka samorządu terytorialnego nie jest podmiotem uprawnionym do zaskarżenia decyzji do sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje, w zakresie swojej właściwości, kontrolę - pod względem zgodności z prawem - zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej, przy czym kontrola Sądu sprowadza się do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela wyrażony w uchwałach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 października 2000 r., OPK 14/00 (ONSA 2001, nr 1, poz. 17) i 19 maja 2003 r., OPS 1/03 (ONA 2003, nr 4, poz. 115) pogląd, że rola jednostki samorządu terytorialnego w postępowaniu administracyjnym jest wyznaczona przepisami prawa pozytywnego. Może być ona - jako osoba prawna - stroną tego postępowania i wówczas organy ją reprezentujące będą broniły jej interesu prawnego, korzystając z gwarancji procesowych, jakie przepisy k.p.a. przyznają stronom postępowania administracyjnego. Ustawa może jednak organowi jednostki samorządu terytorialnego wyznaczyć rolę organu administracji publicznej w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 3 k.p.a. Wtedy będzie on "bronił" interesu jednostki samorządu terytorialnego w formach właściwych dla organu prowadzącego postępowanie. Z tego względu powierzenie organowi jednostki samorządu terytorialnego właściwości do orzekania w sprawie indywidualnej w formie decyzji administracyjnej, niezależnie od tego, czy nastąpiło to na mocy ustawy, czy też w drodze porozumienia, wyłącza możliwość dochodzenia przez tę jednostkę jej interesu prawnego w trybie postępowania administracyjnego, czy też sądowoadministracyjnego. Stosownie do przepisów ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych i zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze zm.) decyzję w sprawie zaliczki alimentacyjnej wydaje organ właściwy wierzyciela, tj. wójt (burmistrz, prezydent miasta), właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby uprawnionej. Zatem z mocy tego unormowania kompetencyjnego organ gminy został upoważniony do kształtowania stosunków, których jedną ze stron jest własna gmina organu wydającego decyzję w sprawie. Włączenie organów samorządowych do systemu organów administracji publicznej, prowadzących postępowanie w konkretnej sprawie, znacznie ogranicza zakres uprawnień procesowych tych jednostek jako osób prawnych. W zakresie, w jakim organ jednostki samorządu terytorialnego wykonuje funkcję organu administracji publicznej, nie jest on (ani też żaden z pozostałych organów danej jednostki) uprawniony do reprezentowania jej interesu prawnego, rozumianego jako interes osoby prawnej. Nie do przyjęcia jest bowiem stanowisko, że gmina może zajmować różną pozycję (raz organu wydającego decyzję, innym razem strony postępowania) w zależności od etapu załatwiania sprawy z zakresu administracji publicznej. Należy zatem podzielić pogląd, że gmina, której organ wydał decyzję w sprawie w pierwszej instancji nie ma legitymacji skargowej do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na decyzję organu odwoławczego, wydaną w tejże sprawie. Odnosząc się do stanowiska, zawartego w piśmie procesowym pełnomocnika skarżącej Gminy złożonym do akt na rozprawie w dniu 28 września 2006 r., dotyczącego pozbawienia gminy możliwości doprowadzenia sprawy do stanu zgodnego z prawem poprzez pozbawienie gminy legitymacji procesowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym i w rezultacie funkcjonowanie w obrocie prawnym wadliwych decyzji administracyjnych, należy stwierdzić, że jest ono nieuzasadnione. Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę do sądu administracyjnego mogą wnieść prokurator i Rzecznik Praw Obywatelskich, jeżeli według ich oceny wymagają tego ochrona praworządności lub praw człowieka i obywatela. Mając powyższe na uwadze, skarga Gminy K. podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna na zasadzie art. 58 § 1 pkt 6 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.