I SA/Wa 957/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata lub radcy prawnego w sprawie ze skargi K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2011 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń pielęgnacyjnych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pełnomocnik z wyboru K. S. radca prawny W. W. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Siedlcach na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2011 r., nr [...], wydaną w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń. Powyższa skarga została oddalona wyrokiem z dnia 7 września 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 957/11. W dniu 24 listopada 2011 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. ustanowienie adwokata lub radcy prawnego oraz zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym oświadczeniu skarżąca wskazała, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z dwójką dzieci. Źródłem utrzymania rodziny są świadczenie pielęgnacyjne wypłacane na córkę w wysokości [...] zł, zasiłek pielęgnacyjny w wysokośći [...] zł, zasiłek z tytułu rehabilitacji córki w wysokości [...] zł, zasiłek rodzinny w wysokosci [...] zł, zaliczka alimentacyjna w wysokości [...] zł. Łącznie dochód rodziny stanowi kwota [...] zł. Powyższy wniosek rozpoznany został, wydanym przez referendarza sądowego postanowieniem z dnia 28 listopada 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 957/11, odmawiającym przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Orzeczenie to zostało doręczone skarżącej w dniu 27 grudnia 2011 r. W dniu 5 grudnia 2011 r. pełnomocnik skarżącej radca prawny W. W. nadesłał informację, że od dnia 31 października 2011 r. nie jest już pełnomocnikiem skarżącej. W dniu 29 grudnia 2011 r. (data stempla pocztowego) skarżąca złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sprzeciw od ww. postanowienia, wnosząc o uchylenie postanowienia odmawiającego przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Dodała, że niedopełnienie przez nią złożenia wypowiedzenia spowodowało dla niej niekorzystne postanowienie Sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie z art. 245 § 1-3 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do art. 246 § 1 powołanej ustawy warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym jest wykazanie przez tą osobę, że nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przyznanie zaś takiej osobie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ww. ustawy). W oświadczeniu złożonym na urzędowym formularzu skarżąca wyjaśniła, że jest osobą prowadząca gospodarstwo domowe razem z dwójką swoich dzieci, a jej dochód stanowi kwota [...] zł. Na wstępie należy zauważyć, że wniosek w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych nie podlegał rozpoznaniu z uwagi na okoliczność, iż w niniejszej sprawie przedmiotem kontroli Sądu były decyzje administracyjne rozstrzygające sprawy z zakresu pomocy społecznej, a w myśl art. 239 pkt 1 lit a powołanej ustawy, nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych strona skarżąca działanie organu w sprawie z zakresu pomocy społecznej. Instytucja prawa pomocy przewidziana w przepisach prawa stanowi pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną faktycznie nie są w stanie uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Natomiast Sąd uznał, że w przypadku skarżącej taka sytuacja nie ma miejsca. Zdaniem Sądu z okoliczności niniejszej sprawy wynika, iż skarżąca, mimo niskiego dochodu jej gospodarstwa domowego wynoszącego [...] zł, ustanowiła w niniejszym postępowaniu profesjonalnego pełnomocnika z wyboru, który reprezentował ją przez całe dotychczasowe postępowanie do dnia 31 października 2011 r., a udzielone mu pełnomocnictwo wypowiedziała nie z powodów finansowych, lecz z uwagi na niezadowolenie ze sposobu reprezentacji. W tej sytuacji Sąd uznał, że skoro skarżąca w dotychczasowym postępowaniu była reprezentowana przez pełnomocnika z wyboru i sama wypowiedziała mu umocowanie - nie z powodów finansowych, lecz z uwagi na niezadowolenie z wykonywania przez niego obowiązków, to przeniesienie kosztu ustanowienia pełnomocnika tylko z tej przyczyny na Skarb Państwa - uznać należy za niecelowy i niesłuszny. Z tych przyczyn Sąd stwierdził, że skarżącej nie grozi ryzyko poniesienia uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny (246 § 1 pkt 2 ppsa). Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.