I SA/Wa 960/21
WyrokWSA w Warszawie2021-10-05
Skład orzekający: Iwona Kosińska, Monika Sawa, Iwona Ścieszka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nieruchomość stanowiąca las lub grunt związany z gospodarką leśną, należąca do państwowego gospodarstwa leśnego, podlega komunalizacji na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., czy też podlega wyłączeniu z komunalizacji na podstawie art. 11 tej ustawy?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji obu instancji nie zebrały i nie rozpatrzyły w sposób wyczerpujący materiału dowodowego w zakresie ustalenia, czy przedmiotowa nieruchomość stanowiła las lub grunt związany z gospodarką leśną i czy w związku z tym w dacie 27 maja 1990 r. wchodziła w skład zasobu państwowego gospodarstwa leśnego. Brak takiego ustalenia, a także brak rozważenia przesłanek wyłączenia z komunalizacji określonych w art. 11 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., skutkuje naruszeniem przepisów postępowania (art. 7 i 77 § 1 k.p.a.) oraz prawa materialnego (art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r.), co uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi Gminy P. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej utrzymującą w mocy decyzję Wojewody, która stwierdzała nabycie z mocy prawa przez Gminę P. własności nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa we władaniu Nadleśnictwa Państwowego w P. Gmina podnosiła, że nieruchomość ta, będąc własnością Skarbu Państwa i we władaniu Nadleśnictwa, nie podlegała komunalizacji. Organy administracji uznały, że brak tytułu prawnego po stronie Nadleśnictwa do nieruchomości uzasadnia jej komunalizację.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody. Zasądzono od Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej na rzecz Gminy P. kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Iwona Kosińska, sędzia WSA Monika Sawa, asesor WSA Iwona Ścieszka (spr.), Protokolant referent Aleksandra Cymerska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2021 r. sprawy ze skargi Gminy [...] na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. prawa własności nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2020 r., nr [...]; 2. zasądza od Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej na rzecz Gminy [...] kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z [...] lutego 2021 r., działając na podstawie art. 18 ust. 2 w związku z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191, ze zm., dalej również: ustawa z dnia 10 maja 1990 r.), art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, ze zm., dalej: k.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania Burmistrza P. od decyzji Wojewody [...] z [...] kwietnia 2020 r. stwierdzającej nabycie z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę P., nieodpłatnie, prawa własności nieruchomości Skarbu Państwa, oznaczonej na mapie i w rejestrze gruntów obrębu U., gmina P. jako działki nr: [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha i [...] o pow. [...] ha, dla której Sąd Rejonowy w P. IV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...], utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa podkreśliła, że podstawę materialno-prawną decyzji Wojewody [...] stanowił art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., zgodnie z którym mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy, tj. w dniu 27 maja 1990 r., z mocy prawa mieniem właściwych gmin. Z brzmienia tego przepisu jednoznacznie wynika, że przedmiotem komunalizacji jest wyłącznie mienie ogólnonarodowe (państwowe). Przy czym należy również podkreślić, że decydujące znaczenie dla komunalizacji następującej z mocy prawa ma stan faktyczny i prawny mienia ogólnonarodowego istniejący w dacie wejścia w życie ww. ustawy. W kontekście ww. przepisu nie ulega wątpliwości, że organ administracji winien w pierwszej kolejności ustalić, czy przedmiotowe mienie stanowiło w dniu 27 maja 1990 r. własność Skarbu Państwa, a następnie po pozytywnym ustaleniu w tym zakresie - czy należało w tym dniu do podmiotów wskazanych w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Po ustaleniu, że mienie spełniało przesłanki do jego komunalizacji z mocy prawa, organ winien w dalszej kolejności ustalić, czy nie wystąpiły przesłanki wyszczególnione w art. 11-12 tej ustawy.
Ze zgromadzonych dokumentów w sprawie wynika, że obecne działki oznaczone numerami ewidencyjnymi: [...], [...] i [...] powstały w wyniku podziałów i odpowiadają wcześniejszym działkom nr: [...], [...] i [...] (zmiana nr [...]). Zgodnie z archiwalnym rejestrem gruntów obrębu U., gmina P. założonym w 1968 r., według stanu na dzień 27 maja 1990 r. nieruchomość oznaczona jako działki nr: [...], [...] i [...] (przed podziałami) stanowiła własność Skarbu Państwa we władaniu Nadleśnictwa Państwowego w P. Działki te zostały zakwalifikowane do II grupy rejestrowej - lasy i inne grunty resortu leśnictwa i przemysłu drzewnego.
W zaświadczeniu z [...] marca 2020 r. Starosta P. wskazał, że zgodnie z prowadzoną ewidencją nieruchomości na terenie obrębu U., gmina P., nieruchomość oznaczona jako działki nr: [...] (przed podziałem nr [...]), [...] (przed podziałem [...]) oraz [...] (przed podziałem [...]) według stanu na dzień 27 maja 1990 r. stanowiła własność Skarbu Państwa we władaniu Nadleśnictwa Państwowego w P., jednakże w stosunku do ww. nieruchomości nie została wydana decyzja terenowego organu administracji państwowej, nie zostały zawarte umowy o przekazaniu jej między państwowymi jednostkami organizacyjnymi bądź umowy o nabyciu nieruchomości. Ponadto ww. nieruchomość nie została oddana w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste oraz nie powierzono sprawowania zarządu tą nieruchomością nieodpłatnie utworzonemu w tym celu przedsiębiorstwu, bądź innej państwowej jednostce organizacyjnej. Z księgi wieczystej nr [...] wynika, że wpis Skarbu Państwa jako właściciela przedmiotowej nieruchomości nastąpił na mocy dekretu z 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz. U. z 1946 r. Nr 13, poz. 87 ze zm.). Według aktualnego wypisu z rejestru gruntów oraz księgi wieczystej przedmiotowa nieruchomość wciąż stanowi własność Skarbu Państwa, reprezentowanego przez Starostę P. Działki te obecnie stanowią drogi o charakterze lokalnym służące mieszkańcom do komunikacji i leżą w ciągu dróg gminnych. Zatem, w ocenie Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, skoro przedmiotowa nieruchomość na dzień 27 maja 1990 r. była własnością Skarbu Państwa, to zasadne jest rozstrzygnięcie znaczenia sformułowania: "należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego". Zgodnie z poglądem utrwalonym w orzecznictwie sądów administracyjnych, sformułowanie to oznacza przynależność mienia państwowego do tych podmiotów w sensie prawnym (rozumianym jako posiadanie określonego tytułu prawnego), a nie tylko w sensie faktycznym. Faktyczne władanie nieruchomością przez inny podmiot nie stanowi negatywnej przesłanki uniemożliwiającej komunalizację mienia, która w trybie art. 5 ust. 1 tej ustawy następowała z mocy prawa z dniem wejścia w życie ustawy tj. 27 maja 1990 r. W niniejszej sprawie bezsporne jest, że żadne przedsiębiorstwo bądź inna państwowa jednostka organizacyjna nie dysponowały tytułem prawnym do przedmiotowej nieruchomości. Tym samym uprawnienia władcze w stosunku do tej nieruchomości przysługiwały terenowym organom administracji państwowej stopnia podstawowego. Taki tok rozumowania potwierdził Trybunał Konstytucyjny w uchwale z dnia 9 grudnia 1992 r. sygn. akt W 13/91 (publ. OTK 1992, Nr 2, poz. 37). Również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 22 listopada 2013 r. sygn. akt I OSK 1091/12 wskazał, że wobec treści art. 6 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1989 r. Nr 14, poz. 74, ze zm.), w brzmieniu obowiązującym w dacie 27 maja 1990 r, organy administracji nie mają obowiązku badania czy gminie przysługiwał tytuł prawny do gruntu w sytuacji, gdy inny podmiot nie legitymował się takim tytułem. Udowodnienie prawa zarządu lub prawa użytkowania nieruchomości wymagało zatem potwierdzenia danej okoliczności stosownym dokumentem, o którym mowa w art. 38 ust. 2 obowiązującej wówczas ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Dowodem potwierdzającym istnienie prawa zarządu państwowej jednostki organizacyjnej mogły być: decyzja terenowego organu administracji państwowej o oddaniu gruntu w zarząd, zawarta za zezwoleniem tego organu umowa o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, bądź umowa o nabyciu nieruchomości. Stąd też, jedynie istniejący po stronie przedsiębiorstwa bądź innej państwowej jednostki organizacyjnej tytuł prawny świadczyłby, że przedmiotowa nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r. nie należała do terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego i z tego względu nie podlegała komunalizacji.
Powyższe stanowisko zostało potwierdzone przez Naczelny Sąd Administracyjny w dwóch kolejnych uchwałach podjętych w składzie siedmiu sędziów: w dniu 27 lutego 2017 r., sygn. akt I OPS 2/16 oraz w dniu 26 lutego 2018 r., sygn. akt I OPS 5/17.
W rezultacie Komisja przychyliła się, w indywidualnych okolicznościach tej sprawy, do stanowiska, że sporna nieruchomość nie należała do przedsiębiorstwa bądź innej państwowej jednostki organizacyjnej, lecz do Gminy (przy uwzględnieniu ustaleń Wojewody [...] w zakresie stanu faktycznego i prawnego zawartego w uzasadnieniu skarżonej decyzji), bowiem w aktach sprawy brak jest odpowiedniego tytułu prawnego do nieruchomości opisanej w sentencji niniejszej decyzji, opartego na stosownej decyzji/umowie ustanawiającej prawo do danej nieruchomości.
Odnosząc się do zarzutu Burmistrza P. nieuwzględnienia przez Wojewodę [...] treści rejestru gruntów obrębu U., zgodnie z którym przedmiotowa nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r. stanowiła własność Skarbu Państwa we władaniu Nadleśnictwa Państwowego w P., a więc podlegała wyłączeniu z komunalizacji, Komisja stwierdziła, że w niniejszej sprawie w świetle zgromadzonej dokumentacji przedsiębiorstwu bądź innej państwowej jednostki organizacyjnej (w tym również Nadleśnictwu Państwowemu w P.) nie przysługiwał według stanu na dzień 27 maja 1990 r. odpowiedni tytuł prawny do spornej nieruchomości. Tym samym uprawnienia władcze w stosunku do tej nieruchomości przysługiwały radzie narodowej stopnia podstawowego, co świadczy o należeniu tego mienia do tych organów i podleganiu komunalizacji z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. na rzecz właściwej gminy - P.
W skardze na powyższą decyzję Gmina P. podniosła zarzut naruszenia art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. Uzasadniając powyższe Gmina wskazała, że nieruchomość, o której mowa w zaskarżonej decyzji w dniu 27 maja 1990 r. zgodnie z treścią rejestru gruntów obrębu U. stanowiła własność Skarbu Państwa we władaniu Nadleśnictwa Państwowego w P. czyli wchodziła w skład jednostki organizacyjnej, wykonującej zadania o charakterze ogólnokrajowym.
Z tych przyczyn skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 – dalej: p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze.
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zarówno zaskarżona decyzja Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, jak i poprzedzająca ją decyzja Wojewody [...] naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, którą organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] kwietnia 2020 r. o stwierdzeniu nabycia przez Gminę P., z mocy prawa, nieodpłatnie, własności nieruchomości położonej w obrębie ewidencyjnym U., oznaczonej w ewidencji gruntów numerami działek: [...], [...] i [...]. Postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją dotyczyło komunalizacji mienia stanowiącego własność Skarbu Państwa w trybie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. W myśl tego przepisu, jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, przedsiębiorstw państwowych dla których rady narodowe i terenowe organy administracji państwowej stopnia podstawowego pełnią funkcję organów założycielskich, zakładów lub innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych powołanym wyżej organom staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy z mocy prawa mieniem właściwych gmin.
Wyjaśnić trzeba, iż decyzja w przedmiocie komunalizacji mienia ma charakter deklaratoryjny, co oznacza, iż stwierdza ona fakt prawny, jaki zaistniał w dniu 27 maja 1990 r., tj. w dniu wejścia w życie ustawy z 10 maja 1990 r. Obowiązkiem organów administracji orzekających w tym przedmiocie jest ustalenie, w prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym, czy zachodzą przesłanki, od spełnienia których przepis ustawy uzależnia nabycie z mocy prawa przez gminę własności nieruchomości. Organy obowiązane są zatem ustalić, czy według stanu na dzień 27 maja 1990 r., oznaczone mienie stanowiło własność Skarbu Państwa i czy należało do: rady narodowej bądź terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, przedsiębiorstwa państwowego dla którego rady narodowe i terenowe organy administracji państwowej stopnia podstawowego pełniły funkcje organów założycielskich, albo do zakładów lub innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych powołanym wyżej organom.
Z akt sprawy wynika, iż wszczęcie postępowania w sprawie komunalizacji przedmiotowego mienia nastąpiło z urzędu w dniu 17 marca 2020 r. na podstawie obowiązującego wówczas art. 17a ust. 3 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepis ten stanowił, że w stosunku do nieruchomości nieobjętych spisami inwentaryzacyjnymi przekazanymi przez gminy do dnia 31 grudnia 2005 r., właściwy wojewoda wszczyna z urzędu postępowanie w sprawie potwierdzenia nabycia przez gminy własności nieruchomości. Podkreślić w tym miejscu trzeba, iż wszczęcie z urzędu postępowania komunalizacyjnego nie zwalnia organu wojewódzkiego od obowiązku przeprowadzenia postępowania mającego na celu wyjaśnienie, czy w stosunku do oznaczonego mienia zaistniały przesłanki komunalizacji wskazane w art. 5 ust. 1 ustawy. Jak wskazał prawidłowo organ odwoławczy, decydujące znaczenie dla komunalizacji mienia w trybie powołanego przepisu ma stan prawny mienia ogólnonarodowego istniejący w dacie wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r., to jest w dniu 27 maja 1990 r. W omawianym zakresie szczególnego znaczenia nabiera zatem ustalenie, czy mienie, o którym mowa w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. należało w tym czasie, w rozumieniu wyżej wymienionego przepisu prawa, do podmiotu w normie tej wymienionego oraz czy nie zachodziły ustawowe wyłączenia, o których, między innymi, mowa w art. 11 ww. ustawy.
Poczynione przez organy ustalenia, jak wynika z akt sprawy, były dokonywane w oparciu o rejestry ewidencji gruntów, które wskazywały, że przedmiotowe działki powstały w wyniku podziałów ewidencyjnych nieruchomości, które w dacie 27 maja 1990 r. pozostawały własnością Skarbu Państwa na podstawie dekretu z 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich i zostały zakwalifikowane do grupy rejestrowej: lasy i inne grunty resortu leśnictwa i przemysłu drzewnego. Zauważono jednocześnie, że nieruchomość pozostawała we władaniu Nadleśnictwa Państwowego w P., aczkolwiek w tym zakresie brak jest wymaganej decyzji czy też umowy ustalającej powyższe uprawnienie. Brak również dokumentu potwierdzającego, że przedsiębiorstwu lub innej państwowej jednostce organizacyjnej przysługiwał według stanu na dzień 27 maja 1990 r. odpowiedni tytuł prawny do spornej nieruchomości. Działki te stanowią zaś aktualnie drogi o charakterze lokalnym i służą mieszkańcom do komunikacji oraz leżą w ciągu dróg gminnych. Skoro zatem żadne przedsiębiorstwo bądź inna państwowa jednostka organizacyjna nie dysponowały tytułem prawnym do przedmiotowej nieruchomości, to należy – zdaniem organów – przyjąć, że uprawnienia władcze względem tej nieruchomości przysługiwały terenowym organom administracji państwowej stopnia podstawowego.
W ocenie Sądu, powyższa konkluzja jawi się jako przedwczesna, opiera się bowiem na nie w pełni zgromadzonym materiale dowodowym oraz niepełnej analizie zebranych w sprawie dokumentów. W postępowaniu administracyjnym wydanie prawidłowej decyzji w każdym przypadku powinno poprzedzać dokładne ustalenie stanu faktycznego istotnego w sprawie. Z zaskarżonej decyzji wynika, iż organy dokonały komunalizacji nieruchomości uznając, że była ona zarządzana przez terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego. Powyższe stanowisko organy sformułowały na podstawie art. 6 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Zgodnie z powołanym przepisem, w brzmieniu obowiązującym w dacie 27 maja 1990 r., terenowe organy administracji państwowej zarządzały gruntami, które nie były oddane w zarząd lub użytkowanie wieczyste w związku z art. 3 ww. ustawy, zgodnie z którym ilekroć w ustawie jest mowa o radach narodowych lub terenowych organach administracji państwowej bez bliższego określenia, rozumie się przez to rady narodowe stopnia podstawowego lub terenowe organy administracji państwowej stopnia podstawowego o właściwości szczególnej do spraw geodezji i gospodarki gruntami.
W warunkach rozpoznawanej sprawy powyższe ustalenia zostały jednak dokonane z pominięciem rozważań dotyczących przesłanek ustalonych przepisem art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., a w szczególności określonych w pkt 2. W myśl tego przepisu składniki mienia ogólnonarodowego (państwowego), o których mowa w art. 5 ust. 1-3, nie stają się mieniem komunalnym, jeżeli należą do przedsiębiorstw państwowych lub jednostek organizacyjnych wykonujących zadania o charakterze ogólnokrajowym lub ponadwojewódzkim, z zastrzeżeniem przepisu art. 14. Wypada zauważyć, że w dacie wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej obowiązywała ustawa z 20 grudnia 1949 r. o państwowym gospodarstwie leśnym (Dz. U. Nr 63, poz. 494, ze zm.), zgodnie z którą państwowe lasy i grunty leśne wraz ze związanymi z nimi gospodarczo gruntami nieleśnymi oraz nieruchomościami i ruchomościami służącymi do prowadzenia gospodarstwa leśnego stanowiły państwowe gospodarstwo leśne, nad którym zwierzchnie kierownictwo, nadzór i kontrolę sprawował Minister Leśnictwa - naczelny organ administracji rządowej (art. 1 i art. 6 ustawy o państwowym gospodarstwie leśnym), a to skutkuje uznaniem wyłączenia nieruchomości z komunalizacji.
Uwzględniając powyższe istotą sprawy powinno stać się ustalenie, czy przedmiotowa nieruchomość stanowiła las lub grunt związany z gospodarką leśną oraz czy w związku z tym w dacie 27 maja 1990 r. wchodziła w skład zasobu państwowego gospodarstwa leśnego. W tej kwestii, w ocenie Sądu, organy obu instancji orzekające w sprawie nie zebrały i nie rozpatrzyły w wyczerpujący sposób materiału dowodowego. Organy zauważyły wpis o pozostawaniu nieruchomości we władaniu Nadleśnictwa Państwowego w P., który jednak nie został rozważony w kontekście ustawowych wyłączeń z komunalizacji mienia. Wobec treści art. 11 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. organy obu instancji powinny ze szczególną wnikliwością wyjaśnić, czy będąca przedmiotem postępowania komunalizacyjnego nieruchomość według stanu na dzień 27 maja 1990 r. stanowiła grunt leśny. Powyższe zagadnienie w ogóle nie było przedmiotem rozważań organów, które w tym zakresie przyjęły jedynie jako istotny brak dowodów potwierdzających istnienie prawa zarządu państwowej jednostki organizacyjnej, które to ustalenie – w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych – pozwalało co do zasady na komunalizację mienia. Okoliczności sprawy wymagały zaś dodatkowo potwierdzenia braku zaistnienia wyjątków ustalonych art. 11 ustawy z dnia 10 maja 1990 r.
W konsekwencji, dopiero w oparciu o te ustalenia możliwe było orzekanie w przedmiocie komunalizacji w odniesieniu do objętych zaskarżoną decyzją gruntów na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Nieprzeprowadzenie zaś prawidłowego postępowania wyjaśniającego w zakresie ustalenia stanu faktycznego i prawnego nieruchomości objętych decyzją komunalizacyjną powoduje, że rozstrzygnięcia organów obu instancji należy ocenić jako podjęte z naruszeniem zasad postępowania administracyjnego określonych w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naruszenie prawa materialnego, to jest art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r. polega zaś na wydaniu decyzji potwierdzającej komunalizację przedmiotowego mienia bez ustalenia ustawowych przesłanek komunalizacji.
Ponownie prowadząc postępowanie w sprawie organy orzekające w sposób wyczerpujący zgromadzą materiał dowodowy niezbędny do wyjaśnienia wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i dokonają ustaleń w zakresie istnienia ustawowych przesłanek komunalizacji.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji. O kosztach postępowania (pkt 2 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło