I SA/Wa 961/21
WyrokWSA w Warszawie2021-10-05
Skład orzekający: Iwona Kosińska, Monika Sawa, Iwona Ścieszka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o stwierdzeniu nabycia z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. prawa własności nieruchomości przez gminę, stanowiącej drogę o charakterze lokalnym, może zostać wydana bez należytego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego tej nieruchomości na dzień wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r., w szczególności bez ustalenia, czy nieruchomość ta należała do rady narodowej lub terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, lub do przedsiębiorstwa państwowego, dla którego te organy pełniły funkcje organów założycielskich, bądź do zakładu albo innej jednostki organizacyjnej podporządkowanej ww. organom?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zaskarżona decyzja Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej oraz poprzedzająca ją decyzja Wojewody naruszają prawo, ponieważ nie przeprowadzono należytego postępowania wyjaśniającego. Organy nie ustaliły w sposób wyczerpujący stanu faktycznego i prawnego nieruchomości na dzień 27 maja 1990 r., co jest kluczowe dla stwierdzenia komunalizacji z mocy prawa. Brak było wystarczających dowodów na to, że nieruchomość należała do podmiotów wskazanych w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., a także pominięto rozważania dotyczące wyłączeń z komunalizacji oraz przynależności nieruchomości do kategorii dróg publicznych.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej utrzymującej w mocy decyzję Wojewody o stwierdzeniu nabycia z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę P. własności nieruchomości stanowiącej drogę. Gmina P. wniosła skargę, zarzucając naruszenie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., wskazując na brak dokumentów jednoznacznie wskazujących na konieczność skomunalizowania nieruchomości. Organy administracji uznały, że nieruchomość należała do Skarbu Państwa i podlegała komunalizacji, mimo braku jednoznacznych tytułów prawnych po stronie gminy.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody. Zasądził od Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej na rzecz Gminy P. zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Iwona Kosińska, sędzia WSA Monika Sawa, asesor WSA Iwona Ścieszka (spr.), Protokolant referent Aleksandra Cymerska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2021 r. sprawy ze skargi Gminy [...] na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. prawa własności nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2020 r., nr [...]; 2. zasądza od Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej na rzecz Gminy [...] kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z [...] lutego 2021 r., działając na podstawie art. 18 ust. 2 w związku z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191, ze zm., dalej: ustawa z dnia 10 maja 1990 r.), art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, ze zm., dalej: k.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania Burmistrza P. od decyzji Wojewody [...] z [...] kwietnia 2020 r. stwierdzającej nabycie z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę P., nieodpłatnie, prawa własności nieruchomości Skarbu Państwa, oznaczonej na mapie i w rejestrze gruntów obrębu [...], gmina P. jako działka nr [...] o pow. [...] ha, dla której Sąd Rejonowy w P. IV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...], utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa podkreśliła, że podstawę materialno-prawną decyzji Wojewody [...] stanowi art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., zgodnie z którym mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy, tj. w dniu 27 maja 1990 r., z mocy prawa mieniem właściwych gmin. Z brzmienia tego przepisu jednoznacznie wynika, że przedmiotem komunalizacji jest wyłącznie mienie ogólnonarodowe (państwowe). Przy czym należy również podkreślić, że decydujące znaczenie dla komunalizacji następującej z mocy prawa ma stan faktyczny i prawny mienia ogólnonarodowego istniejący w dacie wejścia w życie ww. ustawy. W kontekście ww. przepisu nie ulega wątpliwości, że organ administracji winien w pierwszej kolejności ustalić, czy przedmiotowe mienie stanowiło w dniu 27 maja 1990 r. własność Skarbu Państwa, a następnie po pozytywnym ustaleniu w tym zakresie - czy należało w tym dniu do podmiotów wskazanych w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Po ustaleniu, że mienie spełniało przesłanki do jego komunalizacji z mocy prawa, organ winien w dalszej kolejności ustalić, czy nie wystąpiły przesłanki wyszczególnione w art. 11-12 tej ustawy.
Ze zgromadzonych dokumentów w sprawie wynika, że nieruchomość ozn. jako działka nr [...] odpowiada wcześniejszej działce oznaczonej numerem [...]. Nadanie nowego numeru miało na celu wyeliminowanie powtarzających się dwóch identycznych numerów działek (zmiana nr [...]), w wyniku czego zamiast działki nr [...] o pow. [...] ha, stanowiącej własność Skarbu Państwa – Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa wpisano działkę nr [...], a zamiast działki nr [...] o pow. [...] ha, stanowiącej własność Gminy P. wpisano działkę nr [...]. Mając na uwadze konieczność uregulowania stanu prawnego nieruchomości, wobec braku dokumentów potwierdzających własność Gminy P. w stosunku do działki nr [...], decyzją z [...] kwietnia 2015 r. Starosta P. orzekł o wprowadzeniu zmiany do operatu ewidencji gruntów obrębu [...], gmina P. (jednostka rejestrowa nr [...]), polegającej na wykreśleniu Gminy P. jako właściciela działki nr [...] i wpisaniu w to miejsce Skarbu Państwa.
Komisja wskazała, że w pierwszym pisanym rejestrze gruntów z 1963 r. jako podmiot pełniący prawa właścicielskie w stosunku do przedmiotowej działki nr [...] (obecnie [...]) był wpisany Naczelnik Urzędu Gminy w P. i taki stan istniał również na dzień 27 maja 1990 r. Działka ta zakwalifikowana została do XI grupy rejestrowej - drogi publiczne i inne drogi będące w powszechnym korzystaniu, w której to grupie znajdowały się, pozostające w administracji urzędów gmin - drogi gruntowe oraz powszechnego użytkowania nie zaliczane do dróg państwowych i lokalnych oraz mostów, wiaduktów i przepustów na tych drogach.
Z księgi wieczystej nr [...] wynika, że wpis Skarbu Państwa jako właściciela przedmiotowej nieruchomości nastąpił na mocy dekretu z 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz. U. z 1946 r. Nr 13, poz. 87 ze zm.). Według aktualnego stanu przedmiotowa nieruchomość wciąż stanowi własność Skarbu Państwa reprezentowanego przez Starostę P. i jest drogą o charakterze lokalnym, która służy mieszkańcom miejscowości [...], P. oraz S. G. Zatem, w ocenie Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, skoro przedmiotowa nieruchomość na dzień 27 maja 1990 r. była własnością Skarbu Państwa, to zasadne jest rozstrzygnięcie znaczenia sformułowania: "należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego". Zgodnie z poglądem utrwalonym w orzecznictwie sądów administracyjnych, sformułowanie to oznacza przynależność mienia państwowego do tych podmiotów w sensie prawnym (rozumianym jako posiadanie określonego tytułu prawnego), a nie tylko w sensie faktycznym. Faktyczne władanie nieruchomością przez inny podmiot nie stanowi negatywnej przesłanki uniemożliwiającej komunalizację mienia, która w trybie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. następowała z mocy prawa z dniem wejścia w życie ustawy tj. 27 maja 1990 r. W niniejszej sprawie bezsporne jest, że żadne przedsiębiorstwo bądź inna państwowa jednostka organizacyjna nie dysponowały tytułem prawnym do przedmiotowej nieruchomości. Tym samym uprawnienia władcze w stosunku do tej nieruchomości przysługiwały terenowym organom administracji państwowej stopnia podstawowego. Taki tok rozumowania potwierdził Trybunał Konstytucyjny w uchwale z dnia 9 grudnia 1992 r. sygn. akt W 13/91 (publ. OTK 1992, Nr 2, poz. 37). Również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 22 listopada 2013 r. sygn. akt I OSK 1091/12 wskazał, że wobec treści art. 6 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1989 r, Nr 14, poz. 74, ze zm.), w brzmieniu obowiązującym w dacie 27 maja 1990 r, organy administracji nie mają obowiązku badania czy gminie przysługiwał tytuł prawny do gruntu w sytuacji, gdy inny podmiot nie legitymował się takim tytułem. Udowodnienie prawa zarządu lub prawa użytkowania nieruchomości wymagało zatem potwierdzenia danej okoliczności stosownym dokumentem, o którym mowa w art. 38 ust. 2 obowiązującej wówczas ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Dowodem potwierdzającym istnienie prawa zarządu państwowej jednostki organizacyjnej mogły być: decyzja terenowego organu administracji państwowej o oddaniu gruntu w zarząd, zawarta za zezwoleniem tego organu umowa o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, bądź umowa o nabyciu nieruchomości. Stąd też, jedynie istniejący po stronie przedsiębiorstwa bądź innej państwowej jednostki organizacyjnej tytuł prawny świadczyłby, że przedmiotowa nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r. nie należała do terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego i z tego względu nie podlegała komunalizacji.
Powyższe stanowisko zostało potwierdzone przez Naczelny Sąd Administracyjny w dwóch kolejnych uchwałach podjętych w składzie siedmiu sędziów: w dniu 27 lutego 2017 r., sygn. akt I OPS 2/16 oraz w dniu 26 lutego 2018 r., sygn. akt I OPS 5/17.
W rezultacie Komisja przychyliła się, w indywidualnych okolicznościach tej sprawy, do stanowiska, że sporna nieruchomość nie należała do przedsiębiorstwa bądź innej państwowej jednostki organizacyjnej, lecz do Gminy (przy uwzględnieniu ustaleń Wojewody [...] w zakresie stanu faktycznego i prawnego zawartego w uzasadnieniu skarżonej decyzji), bowiem w aktach sprawy brak jest odpowiedniego tytułu prawnego do nieruchomości opisanej w sentencji niniejszej decyzji, opartego na stosownej decyzji/umowie ustanawiającej prawo do danej nieruchomości.
Odnosząc się do zarzutu Burmistrza P. nieuwzględnienia przez Wojewodę [...] faktu nieprzedłożenia przez Starostę "wypisu z ewidencji gruntów, który by jednoznacznie wskazywał, że przedmiotowa nieruchomość winna być skomunalizowana", Komisja wyjaśniła, że brak takiego dokumentu nie wyłącza komunalizacji. Komisja stwierdziła, że w niniejszej sprawie w świetle zgromadzonej dokumentacji przedsiębiorstwu bądź innej państwowej jednostki organizacyjnej nie przysługiwał według stanu na dzień 27 maja 1990 r. odpowiedni tytuł prawny do spornej nieruchomości. Tym samym uprawnienia władcze w stosunku do tej nieruchomości przysługiwały radzie narodowej stopnia podstawowego, co świadczy o należeniu tego mienia do tych organów i podleganiu komunalizacji z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. na rzecz właściwej gminy - P.
W skardze na powyższą decyzję Gmina P. podniosła zarzut naruszenia art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. Uzasadniając powyższe Gmina wskazała, że przeznaczenie gruntu do komunalizacji z urzędu winno wynikać ze stanu prawnego tego gruntu jaki istniał na dzień 27 maja 1990 r., ujawnionego w ewidencji gruntów. Starosta nie przedłożył Wojewodzie wypisu z w/w ewidencji, który by jednoznacznie wskazywał, że przedmiotowa nieruchomość winna być skomunalizowana. Organ administracyjny nie wyjaśnił tej okoliczności i arbitralnie orzekł o uwłaszczeniu.
Z tych przyczyn skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 – dalej: p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze.
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zarówno zaskarżona decyzja Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, jak i poprzedzająca ją decyzja Wojewody [...] naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, którą organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] kwietnia 2020 r. o stwierdzeniu nabycia przez Gminę P., z mocy prawa, nieodpłatnie, własności nieruchomości stanowiącą obecnie drogę, położoną w obrębie ewidencyjnym [...], oznaczoną w ewidencji gruntów numerem [...] o powierzchni [...] ha. Postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją dotyczyło komunalizacji mienia stanowiącego własność Skarbu Państwa w trybie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. W myśl tego przepisu, jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, przedsiębiorstw państwowych dla których rady narodowe i terenowe organy administracji państwowej stopnia podstawowego pełnią funkcję organów założycielskich, zakładów lub innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych powołanym wyżej organom staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy z mocy prawa mieniem właściwych gmin.
Wyjaśnić trzeba, iż decyzja w przedmiocie komunalizacji mienia ma charakter deklaratoryjny, co oznacza, iż stwierdza ona fakt prawny, jaki zaistniał w dniu 27 maja 1990 r., tj. w dniu wejścia w życie ustawy z 10 maja 1990 r. Obowiązkiem organów administracji orzekających w tym przedmiocie jest ustalenie, w prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym, czy zachodzą przesłanki, od spełnienia których przepis ustawy uzależnia nabycie z mocy prawa przez gminę własności nieruchomości. Organy obowiązane są zatem ustalić, czy według stanu na dzień 27 maja 1990 r., oznaczone mienie stanowiło własność Skarbu Państwa i czy należało do: rady narodowej bądź terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego, przedsiębiorstwa państwowego dla którego rady narodowe i terenowe organy administracji państwowej stopnia podstawowego pełniły funkcje organów założycielskich, albo do zakładów lub innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych powołanym wyżej organom.
Z akt sprawy wynika, iż wszczęcie postępowania w sprawie komunalizacji przedmiotowego mienia nastąpiło w dniu 17 marca 2020 r. z urzędu na podstawie obowiązującego wówczas art. 17a ust. 3 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepis ten stanowił, że w stosunku do nieruchomości nieobjętych spisami inwentaryzacyjnymi przekazanymi przez gminy do dnia [...] grudnia 2005 r., właściwy wojewoda wszczyna z urzędu postępowanie w sprawie potwierdzenia nabycia przez gminy własności nieruchomości. Podkreślić w tym miejscu trzeba, że wszczęcie z urzędu postępowania komunalizacyjnego nie zwalnia organu wojewódzkiego od obowiązku przeprowadzenia postępowania mającego na celu wyjaśnienie, czy w stosunku do oznaczonego mienia zaistniały przesłanki komunalizacji wskazane w art. 5 ust. 1 ustawy. Jak wskazał prawidłowo organ odwoławczy, decydujące znaczenie dla komunalizacji mienia w trybie powołanego przepisu ma stan prawny mienia ogólnonarodowego istniejący w dacie wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r., to jest w dniu 27 maja 1990 r. W omawianym zakresie szczególnego znaczenia nabiera zatem ustalenie, czy mienie, o którym mowa w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. należało w tym czasie, w rozumieniu wyżej wymienionego przepisu prawa, do podmiotu w normie tej wymienionego oraz czy nie zachodziły ustawowe wyłączenia, o których, między innymi, mowa w art. 11 ww. ustawy.
Poczynione przez organy ustalenia, jak wynika z akt sprawy, były dokonywane w oparciu o rejestry ewidencji gruntów, które wskazywały, że zgodnie z księgą wieczystą prowadzoną dla będącej przedmiotem komunalizacji przedmiotowa działka stanowiła w dacie 27 maja 1990 r. własność Skarbu Państwa na podstawie dekretu z 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich. Jak zatem wywiedziono, skoro nieruchomość ta we wskazanej dacie pozostawała własnością Skarbu Państwa i aktualnie jest drogą o charakterze lokalnym, to przynależała ona do mienia państwowego w sensie prawnym. Zdaniem organów, brak dokumentu potwierdzającego, że przedsiębiorstwu lub innej państwowej jednostce organizacyjnej przysługiwał według stanu na dzień 27 maja 1990 r. odpowiedni tytuł prawny do spornej nieruchomości, nie wyłącza komunalizacji. W ocenie Sądu, powyższa konkluzja jawi się jako przedwczesna, opiera się bowiem na nie w pełni zgromadzonym materiale dowodowym oraz niepełnej analizie zebranych w sprawie dokumentów. W postępowaniu administracyjnym wydanie prawidłowej decyzji w każdym przypadku powinno zaś poprzedzać dokładne ustalenie stanu faktycznego istotnego w sprawie.
W sprawie nie zostało należycie wykazane, że przedmiotowe mienie należało, w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r., do rady narodowej lub terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego albo do przedsiębiorstw państwowych, dla których te organy pełniły funkcje organów założycielskich, bądź do zakładu albo innej jednostki organizacyjnej podporządkowanej ww. organom. Z zaskarżonej decyzji wynika, iż organy dokonały komunalizacji nieruchomości uznając, że była ona zarządzana przez terenowy organ administracji państwowej stopnia podstawowego. Powyższe stanowisko organy sformułowały na podstawie art. 6 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Zgodnie z powołanym przepisem, w brzmieniu obowiązującym w dacie 27 maja 1990 r., terenowe organy administracji państwowej zarządzały gruntami, które nie były oddane w zarząd lub użytkowanie wieczyste w związku z art. 3 ww. ustawy, zgodnie z którym ilekroć w ustawie jest mowa o radach narodowych lub terenowych organach administracji państwowej bez bliższego określenia, rozumie się przez to rady narodowe stopnia podstawowego lub terenowe organy administracji państwowej stopnia podstawowego o właściwości szczególnej do spraw geodezji i gospodarki gruntami.
W warunkach rozpoznawanej sprawy powyższe ustalenia zostały dokonane z pominięciem rozważań dotyczących przesłanek ustalonych przepisem art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Okolicznością faktyczną wymagającą wyjaśnienia w tym kontekście jest przynależność nieruchomości do kategorii dróg publicznych oparta o uchwałę o zaliczeniu do jednej z kategorii dróg publicznych, w tym dróg gminnych oraz lokalnych miejskich czy zakładowych, jak wymagały tego art. 7 oraz art. 8 ustawy z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. Zauważyć przyjdzie, że w toku postępowania Gmina podnosiła, że brak jest dokumentów wskazujących bezsprzecznie na przysługujące radzie narodowej stopnia podstawowego uprawnienia władcze do tej nieruchomości. Dostrzec trzeba, że organy tej kwestii należycie nie wykazały. Nie dysponowały też mapami ewidencyjnymi, bądź też innymi dokumentami pozwalającymi potwierdzić wyprowadzone w decyzji ustalenia. Brak też dowodów na to, że organy prowadziły w tym kierunku postępowanie wyjaśniające. Powyższa zaś kwestia wymagała wyjątkowej staranności choćby przez wzgląd na to, że numeracja działek podlegała zmianom (zmiana nr [...]), a działka oznaczona pierwotnie takim samym numerem (nr [...]) stanowiła własność Skarbu Państwa – Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa, co zresztą zauważył Starosta P. w decyzji z [...] kwietnia 2015 r. o dokonaniu zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków. W tej sytuacji jako niewystarczające należy ocenić ustalenia opierające się na wpisach ewidencyjnych, bez dokonania ustaleń kluczowej w sprawie kwestii, w czyim władaniu pozostawała przedmiotowa działka. Wyjaśnienia zaś powinny obejmować kwestię do kogo należały w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r. grunty pod drogami położonymi na obszarach rolnych. Wyjaśnić bowiem trzeba, iż w świetle art. 1 ust. 2 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1989 r. Nr 14, poz. 74, ze zm.), w brzmieniu obowiązującym w dacie 27 maja 1990 r., zasady gospodarowania gruntami określone w ustawie nie obejmują gruntów zabudowanych, wchodzących w skład gospodarstw rolnych oraz związanych z państwowym gospodarstwem leśnym i położonych na obszarach przeznaczonych w planach zagospodarowania przestrzennego wyłącznie na cele gospodarki rolnej i leśnej. W konsekwencji ustalenia wymaga, czy sporna działka weszła do Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa. Organy zaś pominęły wyjaśnienia powyższego.
W konsekwencji, dopiero w oparciu o te ustalenia możliwe było orzekanie w przedmiocie komunalizacji w odniesieniu do objętych zaskarżoną decyzją gruntów na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Nieprzeprowadzenie zaś prawidłowego postępowania wyjaśniającego w zakresie ustalenia stanu faktycznego i prawnego nieruchomości objętych decyzją komunalizacyjną powoduje, że rozstrzygnięcia organów obu instancji należy ocenić jako podjęte z naruszeniem zasad postępowania administracyjnego określonych w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naruszenie prawa materialnego, to jest art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r. polega zaś na wydaniu decyzji potwierdzającej komunalizację przedmiotowego mienia bez ustalenia ustawowych przesłanek komunalizacji.
Ponownie prowadząc postępowanie w sprawie organy orzekające w sposób wyczerpujący zgromadzą materiał dowodowy niezbędny do wyjaśnienia wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i dokonają ustaleń w zakresie istnienia ustawowych przesłanek komunalizacji.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji. O kosztach postępowania (pkt 2 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło