I SA/Wa 970/23
WyrokWSA w Warszawie2023-11-23
Skład orzekający: Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, Bożena Marciniak, Przemysław Żmich
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja odmowna Ministra Rozwoju i Technologii stwierdzająca brak nabycia prawa użytkowania wieczystego gruntu przez Polskie Koleje Państwowe S.A. z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. jest zgodna z prawem?Ratio decidendi
Minister Rozwoju i Technologii prawidłowo odmówił stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego gruntu przez Polskie Koleje Państwowe S.A., ponieważ nie zostały spełnione przesłanki przewidziane w art. 34 ustawy o komercjalizacji i restrukturyzacji PKP, w szczególności brak było potwierdzenia posiadania przez PKP całej nieruchomości na dzień 5 grudnia 1990 r. oraz braku naruszenia praw osób trzecich. Ponadto, brak było dokumentacji podziałowej umożliwiającej wydzielenie części budynku posadowionego na dwóch działkach, co uniemożliwiało potwierdzenie nabycia prawa własności budynku jako części składowej gruntu.Stan faktyczny
Polskie Koleje Państwowe S.A. złożyły wniosek o stwierdzenie nabycia prawa użytkowania wieczystego gruntu oraz prawa własności budynków i infrastruktury kolejowej na nieruchomości położonej w województwie śląskim. Wojewoda Śląski odmówił stwierdzenia nabycia tych praw z powodu braku dokumentów potwierdzających posiadanie części działki na dzień 5 grudnia 1990 r. oraz braku dokumentacji podziałowej budynku posadowionego na dwóch działkach. Minister Rozwoju i Technologii utrzymał tę decyzję w mocy. Spółka zaskarżyła decyzję do WSA w Warszawie.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę Polskich Kolei Państwowych S.A. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 2 marca 2023 r. nr DO-II.7610.27.2023.KC.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, Sędziowie sędzia WSA Bożena Marciniak, sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.), Protokolant referent Krzysztof Włoczkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2023 r. sprawy ze skargi Polskich Kolei Państwowych S.A. w [...] na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 2 marca 2023 r. nr DO-II.7610.27.2023.KC w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego gruntu oddala skargę.
Minister Rozwoju i Technologii, po rozpatrzeniu odwołania spółki [...] S.A. z siedzibą w [...], decyzją z 2 marca 2023 r. nr DO-II.7610.27.2023.KC utrzymał w mocy decyzję Wojewody Śląskiego z 2 stycznia 2023 r. nr NWlV.752.23.2021 odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. przez [...] w [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu, położonego w [...], obręb [...], stanowiącego działki nr [...] o pow. 2 ha 4983 m2 i nr [...] o pow. 43 m2, zapisane w księdze wieczystej [...] oraz prawa własności budynków, fragmentu linii kolejowej nr [...] relacji [...] wraz z urządzeniami znajdującymi się na gruncie.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.
Wojewoda Śląski, działając na podstawie art. 34 i art. 35 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz.U. z 2022 r. poz. 2542) - dalej zwanej "ustawą", § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 stycznia 2001 r. w sprawie sposobu potwierdzania posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe" gruntów będących własnością Skarbu Państwa, w tym rodzajów dokumentów stanowiących dowody w tych sprawach (Dz.U. Nr 4, poz. 29) – dalej zwanego "rozporządzeniem", decyzją z 2 stycznia 2023 r. odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. przez [...] w [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu, położonego w [...], obręb [...], stanowiącego działki nr [...] o pow. 2 ha 4983 m2 i nr [...] o pow. 43 m2, zapisane w księdze wieczystej [...] oraz prawa własności budynków, fragmentu linii kolejowej nr [...] relacji [...] wraz z urządzeniami znajdującymi się na gruncie.
Pismem z 17 stycznia 2023 r. spółka [...] S.A. z siedzibą w [...], z zachowaniem ustawowego terminu, odwołała się od ww. decyzji Wojewody Śląskiego. W uzasadnieniu podniosła, że organ l instancji nie dokonał właściwej oceny w zakresie braku spełnienia jednej z przesłanek zastosowania art. 34 ustawy, a na organie spoczywał obowiązek dokonania wszelkich czynności niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 kpa), w tym dokonania badania spełnienia wszystkich przesłanek uwłaszczenia. Organ jest zobowiązany do zebrania materiału dowodowego w sposób wyczerpujący tak by na jego podstawie możliwym było ustalenie, czy w niniejszej sprawie realizują się wszystkie przesłanki pozytywne uwłaszczenia.
Minister Rozwoju i Technologii decyzją z 2 marca 2023 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody Śląskiego z 2 stycznia 2023 r. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 34 ust. 1 ustawy grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu PKP, co do których PKP nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych stają się z dniem wejścia w życie ustawy (27 października 2000 r.), z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego PKP. Natomiast zgodnie z art. 34 ust. 3 ustawy budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na tych gruntach stają się z mocy prawa, nieodpłatnie, własnością PKP. Nabycie ww. praw nie może naruszać praw osób trzecich (art. 34 ust. 4 ustawy).
Zatem zgodnie z art. 34 ust. 1 ustawy podstawową przesłanką warunkującą możliwość nabycia przez przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe" prawa użytkowania wieczystego nieruchomości jest przysługujące Skarbowi Państwa zarówno 5 grudnia 1990 r., jak i 27 października 2000 r. prawo własności gruntu objętego wnioskiem uwłaszczeniowym.
Organ I instancji w toku postępowania ustalił, że działki nr [...] i nr [...] w dniu 5 grudnia 1990 r. były własnością Skarbu Państwa. Okoliczność ta została ustalona przez organ na podstawie odpisu z księgi wieczystej nr [...], [...] z 29 listopada 2021 r. oraz zaświadczenia Sądu Rejonowego w [...] Wydziału [...] Ksiąg Wieczystych z 29 listopada 2021 r., z którego wynika, że w Spisie IV gm. kat. [...] na 5 grudnia 1990 r. wpisane były pgr [...], pgr [...], a prawo własności wpisane jest na rzecz Skarbu Państwa. Z zaświadczenia tego wynika ponadto, że wnioskiem [...] uwidoczniono zmianę oznaczenia pgr [...] na działkę nr [...].
Powyższe wskazuje zatem, że 5 grudnia 1990 r. oraz w dniu wydania decyzji Wojewody Śląskiego z 2 stycznia 2023 r. grunt oznaczony jako działki nr [...] i nr [...] był własnością Skarbu Państwa.
Kolejną przesłanką niezbędną do stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego przez [...] w trybie art. 34 ustawy jest to, aby 5 grudnia 1990 r. grunt Skarbu Państwa znajdował się w posiadaniu PKP, co do którego PKP nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tego gruntu w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych.
Stwierdzenie posiadania przez [...] S.A. gruntu Skarbu Państwa następuje na podstawie co najmniej jednego z dokumentów wymienionych enumeratywnie w § 2 ust. 1 rozporządzenia.
Na potwierdzenie wykazania przesłanki posiadania gruntu spółka [...] S.A. w [...] przedłożyła do akt sprawy wyciąg z ewidencji środków trwałych znajdujących się na działce nr [...], sporządzony według stanu na 5 grudnia 1990 r., obejmujący: linię kolejową nr [...], sieć trakcyjną, urządzenia srk na przejeździe kat. B i kat. C, przepust kamienny płyta, przepust betonowy rurowy, peron [...] 1-krawędz., przepust kamienny sklepiony, oświetlenie przejazdu oraz oświetlenie peronu. Wymienione w ewidencji środki trwałe zostały wybudowane w latach 1888-1983. Dodatkowo złożono do akt sprawy oświadczenie z 21 grudnia 2021 r. S. K. - Naczelnika Wydziału Geodezji i Regulacji Stanów Prawnych oraz P. M. - Dyrektora Oddziału Gospodarowania Nieruchomościami w [...], że działka nr [...], położona w [...], obręb [...] jest zajęta składnikami czynnej i nieprywatnej (w rozumieniu art. 3 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym - Dz.U. Nr 86, poz.789) infrastruktury kolejowej, obejmującej tory główne zasadnicze i szlakowe linii kolejowej nr [...] [...], sieć trakcyjną, urządzenia srk na przejazdach kolejowych, przepusty kolejowe oraz peron (w rozumieniu art. 4 ust. 1 i 8 ustawy o transporcie kolejowym).
Mając na uwadze powyższe Minister stwierdził, że posiadanie 5 grudnia 1990 r. przez Polskie Koleje Państwowe gruntu Skarbu Państwa obejmującego działkę nr [...] zostało potwierdzone na podstawie dokumentu wymienionego w § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia, tj. wykazu z ewidencji środków trwałych znajdujących się na działce nr [...] sporządzonego wg stanu na 5 grudnia 1990 r. Wobec tego w stosunku do działki nr [...] spełnione byłyby przesłanki uwłaszczenia zawarte w art. 34 ustawy.
Natomiast w odniesieniu do działki nr [...] skarżąca nie przedłożyła do akt sprawy dokumentów potwierdzających fakt posiadania tej działki przez [...] 5 grudnia 1990 r. W związku z powyższym Wojewoda Śląski pismem z 5 listopada 2021 r. wezwał skarżącą do nadesłania dokumentów świadczących o posiadaniu 5 grudnia 1990 r. działki nr [...].
Ponadto z uwagi na fakt, że na działce nr [...] posadowiona jest części budynku mieszkalnego z działki nr [...] oraz gospodarczego, organ wezwał do dokonania podziału geodezyjnego, aby grunt zajęty tymi budynkami niestanowiącymi infrastruktury kolejowej, mógł podlegać naliczeniu opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste.
[...] S.A. pismem z 21 grudnia 2021 r. poinformowała organ l instancji, że grunt zajęty budynkami leży w całości w pasie linii kolejowej i nie widzi podstaw do jego wyodrębnienia, wnosząc jednocześnie o wskazanie podstawy prawnej takiego żądania. W załączeniu do pisma przesłano wypis z rejestru gruntów dla działek nr [...] i nr [...] wg stanu na 29 listopada 2021 r., wypis z kartoteki budynków posadowionych na działkach nr [...] i nr [...] wg stanu na 29 listopada 2021 r. oraz kopię z mapy ewidencyjnej z 1 grudnia 2021 r. Natomiast do pisma nie zostały załączone żadne dokumenty potwierdzające posiadanie przez [...] w [...] działki nr [...] w dniu 5 grudnia 1990 r.
Z dołączonych do pisma z 21 grudnia 2021 r. kartoteki budynków oraz kopii z mapy ewidencyjnej wynika, że na działkach nr [...] (co do której skarżąca wykazała posiadanie na 5 grudnia 1990 r.) i nr [...] (co do której skarżąca nie wykazała posiadania na 5 grudnia 1990 r.) znajduje się dwukondygnacyjny budynek mieszkalny o identyfikatorze [...] (budynek nr [...]).
Pismem z 11 stycznia 2022 r. Śląski Urząd Wojewódzki w [...] wezwał spółkę [...] S.A. o przedłożenie w terminie do 30 kwietnia 2022 r. dokumentów podziałowych dotyczących działki nr [...], z uwagi na okoliczność, że w części działka ta jest zajęta infrastruktura kolejową, a także z uwagi na zajęcie działki nr [...] budynkiem mieszkalnym przechodzącym w części na działkę nr [...]. Jednakże do dnia wydania zaskarżonej decyzji dokumenty podziałowe nie zostały nadesłane.
W związku z powyższym organ I instancji uznał, że brak przedłożenia dokumentu celem wykazania posiadania 5 grudnia 1990 r. gruntu stanowiącego działkę nr [...], z której na działkę nr [...] przechodzi część budynku mieszkalnego, uniemożliwiał organowi wydanie decyzji uwłaszczeniowej w odniesieniu do gruntu oznaczonego jako działki nr [...] i nr [...].
Minister podkreślił, że przedmiotem uwłaszczenia, zgodnie z art. 34 ust. 1 ustawy, są grunty oraz budynki znajdujące się na tych gruntach. Ustanowienie użytkowania wieczystego następuje z mocy prawa. Podobnie też z mocy prawa następuje nabycie przez użytkownika wieczystego własności budynków. Tak więc w przypadku nieruchomości zabudowanej budynkiem rozstrzygnięcie musi łączyć się z zasadą superficies solo cedit wyrażoną w art. 47 § 1 w zw. z art. 48 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. z 2022 r. poz. 1360) – dalej zwanego "kc".
Nie było zatem możliwe potwierdzenie nabycia użytkowania wieczystego gruntu zabudowanego bez potwierdzenia nabycia znajdujących się na tym gruncie zabudowań. Zgodnie bowiem z art. 47 § 1 i§ 2 kc część składowa rzeczy nie może być odrębnym przedmiotem własności i innych praw rzeczowych. Częścią składową rzeczy jest wszystko, co nie może być od niej odłączone bez uszkodzenia lub istotnej zmiany całości albo bez uszkodzenia lub istotnej zmiany przedmiotu odłączonego. Natomiast według art. 48 kc, z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, do części składowych gruntu należą w szczególności budynki i inne urządzenia trwale z gruntem związane, jak również drzewa i inne rośliny od chwili zasadzenia lub zasiania.
Z powyższych rozważań oraz z treści art. 34 ust. 1 ustawy można wyprowadzić wniosek, że potwierdzenie nabycia własności budynku może nastąpić o ile budynek ten w całości zlokalizowany jest na tym gruncie. Jeżeli zaś budynek wykracza poza granice gruntu musi istnieć możliwość wydzielenia z niego samodzielnych obiektów budowlanych w granicach prawa użytkowania wieczystego.
Podział budynku musi odpowiadać warunkom określonym w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 75, poz. 690 ze zm.).
Nadto Minister zauważył, że istnieje utrwalone w orzecznictwie stanowisko, że dopuszczalny jest podział budynku wraz z gruntem, jednakże wyłącznie według płaszczyzn pionowych i wyłącznie w okolicznościach, w których w wyniku takiego podziału powstają dwa odrębne budynki. Linia podziału budynku nie może więc odbiegać od linii podziału działki, a gdyby podziału budynku nie udało się zsynchronizować z podziałem gruntu i jeden z nowopowstałych budynków miałby znajdować się częściowo na nieruchomości sąsiedniej, to dla uzyskania zupełności podziału konieczne byłoby ustanowienie odpowiedniej służebności już na etapie podziału, a nie dopiero po jego dokonaniu (por. wyrok Sądu Najwyższego z 11 stycznia 2013 r. sygn. akt I CSK 282/12).
Organ odwoławczy podkreślił, że budynek mieszkalny numer [...] jest posadowiony na dwóch działkach ewidencyjnych, działce nr [...] oraz na działce nr [...]. Z uwagi na fakt, że posiadanie przez [...] w [...] 5 grudnia 1990 r. zostało potwierdzone jedynie w odniesieniu do działki nr [...], zaś nie zostało potwierdzone w odniesieniu do działki nr [...], nie było możliwe potwierdzenie nabycia prawa własności całego budynku nr [...] na rzecz [...] w [...], jako prawa związanego z prawem użytkowania wieczystego.
Dodatkowo Minister wskazał, że ze znajdującej się w aktach niniejszej sprawy opinii Miejskiego Zarządu Dróg w [...] z 22 lipca 2022 r. w odniesieniu do działki nr [...] obręb [...] zachodzi sytuacja opisana w art. 28 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych w postaci skrzyżowania drogi z linią kolejową w poziomie szyn wraz z zaporami, urządzeniami sygnalizacyjnymi, znakami kolejowymi, jak również nawierzchnią drogową w obszarze między rogatkami, a w przypadku ich braku - w odległości 4 m od skrajnych szyn.
Ponadto w piśmie tym wskazano, że 5 grudnia 1990 r.: ul. [...] posiadała nazwę ul. [...] i była ujęta w załączniku do rozporządzenia Ministra Komunikacji z dnia 14 lipca 1986 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg Wojewódzkich w województwach białostockim, bielskim(...). Na podstawie uchwały nr [...] z 14 marca 1991 r. Rady Miejskiej w [...] - zmieniono nazwę ul. [...] na ul. [...]. Do pisma z 22 lipca 2022 r. załączono mapę z naniesionym przebiegiem granic pasa drogowego ul. [...] wg stanu na 5 grudnia 1990 r. Obecnie ul. [...] na opisanym odcinku posiada kategorię drogi powiatowej oznaczonej nr [...]; ul. [...] posiadała kategorię drogi miejskiej, która była ujęta w uchwale nr [...] Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia 28 lutego 1989 r. w sprawie zaliczenia ulic do kategorii dróg lokalnych miejskich w miastach - [...], [...] i [...]. Status tej drogi jako gminnej został podtrzymany rozporządzeniem nr [...] Wojewody [...] z dnia 30 grudnia 1998 r. w sprawie zaliczenia dróg na terenie gminy [...] do kategorii dróg lokalnych miejskich i określono jej przebieg jako drogi publicznej. Do pisma z 22 lipca 2022 r. załączono także mapę z naniesionym przebiegiem granic pasa drogowego ul. [...] wg stanu na 5 grudnia 1990 r.
Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia art. 7 kpa Minister wskazał, że realizując zasadę prawdy obiektywnej, na podstawie art. 7 i art. 77 § 1 kpa, organ jest wprawdzie zobowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, ale też i strona nie jest zwolniona od lojalnego współdziałania w wyjaśnieniu okoliczności faktycznych, skoro nieudowodnienie określonego faktu może prowadzić do wydania decyzji dla niej niekorzystnej.
Na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z 2 marca 2023 r. [...] S.A. w [...] wniosły skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji zarzuciły: I. naruszenie przepisów postępowania, tj. a) art. 7 oraz art. 8 kpa poprzez brak podjęcia działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy; b) art. 77 § 1, art. 80 w zw. z art. 75 § 1 ab initio kpa poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego; II. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 34 ustawy poprzez odmowę stwierdzenia nabycia przez [...] S.A. z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości. Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżąca Spółka wniosła o: I. uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji Wojewody Śląskiego z 12 kwietnia 2022 r. oraz rozpatrzenie sprawy zgodnie z wnioskiem skarżącej; II. zwrot od organu kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw według norm prawem przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Minister Rozwoju i Technologii wniósł o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymał stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga nie jest uzasadniona.
Sąd zwraca uwagę, że żądanie wniosku dotyczące uwłaszczenia [...] w trybie art. 34 ustawy prawem użytkowania wieczystego nieruchomości skarbowej, oznaczonej 5 grudnia 1990 r. jako działki nr [...] i [...] (obecnie działka nr [...]), zapisane w Kw pn. [...], odnosiło się do całej tej nieruchomości. Żądanie wniosku nie zostało zmodyfikowane do daty wydania zaskarżonej decyzji.
Aby zatem wydać pozytywną dla wnioskodawcy decyzję, o której mowa w art. 35 ust. 1 ustawy musiały być spełnione m.in. dwie przesłanki: 1) cała nieruchomość była 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu przedsiębiorstwa państwowego PKP; 2) w dacie nabycia do całej tej nieruchomości prawa użytkowania wieczystego przez PKP, tj. 27 października 2000 r. (data wejścia w życie ustawy) nie mogło dojść do nabycia praw osób trzecich.
Trafnie wskazał Minister, że obie te przesłanki nie zostały spełnione.
Z akt sprawy wynika, że przez nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...] według stanu na 5 grudnia 1990 r. przebiegał pas drogowy ul. [...] drogi lokalnej miejskiej [uchwała nr [...] Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia 28 lutego 1989 r. w sprawie zaliczenia ulic do kategorii dróg lokalnych miejskich w miastach – [...], [...] i [...] (Dz.Urz. Woj. [...] z dnia 17 marca 1989 r. Nr 3, poz. 69) wraz z wykazem stanowiącym załącznik nr 1 do tej uchwały]. Ta droga była w posiadaniu organu wykonawczego tej gminy (zarządu miasta), który wykonując zadania własne tej Gminy (art. 7 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym – Dz.U. Nr 16, poz. 95 ze zm.) zarządzał tą drogą, w tym wykonywał czynności z zakresu budowy, modernizacji, utrzymania i jej ochrony jako organ administracji drogowej w rozumieniu art. 17 ust. 2 pkt 2, art. 22 ust. 1 pkt 2, art. 23 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. Nr 14, poz. 60 ze zm.) w zw. z art. 1 pkt 28 lit. f i g ustawy z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 34, poz. 198).
Poza tym przez nieruchomość oznaczoną jako działka nr [...] według stanu na 5 grudnia 1990 r. przebiegał pas drogowy ul. [...] (obecnie ul. [...]) drogi wojewódzkiej [rozporządzenie Ministra Komunikacji z dnia 14 lipca 1986 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg wojewódzkich w województwach białostockim, bielskim...(Dz.U. Nr 30, poz. 151) wraz z wykazem stanowiącym załącznik nr 2 li. B do tego rozporządzenia]. Droga ta była wówczas w posiadaniu wojewody, który zarządzał tą drogą jako organ administracji drogowej w rozumieniu art. 19 ust. 1 pkt 4 lit. a, art. 22 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. Nr 14, poz. 60 ze zm.) w zw. z art. 7 pkt 4 ustawy z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 34, poz. 198) w zw. z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 22 marca 1990 r. o terenowych organach rządowej administracji ogólnej (Dz.U. Nr 21, poz. 123).
Co istotne organ zarządzający drogą sprawował zarząd (administrację) gruntem zajętym pod drogę publiczną przede wszystkim na podstawie ogólnej legitymacji przewidzianej w ustawie o drogach publicznych (por. uchwała składu siedmiu sędziów SN z 16 listopada 1990 r. sygn. akt III AZP 10/90).
Na podstawie art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) drogi lokalne miejskie stały się 1 stycznia 1999 r. drogami gminnymi, które na mocy obowiązującego od 1 stycznia 1999 r. art. 2 ust. 2a ustawy o drogach publicznych [dodanego do tej ustawy przez art. 52 pkt 2 ustawy z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej - w związku z reformą ustrojową państwa (Dz.U. Nr 106, poz. 668)] stały się własnością właściwych gmin.
Z kolei na podstawie art. 103 ust. 3 tej ustawy 1 stycznia 1999 r. dotychczasowe drogi wojewódzkie, niewymienione w wykazie dróg wojewódzkich zawartym w rozporządzeniu Rady Ministrów wydanym do 31 października 1998 r. (Dz.U. z 1998 r. Nr 160, poz. 1071), stały się drogami powiatowymi, które na mocy obowiązującego od 1 stycznia art. 2 ust. 2a ustawy stały się własnością właściwych powiatów (miast na prawach powiatu).
W dacie 27 października 2000 r. w granicach miast na prawach powiatu (a takim miastem była wówczas [...]) zarządcą dróg publicznych gminnych i powiatowych był zarząd tego Miasta jako organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego, do właściwości którego należały sprawy z zakresu planowania, budowy, modernizacji, utrzymania i ochrony dróg tej kategorii, co wynika z art. 19 ust. 1 i 5 ustawy o drogach publicznych, w brzmieniu wówczas obowiązującym.
Z kolei zgodnie z art. 28 ustawy o drogach publicznych, w brzmieniu obowiązującym 5 grudnia 1990 r. i 27 października 2000 r. budowa, modernizacja, utrzymanie i ochrona skrzyżowań dróg z liniami kolejowymi w poziomie szyn, wraz z zaporami, urządzeniami sygnalizacyjnymi, znakami kolejowymi, jak również nawierzchnią drogową w obszarze skrajni kolejowej, należy do zarządu kolei.
Nie wiadomo zatem jaką częścią gruntu działki nr [...] władał 5 grudnia 1990 r. (na zasadach posiadania) i 27 października 2000 r. (na zasadach zarządu) organ administracji drogowej, a jaką zarząd kolei. Tego rodzaju kwestie mają wpływ na ustalenie przesłanki posiadania, o której mowa w art. 34 ust. 1 ustawy oraz przesłanki nienaruszania praw osób trzecich, o której mowa w art. 34 ust. 4 ustawy.
[...] S.A., mimo wezwania Wojewody Śląskiego z 11 stycznia 2022 r. (odebranego 17 stycznia 2022 r.), nie zmodyfikowały żądania wniosku o uwłaszczenie i nie przedłożyły żadnej dokumentacji (w tym mapy z projektem podziału nieruchomości) wskazującej jakiej części spornego gruntu ma dotyczyć postępowanie o nabycie mienia toczące się w trybie art. 34 ust. 1 ustawy.
Sąd zwraca uwagę, że postępowanie o nabycie mienia w trybie art. 34 ust. 1 ustawy toczy się na wniosek [...] lub [...] S.A. (art. 35 ust. 1 ustawy). Zatem to na wnioskodawcy kolejowym ciąży obowiązek uregulowania stanu prawnego nieruchomości skarbowej. W tej sytuacji wnioskodawca powinien w odpowiedni sposób sformułować żądanie wniosku ograniczając zakres żądania do gruntu stanowiącego obszar kolejowy, który był w posiadaniu przedsiębiorstwa państwowego [...] i którym przedsiębiorstwo to zarządzało. Do wniosku o uwłaszczenie w ramach której to sprawy ma nastąpić podział nieruchomości należało dołączyć m.in. mapę z projektem podziału (art. 97 ust. 1 i 1a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami – Dz.U. z 2023 r. poz. 344) – zwanej dalej "ugn", czego [...] S.A. nie zrobiło.
Trafnie też zwrócił uwagę Minister, że w zakresie uwłaszczenia działki nr [...] brak dowodów na wykazanie przesłanki posiadania tego gruntu przez [...] wg stanu na 5 grudnia 1990 r., o których mowa w § 2 ust. 1 rozporządzenia. Dokuimentacja przedłożona przez [...] S.A. nie dotyczy stanu z tej daty.
Zasadnie też organ odwoławczy wskazał, że nabycie użytkowania wieczystego następuje wraz z nabyciem prawa własności budynku znajdującego się na nieruchomości (art. 34 ust. 3 ustawy). Skoro zatem na działce nr [...] znajduje się część budynku posadowionego także w części na działce nr [...], trzeba wyjaśnić przy podziale, czy jest możliwość wydzielenia części budynku dla każdej z działek wg zasad wskazanych w art. 93 ust. 3b ugn, a to nie jest możliwe bez dokumentacji podziałowej złożonej przez [...] S.A.
Wobec tego Sąd uznał, że Minister Rozwoju i Technologii w sposób dostateczny wyjaśnił i ocenił stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy w aspekcie przesłanek z art. 34 ustawy, a ustalenia organu odwoławczego mają pokrycie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym przez co zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Biorąc to wszystko pod uwagę i nie dopatrując się wskazywanych w skardze naruszeń prawa Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło