I SA/Wa 971/21
WyrokWSA w Warszawie2021-07-22
Skład orzekający: Anna Wesołowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy (Minister) miał podstawy do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji (Wojewody) i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, wskazując na wady operatu szacunkowego, czy też powinien był uznać operat za wiarygodny dowód i merytorycznie rozstrzygnąć sprawę?Ratio decidendi
Organ odwoławczy miał podstawy do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, jeśli dostrzeżone wady operatu szacunkowego wskazują na sprzeczność z przepisami prawa, wiedzą ogólną, zasadami logicznego myślenia lub innymi dowodami, co przekreśla jego wiarygodność. W takiej sytuacji organ odwoławczy nie może samodzielnie uzupełniać postępowania dowodowego ani zlecać sporządzenia nowego operatu, gdyż naruszyłoby to zasadę dwuinstancyjności.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła sprzeciwu właścicieli nieruchomości (Skarżących) na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii, która uchyliła decyzję Wojewody o ustaleniu odszkodowania za ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości w związku z realizacją inwestycji drogowej. Skarżący kwestionowali ustalenia operatu szacunkowego, wskazując na zaniżoną kwotę odszkodowania. Organ odwoławczy (Minister) uznał operat za wadliwy, wskazując m.in. na nieprawidłowe ustalenie powierzchni zajęcia nieruchomości oraz błędne uwzględnienie utraconych pożytków z najmu, którego nie było. Sąd administracyjny rozpoznał sprzeciw od decyzji Ministra.Rozstrzygnięcie
Oddalono sprzeciw.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska, , , po rozpoznaniu w dniu 22 lipca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze sprzeciwu U. O. i T. O. na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości oddala sprzeciw.
Wojewoda [...] (Wojewoda) decyzją Nr [...] z dnia [...] grudnia 2017 r., o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej pn.: "Rozbudowa drogi krajowej nr[...] na odcinku od skrzyżowania z ul. [...] w P. do skrzyżowania z drogą krajową nr [...] wraz z budową obwodnicy [...], w zakresie budowy obwodnicy [...] w ciągu drogi krajowej nr [...] od km [...] do km [...] oraz w ciągu drogi krajowej nr [...] od km [...] do km [...], zamierzenie nr [...] - budowa obwodnicy [...] w ciągu drogi krajowej nr [...] długości około [...] km od km [...] do km [...] oraz od km [...] do km [...]", ograniczył sposób korzystania m.in. z nieruchomości położonej w gminie [...], w obrębie [...] M., oznaczonej jako działki nr [...] o pow. [...] ha oraz nr [...] o pow. [...] ha. Decyzji został nadany rygor natychmiastowej wykonalności.
Zgodnie z wpisem w księdze wieczystej nr [...] przedmiotowa nieruchomość stanowi własność U. O. i T. O. (Skarżący) na zasadach wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej. W działach III i IV ww. księgi wieczystej brak wpisów.
Decyzją z [...] marca 2019 r. Wojewoda orzekł o ustaleniu odszkodowania z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości położonej w powiecie p., w gminie [...], w obrębie [...] M., oznaczonej jako działki nr [...] o pow. [...] ha oraz nr [...] o pow. [...] ha, w łącznej kwocie [...] zł na rzecz U. O. i T. O. na zasadach wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej oraz o zobowiązaniu Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad (Dyrektor) do wypłaty ustalonego odszkodowania w terminie 14 dni od dnia, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna.
Od powyższej decyzji Skarżący złożyli odwołanie.
Minister Rozwoju decyzją z [...] marca 2020 r, uchylił w całości zaskarżoną decyzję Wojewody i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
W ponownie prowadzonym postępowaniu Wojewoda wydał decyzję Nr [...] z v września 2020 r, orzekającą w pkt 1 o ustaleniu odszkodowania z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości położonej w powiecie p., w gminie [...], w obrębie [...] M., oznaczonej jako działki nr [...] o pow. [...] ha oraz nr [...] o pow. [...] ha, w łącznej kwocie [...] zł na rzecz Skarżących na zasadach wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej oraz w pkt 2 o zobowiązaniu Dyrektora do wypłaty ustalonego w pkt 1 odszkodowania na rzecz Skarżących na zasadach wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej, w terminie 14 dni od dnia, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna.
Od powyższej decyzji odwołanie wniósł Dyrektor, stwierdzając, iż operat szacunkowy zawiera sprzeczności i błędy skutkujące nieprawidłowym określeniem odszkodowania za czasowe zajęcie nieruchomości. Wskazał na błędne określenie numeru księgi wieczystej obejmującej przedmiotową nieruchomość oraz błędne określenie daty zajęcia działki nr [...], a także nieprawidłową liczbę jak i wiek drzewostanu podlegającego wycince. Ponadto zdaniem Dyrektora biegły oparł obliczenia dotyczące oczekiwanej stopy zwrotu z inwestycji w Polsce o dane z rynku amerykańskiego, a zatem z rynku niepodobnego. W opinii Dyrektora doszło do nieprawidłowego ustalenia aktualnego stanu nieruchomości oraz wysokości odszkodowania, czym naruszono art. 7 w zw. z art. 77 § 1 Kpa.
Pismem z [...] września 2020 r., odwołanie od decyzji Wojewody wnieśli również Skarżący nie zgadzając się z ustaloną kwotą odszkodowania, wskazując, że działki nr [...] i [...] utraciły charakter gruntów leśnych, gdyż ze względu na trwałe zajęcie części nieruchomości, do dalszego gospodarowania pozostało [...] ha, zaś lasem w rozumieniu ustawy z dnia [...] września 1991 r. o lasach jest grunt o powierzchni co najmniej [...] ha. Ponadto Skarżący podnieśli, że biegły błędnie określił powierzchnię trwałego zajęcia, ponieważ uwzględnił jedynie szerokość rowu melioracyjnego, pomijając teren wyłączony z produkcji leśno-rolnej bezpośrednio przylegający do rowu. Wyjaśnili, że planują budowę domu mieszkalnego na ww., nieruchomości, zaś budowa rowu wpłynie na zwiększenie kosztów związanych z budową przyłącza kanalizacyjnego do planowanej inwestycji. Do odwołania załączono kopię operatu szacunkowego sporządzonego w celu ustalenia opłaty adiacenckiej dla nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...] i [...], położonej we Wsi M., gminie [...], kopię operatu szacunkowego z dnia [...] lipca 2019 r. przedłożonego przez strony wraz z odwołaniem od decyzji Wojewody z dnia [...] marca 2019 r. oraz decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] ustalającą warunki zabudowy i akt notarialny rep. A nr [...].
Decyzją z 1 kwietnia 2021 r. Minister Rozwoju, Pracy i Technologii (Minister) uchylił w całości zaskarżoną decyzję i Wojewody i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia.
W uzasadnieniu wyjaśnił, że w niniejszej sprawie podstawę dla ustalenia wysokości odszkodowania z tytułu szkód powstałych na nieruchomości stanowił operat szacunkowy sporządzony w dniu [...] czerwca 2020 r. przez rzeczoznawcę majątkowego M. J. (uprawnienia nr [...]).
Badając przeznaczenie planistyczne nieruchomości biegły podał, że na dzień wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej dla wycenianej nieruchomości nie obowiązywał miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Zgodnie ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Miasta i Gminy [...] zatwierdzonego Uchwałą nr [...] Rady Miejskiej [...] z dnia [...] czerwca 2014 r., część działek nr [...] i [...] znajdująca się w pasie inwestycji położona była na terenie lasów.
Ponadto ustalono, że w związku z budową rowu melioracyjnego ww. nieruchomość była udostępniona wykonawcy robót od dnia [...] lutego 2018 r. do dnia [...] września 2018 r. Jednocześnie biegły wskazał, iż szkody związane z czasowym zajęciem nieruchomości liczone powinny być od dnia wydania decyzji Wojewody z [...] grudnia 2017 r. gdyż od tego momentu właściciel nieruchomości nie mógł swobodnie korzystać ze swojej własności.
Autor operatu szacunkowego wskazał, że powierzchnia trwałego ograniczenia wynosiła około [...] m2 dla działki nr [...] i około [...] m2 dla działki nr [...], przy czym ww. powierzchnie biegły ustalił na podstawie własnych pomiarów z mapy. Szacując wartość szkód trwałych biegły określił zmniejszenie wartości na skutek posadowienia elementów infrastruktury i na skutek nałożenia obowiązku udostępniania nieruchomości w celu wykonywania czynności związanych z konserwacją i usuwaniem awarii urządzeń, a także wartość utraconych pożytków. Jednocześnie za szkody tymczasowe rzeczoznawca majątkowy uznał szkody związane z czasowym zajęciem ww. nieruchomości przez inwestora co można rozumieć jako najem gruntu.
Rzeczoznawca majątkowy wyjaśnił, iż podstawą do określenia szkody związanej z trwałym ograniczeniem w sposobie korzystania z nieruchomości oraz z czasowym zajęciem jest wartość 1 m2 gruntu. Tym samym w celu określenia wartości nieruchomości biegły do analizy przyjął rynek transakcji nieruchomościami stanowiącymi tereny leśne. Badaniem objęto obszar gminy [...] i powiatu p. w okresie dwóch lat poprzedzających wycenę.
Rzeczoznawca majątkowy zastosował podejście porównawcze, metodę porównywania parami.
Na podstawie analizy zachowań rynku biegły wyróżnił cechy rynkowe nieruchomości i ich wagi mające wpływ na wartość wycenianych działek. Przyjęto następujące cechy: lokalizacja - 30 %, położenie względem dróg - 30%, sposób zagospodarowania nieruchomości sąsiednich - 20%, oraz kształt działki - 20%.
W wyniku analizy biegły wybrał do porównania trzy transakcje nieruchomościami najbardziej podobnymi do wycenianej i przeprowadził kolejno porównania nieruchomości wycenianej z wybranymi nieruchomościami.
Po uwzględnieniu poprawek kwotowych wartość 1 m2 przedmiotowej nieruchomości wyniosła [...] zł.
Następnie oszacowano wartość odszkodowania należnego za trwałe ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości związanego z pozostawieniem urządzeń infrastruktury oraz z prawem wejścia na grunt. Do wyliczeń biegły przyjął wartość rynkową nieruchomości ustaloną w toku wyliczeń, powierzchnię zajęcia wynoszącą łącznie [...] m2 oraz wartość współczynnika obniżenia wartości nieruchomości związanego z koniecznością udostępniania nieruchomości w celu budowy i przyszłej eksploatacji urządzeń infrastruktury technicznej, który przyjęto na poziomie [...]. Wartość szkody określono na [...] zł.
Biegły oszacował również wartość utraconych pożytków, na którą składa się wartość szkody wynikająca z ograniczenia przydatności użytkowej nieruchomości, w związku z tym, że strefy kontrolowanej nie można ponownie zalesić wynosząca [...] zł oraz szkody wynikającej z wycinki drzew oszacowanej na kwotę [...] zł.
Następnie obliczono wartość szkody tymczasowej, do której biegły zaliczył rekompensatę za czasowe zajęcie terenu i wyłączenie go z użytkowania. Autor opracowania w tym celu określił koszty najmu tego terenu, przyjmując wartość comiesięcznej kwoty czynszu za najem 1 m2 gruntu na [...] zł. Zatem wartość szkody za czasowe zajęcie części nieruchomości o pow. [...] m2 w związku z realizacją przedmiotowej inwestycji celu publicznego w okresie 9 miesięcy określono na kwotę [...] zł.
Tym samym na nieruchomości w związku z realizowaną inwestycją powstały szkody w wysokości [...] zł i w takiej wysokości Wojewoda ustalił odszkodowanie na rzecz właścicieli nieruchomości.
W ocenie Ministra powyższy operat zawierał nieprawidłowości, które uniemożliwiają jego wykorzystanie dla celu ustalenia odszkodowania.
Minister wyjaśnił, że kwestiami nadrzędnymi dla ustalenia wysokości odszkodowania jest określenie zakresu przedmiotowego i czasowego szkód. Zasięg i zakres powstałych szkód jest uzależniony od m.in. rodzaju infrastruktury podziemnej lub naziemnej, jej parametrów technicznych, technicznych aspektów przebiegu procesu inwestycyjnego, czasu trwania procesu inwestycyjnego, okresu rozpoczęcia i zakończenia procesu inwestycyjnego oraz sposobu aktualnego użytkowania nieruchomości (w tym stanu zagospodarowania).
Odnosząc się do zakresu przedmiotowego szkody Minister wyjaśnił, że szkody związane z modernizacją infrastruktury niezbędnej do realizacji inwestycji drogowej dzielą się na szkody trwałe, związane ze zmniejszeniem wartości nieruchomości wywołanej między innymi zmianą jej funkcji oraz szkody tymczasowe, związane między innymi z utratą pożytków z nieruchomości.
Powstanie szkody musi mieć bezpośredni związek przyczynowo skutkowy z realizacją zobowiązań wynikających z decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. To znaczy, że nie można w ustalonej wartości odszkodowania przyjąć abstrakcyjnej wartości szkody oraz takiej, która nie wynika z faktycznie utraconych korzyści lub pożytków.
Minister wskazał. że biegły określił powierzchnię zajęcia na podstawie własnych pomiarów z dostępnych map. Powierzchnia, na której następuje ograniczenie właściciela w sposobie korzystania z nieruchomości powinna być precyzyjnie oznaczona w decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej oraz w jej załącznikach. Wskazany w decyzji obszar, w którym następuje trwałe ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości wyznacza inwestorowi maksymalny dopuszczalny zasięg do realizacji swoich uprawnień wynikających z decyzji administracyjnej. W przypadku braku wskazania obszaru zajętości lub występowania w tej kwestii rozbieżności, rzeczoznawca majątkowy zobligowany jest do przeprowadzenia w operacie szacunkowym szczegółowej analizy zlokalizowania na nieruchomości rowu m. oraz zasięgu jego oddziaływania w celu określenia wystąpienia szkody na nieruchomości. Dokumentem, na postawie którego biegły powinien ustalić parametry związane z budową infrastruktury jest, w ocenie organu odwoławczego, przede wszystkim projekt budowlany wykonany na potrzeby realizacji inwestycji. Minister podkreślił, że do rzeczoznawcy majątkowego należy ustalenie ponad wszelką wątpliwość na jakim obszarze nastąpił skutek w postaci zmniejszenia wartości nieruchomości. Wskazanie na obszar zajęcia w celu realizacji inwestycji bez przeprowadzonej w tym zakresie szczegółowej analizy było w ocenie organu odwoławczego niewystarczające.
Kolejną wadliwością dostrzeżoną przez organ w opinii sporządzonej przez biegłego było ustalenie przez biegłego szkody tymczasowej związanej z utratą potencjalnego dochodu z czynszu najmu z nieruchomości w wyniku jej czasowego zajęcia. Organ zwrócił uwagę, że powstanie szkody musi mieć bezpośredni związek przyczynowo – skutkowy z realizacją zobowiązań wynikających z decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji. Oznacza to, że nie można w ustalonej wartości odszkodowania przyjąć abstrakcyjnej wartości szkody oraz takiej, która nie wynika z faktycznie utraconych korzyści lub pożytków.
Zdaniem organu takie postępowanie biegłego należało uznać za błędne. W aktach sprawy brak jest bowiem jakiejkolwiek dokumentacji wskazującej, aby przedmiotowa nieruchomość była przedmiotem najmu. Trudno zatem uznać, że ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości w niniejszym przypadku przyczyniło się do powstania szkody z tytułu utraty dochodu z najmu przedmiotowego gruntu, czy też uniemożliwiło pobieranie pożytków z planowanego najmu.
W analizowanej sprawie dochód z czynszu najmu nie stanowił bowiem spodziewanej korzyści z przedmiotowej nieruchomości, której uzyskanie stało się niemożliwe wskutek objęcia przedmiotowej nieruchomości decyzją wprowadzającą ograniczenia w sposobie jej korzystania.
Minister zaznaczył, że w świetle obowiązujących przepisów prawa oszacowanie takiej szkody, a następnie przyznanie odszkodowania za jej wystąpienie jest niedopuszczalne, bowiem szkoda stanowi rekompensatę za zajęcie nieruchomości przez Inwestora i ewentualny brak możliwości korzystania z nieruchomości przez właściciela czy też konieczność współkorzystania z gruntu przez dotychczasowego właściciela i inwestora. Odszkodowanie zaś miałoby na celu przyznanie rekompensaty za powyższy stan faktyczny, czyli za swoistą "dzierżawę nieruchomości" przez inwestora. Tymczasem, odszkodowanie to jest oparte na teorii różnicy, zgodnie z którą szkodą jest różnica pomiędzy stanem obecnym a stanem hipotetycznym, tj. tym, który istniałby gdyby nie zdarzenie będące źródłem szkody.
Organ stwierdził, że przedmiotowa nieruchomość nie była przedmiotem najmu, zatem właściciel nieruchomości nie poniósł szkody związanej z utratą czynszu najmu. Samo zajęcie nieruchomości przez inwestora nastąpiło na skutek władczego działania administracji, a nie zawartej przez niego umowy dzierżawy.
Odnośnie wniosku Skarżących o porównanie operatów szacunkowych dotyczących sąsiednich nieruchomości z przedmiotowym operatem szacunkowym, Minister wskazał, że kwestie dotyczące wyceny nieruchomości na potrzeby odrębnego postępowania nie są dowodem świadczącym o wadliwości wyceny przedmiotowej nieruchomości.
Odnosząc się zaś do przedstawionego przez skarżących kontroperatu autorstwa rzeczoznawcy majątkowego J. K. z dnia [...] lipca 2019 r. Minister stwierdził, że powyższe opracowanie było już przedmiotem oceny organu odwoławczego, który w decyzji z dnia [...] marca 2020 r. wskazał, że nie może on stanowić dowodu o wartości szkód powstałych na przedmiotowej nieruchomości.
W konsekwencji Minister uznał, że zachodzi konieczność uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i przekazania mu sprawy do ponownego rozpoznania w celu przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, którego wynik może mieć istotny wpływ na kształt rozstrzygnięcia, tj. zgromadzenie stosownego materiału dowodowego w postaci operatu szacunkowego sporządzonego zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i ustalenie wysokości odszkodowania.
Skarżący wnieśli sprzeciw od powyższej decyzji podnosząc w niej zarzut naruszenia art. 138 § 2 k.p.a. poprzez niezasadne przyjęcie w okolicznościach sprawy, że przedłożony przez nich operat szacunkowy sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego J. K. został przygotowany nieprawidłowo, podczas gdy organ jako instytucja nieposiadająca odpowiedniej wiedzy technicznej nie ma uprawnień do kwestionowania dokumentów sporządzonych przez biegłych.
Skarżący wnieśli o uchylenie decyzji objętej sprzeciwem, wymierzenie organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu podkreślili, że organ nie ma uprawnień do weryfikacji ustaleń operatu szacunkowego, co oznacza że decyzja narusza prawo. Wskazali, że w wyjaśnieniu sprawy i ustaleniu odszkodowania nie zostały wzięte pod uwagę dokumenty przez nich przedłożone to jest akt notarialny zakupu części działki [...] i [...] o powierzchni około [...] m2 za cenę [...] czyli [...] zł za m2, oraz operat wyliczający wysokość opłaty adiacenckiej ze względu na podziału sąsiedniej działki, który to operat przedstawia wartość działki przed i po podziale, a co jednoznacznie wskazuje, że grunt w tym rejonie są w przedziale cenowym 20-100 złotych za m2 a nie w przedziale 2- 8 złotych za m2.
W odpowiedzi na sprzeciw organ wniósł o jego oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje :
Sprzeciw jest niezasadny, zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
Sąd rozpoznawał sprzeciw na decyzję kasatoryjną, wydaną na podstawie art. 183 § 2 k.p.a.
Charakter i zakres decyzji kasatoryjnej powoduje, że przedmiotem rozważań w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie są kwestie związane z merytorycznym rozstrzygnięciem sprawy, ale wyłącznie zagadnienia dotyczące wydania w postępowaniu odwoławczym tego rodzaju decyzji. W myśl bowiem art. 64e p.p.s.a., sąd administracyjny rozpoznając sprzeciw od decyzji ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Innymi słowy, ocena sądu sprowadza się wyłącznie do skontrolowania kwestii zasadności wydania przez organ odwoławczy decyzji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Kontrola ta nie może zaś obejmować sformułowania końcowej oceny materialnoprawnej związanej z istotą sprawy, gdyż formułowanie wniosków w tym zakresie byłoby przedwczesne i niedopuszczalne.
Wyjaśnić w związku z tym należy, iż zgodnie z treścią art. 138 § 2 k.p.a., organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym jej rozpatrzeniu. Zatem w wyniku rozstrzygnięcia o charakterze kasatoryjnym sprawa wraca do organu pierwszej instancji w celu poczynienia niezbędnych ustaleń, których dokonanie jest istotne z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy, a które wykraczały poza zakres postępowania, jakie mógł przeprowadzić organ odwoławczy na podstawie art. 136 k.p.a.
Przedmiotem postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie było ustalenie odszkodowania za ograniczenie korzystania z nieruchomości wynikające z wydania przez Wojewodę [...] grudnia 2017 r. decyzji zezwalającej na realizację inwestycji drogowej.
Decyzja z [...] grudnia 2017 r. wydana została na podstawie przepisów ustawy z 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. 2018, poz. 1474 ze zm.). W świetle norm zawartych w tej ustawie do ograniczeń, o których mowa w art. 11 f. ust. 1 pkt 8 lit. i, stosuje się odpowiednio przepisy art. 124 ust. 4-7 i art. 124a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2020 r. poz. 65, 284, 471 i 782).
Zgodnie z treścią art. 128 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami . odszkodowanie przysługuje również za szkody powstałe m.in. na skutek zdarzeń o których mowa w art. 124 ust. 4-7 tejże ustawy. Odszkodowanie to powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód, a jeżeli wskutek tych działań doszło do zmniejszenia wartości nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu.
Ustalenie wysokości odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego która jest sporządzana w formie operatu szacunkowego (por. art. 130 ust. 2 u.g.n.). Nie ulega zatem wątpliwości, że sporządzona opinia biegłego jest kluczowym dowodem w sprawie. Co prawda okoliczność ta w razie stwierdzenia wadliwości takiego operatu, sama w sobie nie daje jeszcze podstawy do wydania decyzji kasatoryjnej, gdyż organ odwoławczy mógłby uzupełniająco przeprowadzić postępowanie dowodowe również w tym zakresie np. zwracając się do rzeczoznawcy majątkowego celem wyjaśnienia kwestii niezbędnych do oceny wiarygodności operatu, jednak w sytuacji, gdy dostrzeżone przez organ odwoławczy nieprawidłowości sporządzonej wyceny wskazują wprost na sprzeczność z przepisami prawa, z wiedzą ogólną, zasadami logicznego myślenia lub z innymi dowodami, które przekreślają wiarygodność dowodową operatu szacunkowego, brak jest podstaw do jakiejkolwiek formy poprawy tak sporządzonego operatu w ramach uzupełniającego postępowania dowodowego. Zlecanie zaś przez organ odwoławczy rzeczoznawcy majątkowemu sporządzenia nowej wyceny, stanowiłoby przekroczenie jego kompetencji z art. 136 k.p.a., a w konsekwencji naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.
Ta ostatnia sytuacja zaistniała w rozpoznawanej sprawie.
Organ drugiej instancji analizując odwołania wniesione zarówno przez Skarżących jak i Dyrektora wskazał na nieprawidłowości opinii sporządzonej przez biegłego, które w jego ocenie wymagały sporządzenia kolejnego operatu szacunkowego.
Minister wskazał na dwie nieprawidłowości to jest wskazanie przez biegłego powierzchni zajęcia na podstawie własnych pomiarów z dostępnych map oraz przyjęcie przez niego, że odszkodowanie powinno być powiększone o kwotę odpowiadającą wartości potencjalnego czynszu za okres 9 miesięcy to jest o kwotę [...] złotych.
Sąd podziela stanowisko Ministra, zgodnie z którym powierzchnia, na której następuje ograniczenie właściciela w sposobie korzystania z nieruchomości powinna być ustalona na podstawie decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej i jej załączników zaś w przypadku braku wskazania obszaru zajętości lub występowania w tej kwestii rozbieżności, rzeczoznawca majątkowy zobligowany jest do przeprowadzenia w operacie szacunkowym szczegółowej analizy zlokalizowania na nieruchomości rowu melioracyjnego oraz zasięgu jego oddziaływania w celu określenia wystąpienia szkody na nieruchomości.
Kwestia określenia powierzchni nieruchomości podlegającej zajęciu w związku z decyzją ograniczającą prawo do korzystania z nieruchomości ma podstawowe znaczenie dla określenia wysokości odszkodowania.
Sąd zwraca uwagę w tym miejscu, że to właśnie Skarżący podnosili w swoim odwołaniu zarzut wadliwego określenia powierzchni podlegającej trwałemu wyłączeniu z produkcji leśnej, a co za tym idzie, zarzut nieprawidłowego określenia wysokości odszkodowania.
Sąd podziela również stanowisko Ministra, że powiększenie przez biegłego kwoty odszkodowania za czasowe zajęcie nieruchomości o kwotę opowiadającą wartości czynszu w sytuacji, w której Skarżący nie wynajmowali ani nie wydzierżawiali nieruchomości stanowi sprzeczność z przepisami prawa oraz z zasadami logicznego rozumowania. Skoro Skarżący nie wynajmują ani nie wydzierżawiają swojej nieruchomości to brak jest podstaw do przyznania im w tym zakresie odszkodowania. Oznaczałoby to bowiem, że Skarżący otrzymują odszkodowanie za szkodę, której nie ponieśli.
Podsumowując uznać należy, że zaistniały okoliczności uzasadniające zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a. to jest uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie mu sprawy do ponownego rozpoznania z zaleceniem przeprowadzenia postępowania dowodowego to jest sporządzenia nowej opinii biegłego.
Istota zarzutów podniesionych w sprzeciwie sprowadzała się do argumentu, że organ nie miał podstaw do weryfikacji operatu szacunkowego. Jak jednak wynika z uzasadnienia sprzeciwu, sami Skarżący kwestionują operat sporządzony przez biegłego M. J. Tymczasem to właśnie wadliwości tego operatu, w tym podniesione przez Skarżących w odwołaniu stały się podstawą do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i przekazania mu sprawy do ponownego rozpoznania.
Sąd przypomina, że przedmiotowa sprawa dotyczyła ustalenia odszkodowania za ograniczenie w korzystaniu z nieruchomości nie zaś za wywłaszczenie nieruchomości. Skarżący nie zostali pozbawieni przysługującego im prawa własności do nieruchomości, zostali jedynie ograniczeni w korzystaniu z niej. Skarżący wskazywali, że zgodnie z operatem sporządzonym przez rzeczoznawcę J. K., wartość odszkodowania powinna wynosić [...] złote. Jak jedna wynika z treści operatu, jego zakresem było ustalenie rynkowej wartości prawa własności części nieruchomości wydzielonej pod drogę publiczną a nie ustalenie odszkodowania za ograniczenie możliwości korzystania z nieruchomości.
Z powyższych względów, uznając że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151a § 2 p.p.s.a. oddalił sprzeciw.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło