I SA/Wa 972/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tarnowska Sędziowie Sędzia WSA Iwona Kosińska (spr.) Asesor WSA Mirosław Gdesz Protokolant Ewa Nieora po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2008 r. sprawy ze skargi C. S.A. w W. na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę. Minister Budownictwa decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania Lasów Państwowych Nadleśnictwa C., uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w C. z dnia [...] sierpnia 1996 r. nr [...] r. orzekającej o wygaśnięciu zarządu nieruchomością Skarbu Państwa, położoną w C. przy ulicy [...], oznaczoną w ewidencji gruntów jako działki nr [...] o łącznej powierzchni [...] m2 oraz decyzji nr [...] Kierownika Urzędu Rejonowego w C. z dnia [...] sierpnia 1996 r. orzekającej o wygaśnięciu trwałego zarządu nieruchomością Skarbu Państwa, położoną w C. przy ul. [...], oznaczoną w ewidencji gruntów jako działki nr [...] o łącznej powierzchni [...] m2. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że niniejsza sprawa po raz kolejny rozpatrywana była przez organy nadzoru. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokami z dnia 23 lipca 2002 r. sygn. akt I SA 120/01 oraz z dnia 23 października 2002 r. sygn. akt I SA 615/01 uchylił wcześniejsze decyzje zapadłe w niniejszej sprawie. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 26 kwietnia 2005 r. sygn. akt I SA/WA 320/04 uchylił wydaną po kolejnym rozpatrzeniu sprawy decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lutego 2004 r. uznając, że organ odwoławczy nie rozpoznał sprawy ponownie, nie ustosunkował się do zarzutów podniesionych w odwołaniu, jak również nie zastosował się do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 października 2002 r. sygn. akt I SA 615/01. Po tym orzeczeniu pismem z dnia 15 listopada 2005 r. Lasy Państwowe Nadleśnictwo C. wystąpiły do Wojewody [...] o wyłączenie z toczącego się postępowania działki nr [...], bowiem na tej działce usytuowany jest budynek mieszkalny przeznaczony na zakwaterowanie kadry zawodowej [...], a zatem działka ta nie spełnia przesłanek dających podstawę do przejścia w zarząd Lasów Państwowych. Minister Transportu i Budownictwa, po kolejnym rozpatrzeniu odwołania, uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ II instancji wyjaśnił, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na jednoznaczne ustalenie, czy sporny grunt stanowił las w rozumieniu art. 3 ustawy o lasach, a tym samym czy miał do niego zastosowanie art. 74 ust. 1 tej ustawy. Ponadto organ wojewódzki przed wydaniem decyzji winien był stosownie do art. 10 kpa poinformować strony o zgromadzonym materiale dowodowym i możliwości wypowiedzenia się w sprawie. Minister podkreślił, że organ wojewódzki ponownie prowadząc sprawę winien był zgromadzić dokumenty pozwalające jednoznacznie ustalić, czy w okresie o którym mowa w art. 74 ust. 1 ustawy o lasach, tj. od 1 stycznia do 1 grudnia 1992 r., nastąpiło przejście spornego gruntu w zarząd Lasów Państwowych. Organ wojewódzki w uzasadnieniu rozstrzygnięcia stwierdził, że w dacie wydania zaskarżonych decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w C. prawo zarządu do całej nieruchomości przysługiwało Ministerstwu Obrony Narodowej – [...] Rejonowemu Zarządowi [...] w L. Prawo to było ujawnione w księdze wieczystej, prowadzonej dla tej nieruchomości przez Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w C. W granicach tejże nieruchomości znajdowały się grunty będące przedmiotem protokołu zdawczo-odbiorczego z dnia 8 października 1965 r. Natomiast zdaniem organu I instancji Lasy Państwowe Nadleśnictwo C. nie udowodniły, że grunty objęte treścią decyzji z dnia [...] sierpnia 1996 r. stanowiły las w rozumieniu art. 3 ustawy o lasach. Oznacza to, że w okresie od 1 stycznia do 1 grudnia 1992 r. nie nastąpiło przejście spornych terenów w zarząd Lasów Państwowych. Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem Lasy Państwowe Nadleśnictwo C. złożyły odwołanie. W uzasadnieniu podniosły, że Wojewoda [...], rozpoznając ponownie sprawę, nie zastosował się do zaleceń organu II instancji zawartych w decyzji z dnia [...] października 2003 r. Organ I instancji nie zgromadził dokumentów, pozwalających jednoznacznie stwierdzić, czy sporny grunt stanowił las w rozumieniu art. 3 ustawy o lasach. Mimo tego, organ bezpodstawnie i sprzecznie z obowiązkiem dokładnego wyjaśnienia sprawy i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, wbrew regułom swobodnej oceny dowodów oraz sprzecznie z zasadą prawdy obiektywnej i zasadą działania z urzędu - dokonał ustaleń w sprawie, tj. przyjął, że sporny teren nie był lasem. Minister Budownictwa rozpatrując odwołanie stwierdził, że zasługuje ono na uwzględnienie. W uzasadnieniu zajętego stanowiska organ odwoławczy wyjaśnił, że z dokumentacji zgromadzonej w niniejszym postępowaniu wynika, iż nieruchomość stanowiąca obiekt [...] o pow. [...] ha, została przekazana Ministerstwu Obrony Narodowej protokołem zdawczo-odbiorczym z dnia 8 października 1965 r., na podstawie decyzji Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia [...] czerwca 1965 r. Powołując się na treść art. 74 ust. 1 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. Nr 101, poz. 444, ze zm.) oraz treść wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 października 2002 r. sygn. akt I SA 615/01 organ II instancji wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie zasadniczą kwestią jest wyjaśnienie, czy grunt objęty decyzji z dnia [...] sierpnia 1996 r. Kierownika Urzędu Rejonowego w C. stanowił las w rozumieniu art. 3 tej ustawy, a ponadto czy grunt objęty treścią tej decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego, to ten sam grunt, który był przedmiotem protokołu zdawczo-odbiorczego z dnia 8 października 1965 r. Organ wojewódzki w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] listopada 2006 r. stwierdził natomiast, że okoliczności niniejszej sprawy nie pozwalają na uznanie, iż w dacie od 1 stycznia do 1 grudnia 1992 r. sporna nieruchomość stanowiła las w rozumieniu art. 3 ustawy o lasach. Swoje stanowisko oparł jednak jedynie na stwierdzeniu, że zgodnie ze stanowiskiem prezentowanym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym o kwalifikacji gruntu jako lasu w oparciu o kryterium przeznaczenia rozstrzygają dane z ewidencji gruntów, prowadzonej na podstawie ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne. Sporne nieruchomości nie były zaś oznaczone jako las po decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w C. z dnia [...] września 1997 r. zatwierdzającej aktualizację użytków obejmujących przedmiotowy grunt, stanowiący własność C. SA z siedzibą w C. W ocenie organu odwoławczego twierdzenia organu wojewódzkiego są co najmniej nieuprawnione i nie odpowiadają na najważniejsze w niniejszej sprawie pytanie, czyli czy w okresie od 1 stycznia do 1 grudnia 1992 r. sporna nieruchomość stanowiła las w rozumieniu art. 3 ustawy o lasach. Organ wojewódzki dokonał ustaleń jedynie na podstawie wykazu zmian gruntowych, stanowiącego załącznik do decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w C. o zatwierdzeniu zgodnie ze stanem faktycznym na gruncie klasyfikacji gruntów na działkach o nr [...] przeprowadzonej w sierpniu 1997 r. Minister zauważył, że zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego miasta C., zatwierdzonym uchwałą Wojewódzkiej Rady Narodowej w C. z dnia [...] lutego 1980 r. Nr [...], ogłoszoną w Dzienniku Urzędowym Wojewódzkiej Rady Narodowej w C. z dnia [...] września 1980 r. ([...]), teren objęty decyzjami Kierownika Urzędu Rejonowego w C. z dnia [...] sierpnia 1996 r. oznaczony był symbolem [...], czyli tereny specjalnego użytkowania. W aktach sprawy znajduje się elaborat w sprawie urządzenia gospodarstwa leśnego obiektu [...] na okres od 1 października 1978 r. do 30 września 1988 r., z którego wynika, że sporna nieruchomość stanowiła jeden kompleks wchodzący w skład obiektu specjalnego. Z zestawienia powierzchni obiektu [...] wynika, że z ogólnej powierzchni [...] ha grunty nieleśne stanowiły [...] ha, a nadzór nad gospodarką leśną w obiekcie sprawowało Nadleśnictwo C. W zestawieniu powierzchni poszczególnych typów siedliskowych wg kategorii własności wpisano: las świeży o powierzchni [...] ha - Lasy Państwowe pod zarządem innych ministrów. Fakt ten potwierdza notatka służbowa z 7 lutego 1995 r., z której wynika, że z produkcji leśnej wyłączony został obszar o powierzchni [...] ha, na którym usytuowane są magazyny, garaże oraz drogi i tor kolejowy. Dodatkowo organ odwoławczy stanął na stanowisku, że w aktach sprawy brak jest stosownej dokumentacji geodezyjnej pozwalającej jednoznacznie ustalić, który obszar został wyłączony i jaką nieruchomość stanowi obecnie. Równocześnie organ II instancji podkreślił, że zgodnie z przepisami o wszczęciu postępowania z urzędu lub na żądanie jednej ze stron organ ma obowiązek zawiadomienia wszystkich osób będących stronami w sprawie. W niniejszej sprawie Wojewoda [...] pismem z dnia 30 sierpnia 2006 r. poinformował strony o wszczęciu przedmiotowego postępowania. Jednakże zawiadomienie wysłane do uczestnika postępowania K. M. na adres podany w ewidencji gruntów zostało zwrócone z adnotacją: "Drzwi mieszkania zamknięte, awizowano w dniu 1 września 2006 roku. Zwrot nie podjęty w terminie". Kolejne pismo Wojewody [...] z dnia 18 września 2006 r. zostało natomiast zwrócone z adnotacją "Adresat wyprowadził się". Z powyższego wynika, że organ wojewódzki nie ustalił aktualnego adresu uczestnika postępowania, a tym samym nie dopełnił obowiązku wynikającego z art. 61 § 4 kpa. Dodatkowo organ II instancji stwierdził, że jeśli w ocenie organu wojewódzkiego w niniejszej sprawie sporny teren nie stanowił lasu w rozumieniu art. 3 ustawy o lasach w dniu wejścia w życie tej ustawy, a zatem nie miał do niego zastosowania art. 74 tej ustawy, to obowiązkiem organu I instancji było umorzenie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w C., z uwagi na fakt, iż postępowanie to toczyło się na wniosek podmiotu nie posiadającego przymiotu strony w rozumieniu art. 28 kpa. Mając powyższe na uwadze, organ odwoławczy uchylił zaskarżoną decyzję i zwrócił sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. Na decyzję Ministra Budownictwa skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła strona postępowania administracyjnego C. Spółka Akcyjna w W., obecny właściciel spornych gruntów (działek o nr [...]). W uzasadnieniu strona skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji rażące naruszenie prawa materialnego, a w szczególności: art. 64 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polski przez ograniczenie własności skarżącego wskutek przewlekłego postępowania administracyjnego, art. 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece przez przyjęcie, że w niniejszej sprawie nie ma zastosowania rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych, która wyklucza stwierdzenie nieważności decyzji nr [...] i nr [...] Kierownika Urzędu Rejonowego w C. oraz naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, a w szczególności: art. 7 i 77 kpa przez ustalenie, że przedmiotem postępowania są wymienione wyżej decyzje w całości, a nie w części dotyczącej [...] ha, art. 10 § 1 kpa przez pozbawienie skarżącego możliwości wypowiedzenia "ostatniego słowa" i art. 12 w związku z art. 35 kpa przez przewlekłość postępowania również przed organem II instancji. Strona skarżąca podniosła, że w trakcie przeszło siedmioletniego postępowania organy administracji publicznej nie potrafiły ustalić istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy problemów, a mianowicie legitymacji Lasów Państwowych oraz czy sporne grunty ([...] ha) były w dniu wydania kontrolowanych decyzji lasem, czy też nie. Toczące się postępowanie pozbawiło Spółkę możliwości dysponowania swoim mieniem, w tym realizacji planów budowy osiedla mieszkaniowego. Nastąpiło zatem z naruszeniem powołanej normy konstytucyjnej poprzez ograniczenie własności nieznajdujące żadnego oparcia w ustawie. Ponadto organ kończąc postępowanie zaniechał zawiadomienia strony o możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału, czym naruszył zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym. W tej sytuacji strona skarżąca uznała skargę za uzasadniona i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania przed organem II instancji, W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przede wszystkim wyjaśnić należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na niezasadność skargi. Istota sądowej kontroli przedmiotowego postępowania administracyjnego sprowadza się do ustalenia, czy ponownie prowadząc postępowanie odwoławcze Minister prawidłowo uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2006 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w C. z dnia [...] sierpnia 1996 r. o numerach [...] orzekających o wygaśnięciu zarządu nieruchomościami Skarbu Państwa, położonymi w C. przy ulicy [...] o łącznej powierzchni [...] m2 oraz [...] m2. Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z treścią art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. W przedmiotowej sprawie organy administracyjne związane były oceną prawną i wskazaniami Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokami z dnia 23 lipca 2002 r. sygn. akt I SA 120/01 i 23 października 2002 r. sygn. akt I SA 615/01 uchylił wcześniejsze decyzje organów obu instancji oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 26 kwietnia 2005 r. sygn. akt I SA/WA 320/04 uchylił decyzję organu II instancji. W uzasadnieniach powyższych orzeczeń Sądy uznały, że jeśli sporna nieruchomość miała charakter leśny (była lasem; art. 3 ustawy o lasach) i jednocześnie spełniała przesłanki art. 74 ust 1 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach, to Nadleśnictwo powinno być stroną w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o wygaszenie zarządu tej nieruchomości. Sprawa zaś z tego punktu widzenia nie została jednak w ogóle wyjaśniona przez organy orzekające (wyrok NSA z dnia 23 lipca 2002 r. sygn. akt I SA 120/01). Następnie w wyroku z dnia 23 października 2002 r. (sygn. akt I SA 615/01) Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że "przed wydaniem przez Kierownika Urzędu Rejonowego w C. decyzji z dnia [...] sierpnia 1996 r. o zatwierdzeniu projektu podziału nieruchomości oraz z dnia [...] sierpnia 1996 r. o wygaszeniu prawa zarządu, została sporządzona przez przedstawicieli Nadleśnictwa C. i [...] Rejonowego Zarządu [...] w L. notatka z wizji lokalnej obejmującej teren o powierzchni [...] ha. Z treści notatki wynika, że na terenie o powierzchni [...] hektara zlokalizowane są budynki magazynowe, garaże oraz drogi i tor kolejowy, a teren ten został wyłączony z produkcji leśnej. Powyższe okoliczności winny zostać poddane ocenie, a wyniki tej oceny powinny znaleźć swoje odzwierciedlenie w treści uzasadnienia decyzji administracyjnej." Równocześnie Sąd ten podkreślił, że w niniejszej sprawie wygaszenie prawa zarządu nieruchomością nastąpiło w trybie określonym w art. 35 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczania nieruchomości. Wydana w tym trybie decyzja o wygaszeniu prawa zarządu w stosunku do określonego podmiotu mogła wywołać zamierzony skutek prawny tylko wówczas, gdy temu podmiotowi w dacie podejmowania decyzji takie prawo zarządu do konkretnej nieruchomości przysługiwało. Nie było zatem możliwe podejmowanie decyzji o wygaszeniu prawa zarządu w sytuacji, gdy określonemu w decyzji podmiotowi nie przysługiwało prawo zarządu do nieruchomości wskazanej w tej decyzji. W tej sytuacji Sąd uznał, że warunkiem koniecznym do prawidłowego rozpatrzenia niniejszej sprawy jest wyjaśnienie, czy grunt objęty treścią decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w C. z dnia [...] sierpnia 1996 r. stanowił las w rozumieniu art. 3 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach, oraz wyjaśnienie, czy grunt ten jest tożsamy z tym, który był przedmiotem protokołu zdawczo-odbiorczego z dnia 8 października 1965 r. Sąd zwrócił uwagę na fakt, że teren przekazany powołanym protokołem posiadał powierzchnię [...] ha, zaś teren objęty treścią decyzji o wygaszeniu zarządu posiadał powierzchnię [...] m2, a więc nieco ponad dwa hektary. Organy orzekające nie ustosunkowały się w ogóle do tej kwestii. Podsumowując Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że dopiero wyjaśnienie powyższych okoliczności zezwoli organom administracji publicznej odpowiedzieć na pytanie, czy w rozpatrywanej sprawie znajduje zastosowanie przepis art. 74 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach, a tym samym stanie się możliwe ustalenie, czy teren ten w dacie wydawania decyzji z dnia [...] sierpnia 1996 r. o wygaszeniu zarządu znajdował się w zarządzie Lasów Państwowych, a co za tym idzie czy Lasy Państwowe posiadają przymiot strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w C. z dnia [...] sierpnia 1996 r. W tej sytuacji Sąd zarzucił zaskarżonym decyzjom, że zostały wydane z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 kpa. Następnie ponownie uchylając zaskarżoną decyzję organu II instancji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 26 kwietnia 2005 r. (sygn. akt I SA/WA 320/04) wskazał, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji organu odwoławczego jednoznacznie wskazuje, iż organ ten nie rozpoznał sprawy ponownie, nie odniósł się do zarzutów podniesionych w odwołaniu, a w szczególności do treści notatki służbowej spisanej po dokonanej wizji w terenie w dniu 7 lutego 1995 r. podpisanej przez przedstawicieli Lasów Państwowych Nadleśnictwa C. i przedstawiciela [...] Rejonowego Zarządu [...] w L. Ponadto nie odniósł się do dołączonego do odwołania i powołanego w treści odwołania elaboratu w sprawie urządzenia gospodarstwa leśnego obiektu [...]. Sąd ten uznał również, że Wojewoda [...] bezpodstawnie uznał, iż dla przejścia w zarząd Lasów Państwowych nieruchomości objętych przepisem art. 74 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach wymagane było sporządzenie protokołu zdawczo-odbiorczego. Mając powyższe okoliczności na uwadze Sąd stanął na stanowisku, że zaskarżona decyzja narusza przepisy art. 7, 15, 77 § 1, art. 80, 107 § 1 i 3 oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy i uchylił zaskarżoną decyzję. W tej sytuacji podkreślić należy, że związanie organów administracyjnych oceną prawną sądu oznacza, że nie mogą one formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej w orzeczeniu sądowym poglądem i zobowiązane są do podporządkowania się mu w pełnym zakresie. W konsekwencji Minister Budownictwa związany był oceną prawną zawartą w wydanych w niniejszej sprawie orzeczeniach i wydając nową decyzję winien był w pełnym zakresie uwzględnić sformułowane przez sądy wskazania. Dokonując zatem kontroli zaskarżonej decyzji Ministra Budownictwa z dnia [...] kwietnia 2007 r. pod kątem zastosowania się przez organ odwoławczy do przedstawionych wyższej ocen prawnych, Sąd stwierdził, że ponownie rozpatrując odwołanie organ II instancji wywiązał się z tego obowiązku. Zgodnie z treścią art. 138 § 2 kpa organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Dopuszczalność wydania przez organ odwoławczy tego typu decyzji jest ograniczona przez to, że art. 138 § 2 kpa w związku z art. 136 przyjmuje jako przesłankę wydania tego typu decyzji określony zakres niezbędnych czynności postępowania wyjaśniającego, a mianowicie gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Organ odwoławczy może zatem wydać decyzję kasacyjną i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia, gdy postępowanie w I instancji zostało przeprowadzone w sposób wadliwy i wadliwość ta nie może być usunięta przez organ odwoławczy. Dotyczy to zwłaszcza przypadków, gdy nie wyjaśniono szeregu istotnych dla sprawy okoliczności, od których zależeć może treść rozstrzygnięcia. W takich przypadkach organ odwoławczy, aby dokonać oceny prawidłowości ustalenia stanu faktycznego, musiałby przeprowadzić postępowanie wyjaśniające albo w całości, albo w znacznej części, a do tego nie jest uprawniony. Zgodnie bowiem z art. 136 kpa organ odwoławczy może przeprowadzić tylko uzupełniające postępowanie dowodowe. Przekazując sprawę organ odwoławczy może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrywaniu sprawy. Orzeczenie kasacyjne może także zawierać ocenę prawną i wskazanie sposobów usunięcia wadliwości postępowania. W niniejszej sprawie organ odwoławczy uchylając na podstawie art. 138 § 2 kpa decyzję organu I instancji stwierdził, że prowadzone przez organ I instancji postępowanie wyjaśniające miało charakter wybiórczy i fragmentaryczny, pomijało część znajdujących się w aktach dokumentów. Nadto zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy nie powala na jednoznaczne ustalenie kluczowej kwestii, czy w dniu wejścia w życia ustawy o lasach sporny grunt stanowił las w rozumieniu art. 3 tej ustawy, a tym samym czy miał do niego zastosowanie przepis jej art. 74 ust. 1 oraz ustalenie, czy na terenie spornej nieruchomości były grunty wyłączone z produkcji leśnej, a jeśli tak, to o jakiej powierzchni i gdzie położone. W aktach sprawy brak jest również odpowiedniej dokumentacji geodezyjnej w postaci odbitki z mapy zasadniczej miasta z naniesionymi granicami nieruchomości przekazanej Ministerstwu Obrony Narodowej protokołem zdawczo-odbiorczym z dnia 8 października 1965 r. (z oznaczeniem terenów leśnych i nieleśnych) oraz granicami aktualnie istniejących działek ewidencyjnych, a także z oznaczeniem obszaru o powierzchni [...] ha, o którym mowa w notatce służbowej z dnia 7 lutego 1995 r. W tej sytuacji organ II instancji uznał, mając na uwadze treść art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), że rozstrzygnięcie niniejszej sprawy wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części. Niezależnie od powyższego, organ odwoławczy wytknął organowi I instancji także inną wadę postępowania - niepowiadomienie o wszczęciu niniejszego postępowania K. M., współwłaściciela działki nr [...] (stanowiącej obecnie część dawnej działki nr [...]), od którego korespondencja powracała z adnotacją "Adresat wyprowadził się", co stanowi naruszenie art. 61 § 4 w związku z art. 28 kpa W ocenie Sądu stanowisko organu odwoławczego w kwestii wadliwości postępowania przeprowadzonego przez organ I instancji jest prawidłowe. Organ odwoławczy wyraźnie wskazał błędy w postępowaniu popełnione przez organ I instancji i uzasadnił potrzebę ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego przez ten organ oraz ustalił zakres tego postępowania. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) orzekł jak w sentencji.