I SA/Wa 973/16

WyrokWSA w Warszawie2016-10-07

Skład orzekający: Jolanta Dargas, Dariusz Chaciński, Iwona Kosińska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy prawo użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej, która w dniu 5 grudnia 1990 r. była w zarządzie przedsiębiorstwa, mogło zostać nabyte z mocy prawa na podstawie art. 200 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jeśli w późniejszym okresie nieruchomość ta została przeznaczona pod drogę publiczną?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji błędnie odmówiły stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego z mocy prawa z dnia 5 grudnia 1990 r. dla działki przeznaczonej pod drogę publiczną. Kluczowe jest ustalenie, czy droga publiczna istniała już w tej dacie. Jeśli nie, to późniejsze przeznaczenie gruntu pod drogę publiczną nie stanowi przeszkody do uwłaszczenia, ponieważ decyzja uwłaszczeniowa ma charakter deklaratoryjny i odnosi się do stanu prawnego z 5 grudnia 1990 r.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej dla działki nr [...] z powodu jej przeznaczenia pod drogę publiczną. Spółka skarżąca twierdziła, że przesłanki uwłaszczenia zostały spełnione, a informacja o władaniu działką przez Zarząd Dróg Miejskich jest niezgodna z ustaleniami. Organy obu instancji uznały, że droga publiczna stanowi przeszkodę do uwłaszczenia na podstawie art. 2a ustawy o drogach publicznych.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta W. w części dotyczącej odmowy stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego w stosunku do działki nr [...] z obrębu [...]. Zasądzono zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie WSA Dariusz Chaciński (spr.) WSA Iwona Kosińska Protokolant specjalista Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2016 r. sprawy ze skargi W. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta W. z dnia [...] marca 2012 r. nr [...], obydwie w części dotyczącej odmowy stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego w stosunku do działki nr [...] z obrębu [...] położonej przy ul. [...]. w W.; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz W. S.A. z siedzibą w W. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Prezydent W. decyzją z [...] marca 2012 r., nr [...], w pkt 1 stwierdził nabycie z mocy prawa na okres 99 lat z dniem 5 grudnia 1990 r. przez [...] Przedsiębiorstwo [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego własność W., położonego przy ul. [...], ozn. jako dz. ew. nr [...] o pow. [...] m² w obrębie [...] i następnie ustalił opłatę roczną z tytułu użytkowania wieczystego tego gruntu na kwotę [...] zł, wynoszącą 3% ceny gruntu, oraz w pkt 5) odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez [...] Przedsiębiorstwo [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego własność W., położonego przy ul. [...], ozn. jako dz. ew. nr [...] o pow. [...] m², w obrębie [...]. W uzasadnieniu orzeczenia organ wskazał, że [...] Przedsiębiorstwo [...] S.A. złożyła wniosek o wydanie decyzji stwierdzającej nabycie przez nią z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej położonej w W. przy ul. [...], ozn. jako działki ew. nr [...], w obrębie [...], o łącznej powierzchni [...] m², dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...], oraz stwierdzającej nabycie własności magistrali sieci cieplnej naziemnej przebiegającej przez ten grunt. Organ wyjaśnił, że przedmiotowa nieruchomość stanowi własność W. na podstawie decyzji Wojewody [...] z [...] lutego 2011 r. Wskazał, że przesłanką uwłaszczenia państwowych i komunalnych osób prawnych na podstawie art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (u.g.n.), który odwołuje się do art. 2 ust. 1 i 2 uchylonej ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm.) jest, aby grunty, budynki, lokale i inne urządzenia stanowiące własność Skarbu Państwa lub własność gminy w dniu 5 grudnia 1990 r. pozostawały w zarządzie tych osób prawnych. Zgodnie z § 4 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych, dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 120) dokumentem, na podstawie którego właściwy organ stwierdza prawo zarządu jest m.in. umowa, zawarta w formie aktu notarialnego przed dniem 1 lutego 1989 r. przez państwową jednostkę organizacyjną o nabyciu nieruchomości od osób innych niż Skarb Państwa. Organ ustalił, że [...] Przedsiębiorstwo [...] z siedzibą w W. nabyło przedmiotową nieruchomość od osób fizycznych na rzecz Skarbu Państwa, na podstawie umowy sprzedaży z dnia [...] kwietnia 1981 r., zawartej w formie aktu notarialnego, w celu budowy magistrali cieplnej "[...]", na podstawie decyzji z dnia [...] stycznia 1977 r. nr [...], zmienionej decyzją z dnia [...] stycznia 1980 r., o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji budowlanej. Organ I instancji stwierdził, że [...] Przedsiębiorstwa [...] posiadało w dniu 5 grudnia 1990 r. osobowość prawną oraz legitymowało się w tym dniu prawem zarządu przedmiotową nieruchomością. Wyjaśnił, że działki ewidencyjne nr [...] i nr [...], w obrębie [...], nie są objęte miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Natomiast teren działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...], zlokalizowany jest poza liniami rozgraniczającymi ul. [...] i nie znajduje się w gestii Zarządu Dróg Miejskich. Zdaniem organu I instancji dz. nr [...] z obrębu [...] nie jest wykorzystywana na żaden z celów publicznych wymienionych w art. 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami. W związku z tym organ ustalił wysokość opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste gruntu, stosownie do art. 72 ust. 3 pkt 5 u.g.n., w wysokości 3% ceny gruntu, która jest równa wartości określonej w operacie szacunkowym z dnia [...] marca 2011 r., sporządzonym przez rzeczoznawcę majątkowego. Odnośnie działki nr [...] w obrębie [...] organ I instancji wskazał, że jest ona położona w korytarzu ulicy [...], zaliczonej do kategorii dróg wojewódzkich, na podstawie Uchwały Nr [...] Sejmiku Województwa [...] z dnia [...] grudnia 2000 r. w sprawie dróg zaliczanych do kategorii wojewódzkich na obszarze W. W związku z tym, organ odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez [...] Przedsiębiorstwo [...] z siedzibą w W., prawa użytkowania wieczystego gruntu tej działki. Zdaniem organu, zastosowanie art. 200 u.g.n., w odniesieniu do ww. działki, naruszałoby art. 2 tej ustawy. Z przepisu tego wynika, że ustawa w zakresie gospodarki nieruchomościami nie narusza innych ustaw, w szczególności enumeratywnie w nim wymienionych. Jednakże katalog takich ustaw nie jest katalogiem zamkniętym. Dlatego do ustaw, których nie narusza ustawa o gospodarce nieruchomościami, należy zaliczyć także ustawę z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. Art. 2a ustawy o drogach publicznych stanowi, że właścicielem dróg publicznych może być tylko Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego. Wobec tego organ uznał, że działka nr [...] w chwili obecnej jest wyłączona z obrotu prawnego. Gmina jako właściciel nieruchomości nie może rozporządzać tym prawem na rzecz innych podmiotów. Na potwierdzenie swojego stanowiska organ powołał uchwały Sądu Najwyższego z 13 października 2006 r., III CZP 72/06, oraz z 13 kwietnia 2007 r., III CZP 23/07, jak również wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 27 października 2010 r., I SA/Wa 531/10. Od decyzji tej odwołała się spółka [...] Przedsiębiorstwo [...] S.A., podnosząc zarzut rażącego naruszenia przepisów prawa materialnego - tj. art. 2, art. 72 ust. 3 pkt 4 oraz art. 200 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, art. 2a ustawy o drogach publicznych oraz rażącego naruszenia przepisów k.p.a. mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. art. 6, 7, 8 i 35 k.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z [...] maja 2016 r., nr [...], uchyliło zaskarżoną decyzję w części dotyczącej ustalenia stawki procentowej i wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego dz. nr [...] z obrębu [...] (pkt 3 decyzji) i w tej części orzekło, że stawka ta wynosić będzie 1% wartości gruntu, a wysokość opłaty rocznej wynosić będzie [...] zł. W pozostałej części organ odwoławczy utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy podkreślił, że w obowiązującym stanie prawnym nie ma możliwości ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na drodze publicznej. Wskazał, że zasadna jest argumentacja organu I instancji, że drogi publiczne w świetle art. 2a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 460 ze zm.) mogą stanowić własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego. Zaznaczył, że w obowiązującym stanie prawnym na drodze publicznej nie może być ustanowione prawo użytkowania wieczystego. Jest to również konsekwencją faktu, że drogi publiczne w orzecznictwie sądowym traktowane są jako rzeczy wyłączone z powszechnego obrotu (res extra comercium). Organ powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych wskazał, iż nie budzi wątpliwości, że przeszkodę do zastosowania w takiej sytuacji art. 200 ust. 1 u.g.n., wbrew twierdzeniom skarżącej, stanowi art. 2 tej ustawy w zw. z art. 2a ustawy o drogach publicznych. Za zasadny organ uznał natomiast zarzut dotyczący ustalenia przez organ I instancji niewłaściwej stawki procentowej opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego działki nr [...], w wysokości 3%. Działka ta wykorzystywana jest na cel publiczny określony art. 6 pkt 2 u.g.n., dlatego zastosowana powinna być stawka 1%, określona art. 72 ust. 3 pkt 4 u.g.n., w związku z czym opłata wynosić powinna [...] zł ([...] zł x [...] m2 x 1%). Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła V. Spółka Akcyjna (następca prawny [...] Przedsiębiorstwa [...] S.A.), zaskarżając ją w części odnoszącej się do utrzymania w pozostałym zakresie w mocy decyzji Prezydenta W. z dnia [...] marca 2012 r. o odmowie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez [...] Przedsiębiorstwo [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w W. przy ul. [...], oznaczonego jako działka ewidencyjna numer [...] o pow. [...] m2 w obrębie [...]. Skarżąca ww. decyzjom zarzuciła naruszenie: 1) art. 200 ust. 1 u.g.n. w związku z art. 2 tej ustawy oraz art. 2a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2015r., poz. 460 ze zm.) poprzez ich błędne zastosowanie jako przeszkody do stwierdzenia nabycia z mocy prawa, z dniem 5 grudnia 1990 r. przez [...] Przedsiębiorstwo [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu - dz. ew. nr [...], 2) art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. 1990 r. Nr 32 poz. 191 ze zm.), poprzez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, poprzez podanie w zaskarżonej decyzji błędnej informacji, że grunt oznaczony jako dz. ew. [...], pozostawał w latach 90-tych we władaniu Zarządu Dróg Miejskich, 3) art. 21 ust. 2 Konstytucji RP przez pozbawienie skarżącej ekwiwalentnego odszkodowania za pozbawienie praw do gruntu. W związku z powyższym V. [...] Spółka Akcyjna z siedzibą w W. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w zaskarżonym zakresie wraz z poprzedzającą ją odpowiednio w pkt. 2 decyzją organu I-szej instancji i zobowiązanie organu do przeprowadzenia postępowania w sposób zgody z obowiązującymi przepisami prawa. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że przesłanka uwłaszczenia została w niniejszej sprawie spełniona w odniesieniu do całej nieruchomości objętej wnioskiem. Podkreśliła, że zarówno w dacie 5 grudnia 1990 r., jak i aktualnie grunt o całej powierzchni objętej wnioskiem pozostawał w jej zarządzie. Informacja zawarta w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że grunt oznaczony jako działka ewidencyjna nr [...] pozostawał w latach 90-tych we władaniu Zarządu Dróg Miejskich jest zdaniem skarżącej niezgodna z ustaleniem Wojewody [...] zawartym w decyzji komunalizacyjnej. W ocenie skarżącej organy nie ustaliły dokładnego stanu faktycznego w sprawie, a w szczególności nie odniosły się do okoliczności, że na spornym obszarze zlokalizowane były i są urządzenia sieci ciepłowniczej. Skarżąca nie zgadza się ze stanowiskiem organów, jakoby sporna działka była przedmiotem prawa własności, ale zastrzeżonego tylko dla podmiotów własności publicznej, wymienionych w art. 2a ustawy o drogach publicznych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. (SKO) wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. W ocenie sądu skarga podlegała uwzględnieniu. Przedmiotem skargi była ta część decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] maja 2016 r., w której SKO utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z [...] marca 2012 r. w części odmawiającej stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez [...] Przedsiębiorstwo [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego własność W., położonego przy ul. [...], oznaczonego jako działka nr [...] o pow. [...] m², w obrębie [...]. Odmawiając uwłaszczenia [...] Przedsiębiorstwa [...] w stosunku do działki nr [...] – w trybie art. 200 ust. 1 u.g.n. – organy obydwu instancji stanęły na stanowisku, że działka ta znajduje się w pasie drogi publicznej (ul. [...]). Drogi publiczne natomiast, w świetle art. 2a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, mogą stanowić tylko własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego. Zdaniem organów w obowiązującym stanie prawnym na drodze publicznej nie może być ustanowione prawo użytkowania wieczystego. Jest to konsekwencją faktu, że drogi publiczne w orzecznictwie sądowym traktowane są jako rzeczy wyłączone z powszechnego obrotu (res extra comercium). Nie budzi wątpliwości organów, że przeszkodę do zastosowania w takiej sytuacji art. 200 ust.1 u.g.n., wbrew twierdzeniom skarżącej, stanowi art. 2 u.g.n. w zw. z art. 2a ustawy o drogach publicznych. Twierdzenie powyższe byłoby prawdziwe, gdyby organy wykazały ponad wszelką wątpliwość, że droga publiczna na działce nr [...] istniała już w dniu 5 grudnia 1990 r. Przepis art. 200 ust. 1 u.g.n. stanowi bowiem, że "W sprawach stwierdzenia nabycia, z mocy prawa, na podstawie ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464, z późn. zm.), z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali przez państwowe i komunalne osoby prawne oraz Bank Gospodarki Żywnościowej, które posiadały w tym dniu grunty w zarządzie, niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się następujące zasady: 1) nabycie własności budynków, innych urządzeń i lokali następuje odpłatnie, jeżeli obiekty te nie były wybudowane lub nabyte ze środków własnych tych osób lub ich poprzedników prawnych; 2) nabycie prawa użytkowania wieczystego oraz własności stwierdza w drodze decyzji wojewoda - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub wójt, burmistrz albo prezydent miasta - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność gminy; 3) w decyzji, o której mowa w pkt 2, ustala się warunki użytkowania wieczystego, z zachowaniem zasad określonych w art. 62 ustawy i w art. 236 Kodeksu cywilnego, oraz kwotę należną za nabycie własności, a także sposób zabezpieczenia wierzytelności określony w ust. 2; 4) na poczet ceny nabycia własności, o której mowa w pkt 3, zalicza się zwaloryzowane opłaty poniesione z tytułu zarządu budynków, innych urządzeń i lokali; przy nabyciu użytkowania wieczystego nie pobiera się pierwszej opłaty." Decyzja uwłaszczeniowa wydawana w trybie art. 200 ust. 1 u.g.n. jak i w trybie art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości ma charakter deklaratoryjny, jeśli chodzi o samo nabycie prawa (bez określenia warunków, na jakich zostało ono nabyte). Jak wyjaśniono to już w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 marca 1996 r., OPK 2/96, "Nabycie określonego uprawnienia z mocy samego prawa oznacza, że nabycie uprawnienia jest przewidzianym w ustawie skutkiem, który następuje z dniem wejścia w życie przepisu prawnego, jeżeli są spełnione wymienione w tym przepisie warunki nabycia uprawnienia. Skutek w postaci nabycia uprawnienia w takim wypadku następuje bez względu na późniejsze zdarzenia prawne. Tej reguły nie podważa to, że stosownie do art. 2 ust. 3 powołanej ustawy nabycie prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków i innych urządzeń stwierdza się w drodze decyzji administracyjnej, która jest niezbędna jedynie dla potwierdzenia prawa nabytego już z mocy ustawy. Decyzja taka w swej istocie ma na celu potwierdzenie, iż określona osoba prawna nabyła określone prawo z dniem 5 grudnia 1990 r. na skutek wejścia w życie przepisu prawnego, a więc odnosi się do ówczesnego stanu prawnego nieruchomości i nie rozstrzyga o stanie prawnym nieruchomości powstałym na skutek zdarzeń późniejszych, które mogły nastąpić po wejściu w życie ustawy" (ONSA 1997/1/5; LEX nr 27846). Także w późniejszym wyroku z 8 lipca 2011 r., I OSK 1286/10, NSA potwierdził, że "data 5 grudnia 1990 r. ma decydujące znaczenie dla przypisania określonemu podmiotowi interesu prawnego oraz spełnienia warunków wskazanych w art. 200 ust. 1 u.g.n." (LEX nr 1082622). Tymczasem tej "decydującej" okoliczności faktycznej, a w konsekwencji i prawnej – mianowicie tego, czy w dniu 5 grudnia 1990 r. na działce nr [...] istniała już droga publiczna i czy w związku z tym art. 2 u.g.n. w zw. z art. 2a ustawy o drogach publicznych stały na przeszkodzie uwłaszczenia, mimo spełnienia przez poprzednika prawnego skarżącej przesłanki posiadania prawa zarządu do nieruchomości (art. 200 ust. 1 u.g.n.) – organy nie wyjaśniły, czym naruszyły art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organy ustaliły bowiem, że działka nr [...] "położona jest od lat 90-tych w korytarzu ul. [...]" i na działce tej w chwili obecnej zlokalizowana jest jezdnia północna ul. [...] wybudowana pod koniec roku 2006 r. (str. 4 decyzji Prezydenta W . [...] marca 2012 r.). Wcześniej, na stronie 3 organ wskazał, że z pisma Zarządu Dróg Miejskich z 14 lipca 2011 r. wynika, iż działka nr [...] zgodnie ze skorowidzem działek zlokalizowanych pod drogami ZDM z lat 90-tych (ewidencja powstała w 1993 r.) zajęta była pod ulicę [...]. Na te ustalenia powołało się również SKO w zaskarżonej decyzji. Pomijając rozbieżności wynikające z tych ustaleń, co do daty zajęcia działki pod drogę publiczną (lata dziewięćdziesiąte, czy rok 2006), to nie wynika z nich, czy działka nr [...] zajęta była pod drogę publiczną już w dniu 5 grudnia 1990 r., a to jest data decydująca w kontekście tezy, jaką zaprezentowały organy obydwu instancji. Sąd Najwyższy w postanowieniu z 10 kwietnia 2013 r., IV CSK 514/12, wyraził pogląd, że "Wyłączenie z obrotu cywilnoprawnego dróg publicznych przewidziane w art. 2a u.d.p. dotyczy nieruchomości, które po zrealizowaniu procesu inwestycyjnego są budowlą przeznaczoną do prowadzenia ruchu drogowego, zlokalizowaną w pasie drogowym (art. 4 pkt 2 u.d.p.), albo w rozsądnym okresie (np. ze względu na plany inwestycyjne) taką budowlą się stanie" (OSNC 2013/12/143). To ostatnie stwierdzenie – "ze względu na plany inwestycyjne" – wymaga uściślenia w odniesieniu do nieruchomości innych niż publiczne. Mianowicie chodzi o wydanie ostatecznej decyzji o z.r.i.d., która skutkuje przejściem z mocy prawa na podmiot publiczny własności nieruchomości w liniach podziału określonych w decyzji (art. 12 ust. 4 w zw. z art. 12 ust. 2 i art. 11f ust. 1 pkt 6 specustawy drogowej z 2003 r.), co powoduje również wyłączenie z powszechnego obrotu tych nieruchomości, które uzyskują w ten sposób status nieruchomości publicznych nabytych w celu realizacji inwestycji drogowej o parametrach szczegółowo określonych w decyzji o z.r.i.d. (szerzej zob. D. Chaciński i G. Rząsa, glosa do powołanego postanowienia SN z 10 kwietnia 2013 r., OSP 2015/6/59). W niniejszej sprawie ta ostatnia okoliczność ma jednak drugorzędne znaczenie (z akt nie wynika, aby inwestycja z 2006 r. była realizowana w trybie specustawy drogowej, są tylko pozwolenia na budowę), poza ewentualną możliwością ubiegania się przez skarżącą o odszkodowanie za utratę (wywłaszczenie) prawa użytkowania wieczystego, jeśli doszłoby do uwłaszczenia na dzień 5 grudnia 1990 r. W kontekście tezy zawartej w powołanym postanowieniu SN z 10 kwietnia 2013 r., IV CSK 514/12, którą sąd w obecnym składzie co do zasady podziela, organy powinny zatem ustalić, czy na dzień 5 grudnia 1990 r. na działce nr [...] została zrealizowana inwestycja zlokalizowana w pasie drogowym, stanowiąca budowlę przeznaczoną do prowadzenia ruchu drogowego. Tylko wówczas bowiem będzie można mówić o res extra comercium w odniesieniu do przedmiotu wniosku o uwłaszczenie (art. 2a ustawy o drogach publicznych w zw. z art. 2 u.g.n.). W przeciwnym razie organ powinien zastosować przesłanki uwłaszczenia wynikające z art. 200 ust. 1 u.g.n. Koniecznych do rozstrzygnięcia sprawy ustaleń organ jednak nie poczynił wychodząc z błędnego założenia, że zrealizowanie inwestycji drogowej w chwili wydawania decyzji w przedmiocie uwłaszczenia (jak to ujęto w decyzji, od lat 90-tych lub też w chwili obecnej działka przeznaczona jest pod drogę publiczną) stanowi przeszkodę do zastosowania art. 200 ust. 1 u.g.n., czym naruszył również ten ostatni przepis poprzez jego błędną wykładnię, nie uwzględniającą deklaratywnego charakteru decyzji o uwłaszczeniu. Mając to na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. sąd orzekł jak w pkt 1 wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło