I SA/Wa 975/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Siegień (spr.) Sędziowie WSA Jolanta Rudnicka Asesor WSA Przemysław Żmich Protokolant Bożena Dąbkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2006 r. sprawy ze skargi W. O. na decyzję Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej oddala skargę Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 1995 r. nr [...], na podstawie art. 2 ust. 1-3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464, z późn. zm.) oraz § 4 ust. 1 pkt 2 i § 8 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 marca 1993 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 97), stwierdził nabycie z dniem 5 grudnia 1990 r. przez [...] Zakład [...] S.A. w W. prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w W. przy ul. [...], oznaczonego jako działki nr ewid. [...],[...],[...] i [...] w obrębie [...] i nr [...], nr [...] i nr [...] w obrębie [...], o łącznej pow. [...] m2 oraz nieodpłatne nabycie prawa własności budynku i urządzeń znajdujących się na przedmiotowym gruncie. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] marca 2002 r., utrzymaną następnie w mocy decyzją z dnia [...] maja 2002 r., stwierdził nieważność decyzji z dnia [...] grudnia 1995 r., w części dotyczącej działek nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...], wobec naruszenia praw osób trzecich. Skarga na powyższą decyzję została oddalona prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 czerwca 2004 r. sygn. akt I SA 1501/02. Wnioskiem z dnia [...] maja 2005 r. W. O. wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1995 r., w części odnoszącej się do nieruchomości objętej wykazem hipotecznym nr [...]. Minister Transportu i Budownictwa decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] grudnia 1995 r., w powyższej części. Po rozpatrzeniu wniosku W. O. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...] listopada 2005 r. odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1995 r., w części odnoszącej się do nieruchomości objętej wykazem hipotecznym nr [...], Minister Transportu i Budownictwa decyzją z dnia [...] kwietnia 2006 r. utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] listopada 2005 r. W uzasadnieniu powyższej decyzji organ orzekający stwierdził, że w myśl art. 157 § 2 k.p.a. wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji następuje na wniosek strony, w rozumieniu art. 28 k.p.a. lub z urzędu. Stroną postępowania administracyjnego jest podmiot posiadający interes prawny lub obowiązek. O tym, czy określonemu podmiotowi będzie służyło prawo strony w konkretnym postępowaniu administracyjnym, decyduje norma prawna, z której dla tego podmiotu będą wynikały wprost określone prawa lub obowiązki. Z akt sprawy wynika, że własność przedmiotowej nieruchomości Skarb Państwa nabył na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279, z późn. zm.), co potwierdzają dane z księgi wieczystej KW Nr [...]. Z materiałów sprawy wynika, iż złożony wniosek dotyczy działek nr [...] w obrębie [...] i nr [...] w obrębie [...] o łącznej pow. [...] m2, które powstały z części nieruchomości ujawnionej w hip. Nr [...] stanowiącej własność W. O., a grunt pozostawał w zarządzie państwowej osoby prawnej. Wnioskujący o stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej nie zgłosił swoich roszczeń, poprzez złożenie wniosku o przyznanie prawa własności czasowej (pismo [...] Urzędu Wojewódzkiego z dnia [...] października 2005 r. i pismo pełnomocnika strony dnia [...] maja 2005 r.). Wywodzi on swój interes prawny z posiadanego prawa pierwszeństwa nabycia przedmiotowej nieruchomości, w przypadku jej zbycia, nie wskazując podstawy prawnej. Organ orzekający podkreślił, że uwłaszczenie nastąpiło ex lege i nie jest równoznaczne ze sprzedażą nieruchomości. Do przepisów uwłaszczeniowych nie mają zastosowania przepisy o pierwszeństwie w nabyciu nieruchomości. Organ orzekający uznał zatem, że wnioskodawca nie wykazał interesu prawnego w przedmiotowej sprawie. Skargę na decyzję Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...] kwietnia 2006 r. złożył W. O., zarzucając jej naruszenie art. 28 w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez ustalenie, że skarżący nie posiada interesu prawnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1995 r., wydanej w przedmiocie uwłaszczenia S. S.A. w W. nieruchomością położoną w W. przy ul. [...], w części dotyczącej działki gruntu stanowiącej uprzednio własność skarżącego. Skarżący podniósł, że podana w uzasadnieniu decyzji definicja interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym stanowi zawężenie tego pojęcia wobec obowiązującego w doktrynie prawa administracyjnego. Cechami tego interesu jest to, że jest on indywidualny, konkretny, aktualny i sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego. Skarżący wnosząc o uchylenie przedmiotowej decyzji wskazał, iż zgodnie z uprawnieniami przewidzianymi w ustawie o gospodarce nieruchomościami przysługuje mu prawo pierwszeństwa w przypadku zbycia lub ustanowienia użytkowania wieczystego gruntu. Interes prawny skarżącego wynika, jego zdaniem, z treści w art. 214, w związku z art. 34 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Stwierdzając nabycie z mocy prawa poprzez nieistniejący podmiot, jakim w tej dacie był S. S.A., naruszono tym samym prawa osób trzecich. Odpowiadając na skargę Minister Budownictwa podtrzymał dotychczasowe argumenty i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Kontrola sądowo-administracyjna aktów lub czynności organów administracji publicznej w zakresie ich zgodności z prawem sprowadza się do wyjaśnienia w toku rozpoznawania danej sprawy, czy organy administracji nie naruszyły prawa w stopniu mającym wpływ na wynik tej sprawy, według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonej decyzji. Skargę wniesioną w rozpoznawanej sprawie należy oddalić, bowiem Minister Budownictwa nie naruszył przepisów prawa oraz przepisów postępowania ze skutkiem mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Organ orzekający w sprawie prawidłowo w pierwszej kolejności zbadał czy W. O. jest uprawniony do wniesienia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] grudnia 1995 r., w rozumieniu art. 28 k.p.a., bowiem tylko wniosek strony może stanowić podstawę do podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie. Zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Pojęcie strony może być wyprowadzone tylko z przepisów prawa materialnego, czyli z konkretnej normy prawnej, która stanowi podstawę do ustalenia istnienia interesu lub obowiązku danego podmiotu. Stwierdzenie istnienia interesu prawnego wymaga więc ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającego na tym, że akt stosowania tej normy (decyzja administracyjna) może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. A zatem aby uznać podmiot za stronę postępowania uwłaszczeniowego niezbędne jest wskazanie jego interesu prawnego do udziału w tym postępowaniu. W orzecznictwie administracyjnym (por. wyrok NSA z 17 sierpnia 1999 r. I SA 1984/98; lex 48525) utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym, stronami postępowania uwłaszczeniowego są: Skarb Państwa, państwowa osoba prawna twierdząca, że w dniu wejście w życie ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464, z późn. zm.) posiadała daną nieruchomość w zarządzie, oraz podmioty twierdzące, że przysługuje im prawo rzeczowe (własność lub użytkowanie wieczyste do przedmiotowej nieruchomości). W sprawie bezsporne jest, że własność działek nr [...] w obrębie [...] i nr [...] w obrębie [...] o łącznej pow. [...] m2, które powstały z części nieruchomości ujawnionej w hip. Nr [...] stanowiącej własność W. O. Skarb Państwa nabył na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279, z późn. zm.), co potwierdzają dane z księgi wieczystej KW Nr [...]. Wnioskujący o stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej nie zgłosił swoich roszczeń, poprzez złożenie wniosku o przyznanie prawa własności czasowej. O interesie prawnym skarżącego nie może stanowić art. 34 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603), przewidujący pierwszeństwo w nabyciu przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę zbywanej nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Sąd Najwyższy rozważając w uchwale z dnia 23 lipca 1992 r. (III CZP 62/92; OSNCP 1992, nr 12, poz. 214) charakter prawny pierwszeństwa w nabyciu nieruchomości stwierdził, że pierwszeństwo to polega przede wszystkim na eliminacji innych podmiotów ubiegających się o tę samą rzecz. Jego konstrukcja jurydyczna nie jest oparta na uprawnieniu, lecz na tkwiącym w pierwszeństwie zakazie zadysponowania rzeczą w sposób je naruszający. Realizacja pierwszeństwa zatem jest możliwa dopiero wówczas, gdy adresat zakazu stworzy swym zachowaniem sytuację, w której zakaz staje się aktualny. O interesie prawnym W. O. nie może również stanowić powołany w skardze art. 214 ustawy o gospodarce nieruchomościami, bowiem dotyczy on jedynie osób, które w terminie do dnia 31 grudnia 1988 r. zgłosiły wnioski o oddanie przejętych przez państwo gruntów w użytkowanie wieczyste. W przedmiotowej sprawie wniosek taki nie został złożony. Prawidłowo zatem Minister Budownictwa odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.