I SA/Wa 977/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Małgorzata Boniecka – Płaczkowska po rozpoznaniu w dniu 13 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi M.S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania postanawia : I. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata, II. umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Pismem z dnia 24 marca 2016 r. M.S. wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 lutego 2016 r., którym odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata, natomiast w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych wniosek umorzono. Mając na uwadze, iż zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.). zwanej dalej jako p.p.s.a., który to przepis w brzmieniu obecnym nie ma zastosowania do spraw sądowych wszczętych przed 15 sierpnia 2015 r., a do takich należy przedmiotowa sprawa, zastosowano przepis dotychczasowy, zgodnie z którym wobec wniesienia sprzeciwu od postanowienia wydanego przez referendarza sądowego, postanowienie to traci moc, a sprawa podlega ponownemu rozpoznaniu. Z nadesłanego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i uzyskiwanych dochodach wynika, że wnioskodawca samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Wnioskodawca oświadczył, że oprócz mieszkania o powierzchni [...] m ² nie posiada innych nieruchomości, domu, zasobów pieniężnych czy przedmiotów wartościowych. Oznajmił, że nie osiąga żadnego dochodu, nie przysługuje mu renta ani emerytura. Dodał, że nie posiada żadnych oszczędności ani nie pobiera jakiegokolwiek zasiłku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje : Przepisy ww. ustawy przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. W niniejszej sprawie wnioskodawca wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z uwagi jednak na ustawowe zwolnienie wnioskodawcy na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych zbędne stało się w niniejszej sprawie rozpoznawanie wniosku w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Stosownie do treści art. 239 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej (a taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie) nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Zgodnie z treścią art. 249 a P.p.s.a. jeżeli rozpoznanie wniosku stało się zbędne postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Z tego względu, umorzono postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, a wniosek skarżącego rozpoznano w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści powołanego przepisu wynika zatem, że ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie. W niniejszej sprawie wnioskodawca nie wykazał, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej go do przyznania prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata z urzędu. Zauważyć bowiem należy, że występowanie przez skarżącego z wnioskami o prawo pomocy w toku licznych wszczynanych przez niego postępowań sądowoadministracyjnych każdorazowo wiąże się z nieujawnianiem faktu przysługiwania mu prawa do świadczenia rentowego (zob.np. postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia: 21 grudnia 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 307/15; 9 października 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 1486/14, z 2 lipca 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 3235/14). Podkreślić jednak należy, że Sądowi z urzędu wiadomym jest, gdyż wynika to z akt administracyjnych dołączonych do sprawy o sygn. I SA/Wa 1611/15, jak i o sygn. akt I SA/Wa 252/14 oraz wielu innych sprawach, że wnioskodawca jest uprawniony do świadczenia rentowego z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, przy czym renta nie jest przez ubezpieczonego pobierana. Łączna kwota zgromadzonego świadczenia wynosi [...] zł plus odsetki w wysokości [...] zł z tytułu nieodebranych świadczeń (1 strona decyzji SKO w [...] z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...].) Przy czym ze sprawy o sygn. akt I SA/Wa 1311/15 Sądowi wiadomo, że kwota przysługującego wnioskodawcy świadczenia z tytułu renty wynosi [...] zł netto miesięcznie. Z powodu odmowy jego przyjęcia świadczenie to zostało zawieszone. Dodać należy, że wnioskodawca w dniu 15 czerwca 2012 r. osiągnął wiek emerytalny, jednak pomimo informacji o przysługującym mu prawie do emerytury nie złożył wniosku o przyznanie emerytury. O przysługującym prawie do emerytury wnioskodawca został wielokrotnie powiadomiony przez Ośrodek Pomocy Społecznej Dzielnicy [...] W. Z decyzji Prezydenta W. z dnia [...] kwietnia 2015 r. wynika, że wnioskodawcy został przyznany dodatek mieszkaniowy na okres od 1.01.2015 r. do 30.06.2015 r. w wysokości [...] złotych miesięcznie. Z informacji udzielonej przez Spółdzielnię Mieszkaniowo-Budowlaną [...] wynika, że wysokość czynszu za zajmowany przez wnioskodawcę lokal wynosi [...] zł oraz że opłaty są wnoszone regularnie na poczet czynszu. Na dzień 28.11.2014 r. powstała nawet nadpłata z tytułu wnoszonych opłat za lokal w wysokości [...] złotych. W świetle powyższych danych, nie można uznać, że wnioskodawca jest osobą pozbawioną środków do życia, która nie jest w stanie – bez uszczerbku utrzymania koniecznego - ponieść kosztów ustanowienia adwokata. Wskazać należy, że prawo pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Udzielenie prawa pomocy powinno mieć zaś zastosowanie wobec osób, które z przyczyn od siebie niezależnych nie są w stanie zdobyć środków na sfinansowanie udziału pełnomocnika w postępowaniu sądowym. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce wyjątkowo, w sytuacjach w których zdobycie przez stronę środków jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Każdy występując na drogę postępowania sądowego powinien natomiast mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku powinien uprawdopodobnić, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia złożonego w tym przedmiocie wniosku. Podkreślić należy, że wnioskodawca z własnej woli nie odbiera z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przysługującego mu świadczenia rentowego, jak również nie złożył stosownego wniosku o przyznanie mu emerytury, pomimo kilkukrotnego poinformowania go o osiągnięciu wieku emerytalnego i możliwości złożenia takiego wniosku przez Ośrodek Pomocy Społecznej. Nie można zatem przyjąć, że skarżący znajduje się w obecnej sytuacji materialnej z przyczyn od niego niezależnych. Nie istnieją bowiem jakiekolwiek obiektywne przeszkody uniemożliwiające odebranie należnego mu świadczenia. Nie istnieją także żadne przeszkody uniemożliwiające wnioskodawcy złożenie stosownego wniosku o przyznanie emerytury, co niewątpliwie wpłynęłoby także korzystnie na poprawę jego sytuacji finansowej. Zaznaczyć trzeba, że instytucja prawa pomocy nie może mieć zastosowania wobec osób, które – jak wnioskodawca - świadomie i celowo nie przyjmują przysługujących im świadczeń pieniężnych, bądź też nie występują ze stosowymi wnioskami, by polepszyć swoją sytuację finansową. Wskazać należy, że sytuacji skarżącego – uprawnionego do odebrania świadczenia w tak znacznej wysokości - nie można utożsamiać z sytuacją majątkową innych osób, które mimo podejmowanych starań nie są w stanie zgromadzić odpowiednich środków finansowych na poniesienie kosztów udziału w postępowaniu sądowym. W tej sytuacji stwierdzić należy, że w sprawie nie zaistniały przesłanki uzasadniające uwzględnienie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 249 a i 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a., (w brzmieniu przed zmianą ustawy) orzeczono jak w sentencji postanowienia.