I SA/Wa 980/15
WyrokWSA w Warszawie2015-10-01
Skład orzekający: Dariusz Chaciński, Emilia Lewandowska, Elżbieta Sobielarska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wpłaty dokonywane przez organizację społeczną na rachunek komornika sądowego, na poczet zaległości alimentacyjnych, mogą być uznane za świadczenia uzyskane z egzekucji od dłużnika alimentacyjnego w rozumieniu ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, a tym samym czy wpływają na obowiązek zwrotu przez dłużnika należności wypłaconych z funduszu alimentacyjnego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że postępowanie dotyczące zwrotu należności z funduszu alimentacyjnego, prowadzone na podstawie art. 27 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, nie jest właściwe do badania zasadności przyznania świadczeń wierzycielowi ani charakteru wpłat dokonywanych na rachunek komornika. Obowiązek zwrotu świadczeń jest stwierdzany deklaratoryjnie, jeśli wydano decyzję przyznającą świadczenie. Wpłaty dokonane za pośrednictwem komornika, nawet jeśli pochodzą od podmiotu trzeciego, są traktowane jako kwoty uzyskane z egzekucji, jeśli są zaliczone na poczet obowiązku alimentacyjnego. Dłużnik powinien kwestionować prawo do świadczeń w odrębnym postępowaniu o ich przyznanie.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła obowiązku zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego K. A. należności wypłaconych z funduszu alimentacyjnego dla L. C. na W. A. za okres od października 2013 r. do września 2014 r. Dłużnik kwestionował decyzję organów, argumentując, że od maja 2014 r. świadczenia alimentacyjne były regularnie wpłacane przez organizację społeczną na rachunek komornika, a następnie przekazywane uprawnionemu, co powinno być traktowane jako bieżące alimenty, a nie świadczenia z funduszu alimentacyjnego podlegające zwrotowi. Organy administracyjne utrzymały w mocy decyzję o obowiązku zwrotu.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński (spr.) Sędziowie WSA Emilia Lewandowska WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant referent stażysta Joanna Berbecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 października 2015 r. sprawy ze skargi K. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [..] z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu należności alimentancyjnych oddala skargę.
Wójt Gminy R. decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. orzekł o obowiązku zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego K. A. należności wypłaconych z funduszu alimentacyjnego dla przedstawiciela ustawowego L. C. na osobę uprawnioną W. A., za okres od 1 października 2013 r. do 30 września 2014 r., w wysokości [...] zł z odsetkami ustawowymi w wysokości wskazanej w pkt 2 decyzji.
Od decyzji powyższej odwołanie wniósł K. A. kwestionując decyzję organu I instancji.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy R. z [...] lutego 2015 r.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 27 ust. 1, ust. 1a, ust. 2, ust. 3 oraz ust. 9 i 10 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012 r., poz. 1228 ze zm.), dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Odsetki są naliczane od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego, do dnia spłaty. Organ właściwy wierzyciela wydaje, po zakończeniu okresu świadczeniowego, decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W okresie, w którym osoba uprawniona otrzymuje świadczenia z funduszu alimentacyjnego komornik sądowy przekazuje wyegzekwowane od dłużnika kwoty zaliczone na poczet alimentów organowi właściwemu wierzyciela do wysokości wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wraz z odsetkami. Przekazanie, o którym mowa w ust. 9, następuje na podstawie decyzji przyznającej świadczenia z funduszu alimentacyjnego.
W myśl art. 28 ust. 1 ustawy z 7 września 2007 r., w okresie, w którym osoba uprawniona otrzymuje świadczenia z funduszu alimentacyjnego, z kwoty uzyskanej z egzekucji od dłużnika alimentacyjnego organ prowadzący postępowanie egzekucyjne zaspokaja w następującej kolejności:
należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy - do ich całkowitego zaspokojenia,
należności powstałe z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej - do ich całkowitego zaspokojenia,
należności wierzyciela alimentacyjnego - do ich całkowitego zaspokojenia,
należności likwidatora funduszu alimentacyjnego powstałe z tytułu świadczeń alimentacyjnych wypłaconych na podstawie ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym - do ich całkowitego zaspokojenia
- po należnościach określonych odpowiednio w art. 115 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub w art. 1025 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego, a przed należnościami określonymi odpowiednio w art. 115 § 1 pkt 2-6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub w art. 1025 § 1 pkt 2-10 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.
Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że W. A. otrzymuje co miesiąc z funduszu alimentacyjnego kwotę w wysokości [...] zł na podstawie decyzji Wójta Gminy R.. Od miesiąca maja 2014 r. dłużnik alimentacyjny K. A. (a właściwie organizacja społeczna) wpłaca do komornika sądowego prowadzącego postępowanie egzekucyjne przeciwko dłużnikowi kwoty w wysokości [...] zł miesięcznie. Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów komornik sądowy przekazał kwoty dobrowolnie wpłacone w toku postępowania egzekucyjnego (po potrąceniu opłaty egzekucyjnej) na rzecz GOPS w R. Pomimo, że wpłacone środki pochodzą od podmiotu trzeciego (organizacji społecznej), nie zaś bezpośrednio z majątku dłużnika alimentacyjnego K. A., to wpłacone zostały w toku trwającego postępowania egzekucyjnego na rzecz podmiotu uprawnionego. Nie ma też dla istoty sprawy żadnego znaczenia, że wpłaty następowały dobrowolnie, a nie pochodziły z zajęć komorniczych czy licytacji. Kluczowy jest fakt, że wpłacane były na poczet zaległości alimentacyjnych pochodzących z konkretnego postępowania egzekucyjnego. Zatem istotne jest, do jakiej sprawy wpływają środki. Komornika sądowego tak naprawdę nie interesuje, od kogo pochodzą wpłaty, ponieważ często dłużnicy mają zajęte wynagrodzenie czy rachunki bankowe, zaś wpłaty pochodzą właśnie od innych podmiotów. Jest to zabieg techniczny, prawem dozwolony i powszechny. Otrzymane świadczenie komornik sądowy przekazuje wierzycielowi, zaś w okoliczność tejże sprawy GOPS w R.
Organ I instancji, wbrew twierdzeniom skarżącego, wziął pod uwagę, że dłużnik alimentacyjny próbował wpłacać środki bezpośrednio "do rąk" uprawnionego. Jednakże finalnie, co zostało wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, do tego nie doszło, a wpłaty dokonywane były na rachunek bankowy komornika sądowego, który przekazywał część środków na rzecz organu. W swoim piśmie W. A.wyraźnie wskazał, że kwoty tytułem alimentów mają być przekazywane na rachunek bankowy komornika sądowego, który prowadzi postępowanie egzekucyjne przeciwko dłużnikowi alimentacyjnemu. Zatem z tego pisma wprost wynika, że środki mają zostać przekazane komornikowi sądowemu, nie bezpośrednio uprawnionemu.
Kwoty wpłacane komornikowi sądowemu na poczet postępowania egzekucyjnego, tenże komornik przekazuje na rzecz organu, który z kolei wypłaca świadczenia z funduszu alimentacyjnego na bieżące potrzeby uprawnionego W. A. w każdym miesiącu. Zatem bieżące alimenty wypłacane są uprawnionemu z Funduszu Alimentacyjnego, nie pochodzą zaś, wbrew twierdzeniom skarżącego, z wpłat dokonywanych przez organizację społeczną w imieniu zobowiązanego K. A.. Zatem wpłaty przekazane przez komornika sądowego organ prawidłowo zaksięgował, zgodnie z treścią zaskarżonej decyzji z dnia [...] lutego 2015 r., na najwcześniej wymagalne alimenty.
Przepis art. 28 ust. 1 ustawy z 7 września 2007 r. w sposób wystarczający wskazuje na kolejność zaliczania wyegzekwowanych od dłużnika alimentacyjnego kwot. Okoliczności podnoszone przez skarżącego w odwołaniu, jakoby uprawniony do alimentów W. A. pobierał świadczenie z funduszu alimentacyjnego nienależnie oraz nie był uprawniony do tychże świadczeń, dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy nie mają znaczenia. Powyższa kwestia, jeżeli faktycznie organ poweźmie wątpliwość co do uprawnień W. A., zostanie rozstrzygnięta odrębną decyzją. Na tym etapie postępowania organ, po zbadaniu okoliczności i sytuacji W. A., kolejny raz orzekł o przyznaniu świadczenia alimentacyjnego za okres od 1 października 2013 r. do 30 września 2014 r. (a następnie od 1 października 2014 r. do 30 września 2015 r.), tym samym organ I instancji był uprawniony do wydania zaskarżonej decyzji.
Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł K.A.. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:
1. art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. przez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, w szczególności faktu stałego uiszczania świadczeń alimentacyjnych na rzecz W.A. od maja 2014 r.,
2. art. 28 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów poprzez jego błędną wykładnię,
3. § 8 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7 lipca 2010 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (Dz. U. Nr 123, poz. 836 ze zm.) poprzez jego niezastosowanie.
W uzasadnieniu skargi podkreślono między innymi, że środki pieniężne przekazywane przez organizację społeczną za pośrednictwem pełnomocnika od maja 2014 r., najpierw za pomocą przekazów pocztowych, a następnie na rachunek wskazany przez uprawnionego W. A., nie mogą być uznane za tożsame ze wskazaną w art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów "kwotą uzyskaną z egzekucji od dłużnika alimentacyjnego". Po pierwsze, przedmiotowe środki pieniężne nie pochodzą z majątku dłużnika alimentacyjnego, który jak wykazało dotychczasowe postępowanie egzekucyjne żadnego majątku nie posiada, a także pozostając we Wspólnocie [...] nie otrzymuje żadnego wynagrodzenia za wykonywaną tam pracę społeczną. Nie uzyskuje też dochodów z innych źródeł.
Po drugie, przedmiotowe środki pieniężne nie zostały uzyskane przez organ egzekucyjny wskutek prowadzonych czynności egzekucyjnych. Środki te są dobrowolnie i regularnie uiszczane przez podmiot zewnętrzny, który zobowiązał się do tego działania do czasu pobierania nauki przez uprawnionego. Podkreślenia wymaga, że wedle oświadczenia organizacji społecznej oraz akceptacji uprawnionego, są to środki przekazywane tytułem bieżących alimentów. Uprawniony, mimo wcześniejszego niepodejmowania kwot przekazywanych za pośrednictwem poczty, w piśmie doręczonym pełnomocnikowi skarżącego w dniu 9 października 2014 r. wskazał rachunek bankowy do przelewania "kwot tytułem bieżących alimentów".
Uprawniony, jako osoba pełnoletnia, miał pełną swobodę dysponowania zaoferowanymi mu pieniędzmi i doskonale rozumiał tytuł ich przekazywania.
Organy orzekające w postępowaniu administracyjnym zaniechały rozważenia następujących okoliczności: faktu uiszczania bieżących świadczeń alimentacyjnych przez organizację społeczną, a nie K. A.; faktu, iż od 27 stycznia 2014 r. świadczenia winny być przekazywane uprawnionemu, a nie jego matce L. C. oraz faktu, że doszło do skutecznego przekazania bieżących alimentów, bowiem uprawniony złożył pisemne oświadczenie woli, co do sposobu ich przyjęcia wskazując wybrany rachunek bankowy. Regularne wpłaty tytułem bieżących świadczeń alimentacyjnych dokonywane na wskazany przez uprawnionego rachunek bankowy, a w szczególności fakt, iż proces ten trwa nieprzerwanie od dziesięciu miesięcy, należy zakwalifikować jako "inne zmiany mające wpływ na prawo do świadczeń", wskazane w art. 19 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Tym samym, po stronie uprawnionego powstał obowiązek niezwłocznego poinformowania o tym fakcie (także o wskazaniu Kancelarii rachunku bankowego) organu wypłacającego mu świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Jednocześnie organ, na bieżąco informowany przez pełnomocnika o dokonywanych wpłatach, stosownie do § 8 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7 lipca 2010 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, miał obowiązek zażądania w tej sprawie wyjaśnień od W. A., a w ich braku, wstrzymania wypłaty świadczeń.
Organizacja społeczna za pośrednictwem pełnomocnika przekazała wszystkie kwoty należne tytułem bieżących alimentów od maja 2014 r. do maja 2015 r. na wskazany przez uprawnionego rachunek bankowy i będzie przekazywała je nadal. Podkreślenia wymaga także, że uprawniony w każdej chwili swoim oświadczeniem woli może zmienić docelowy rachunek bankowy, bądź zadecydować o wypłacie bieżących alimentów w inny sposób, np. przekazem pocztowym. Wobec powyższego, postępowanie organów jest rażąco sprzeczne z ustawą, której nadrzędnym celem, wskazanym w preambule, jest subsydiarne "wspieranie jedynie tych osób ubogich, które nie są w stanie samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb i nie otrzymują należnego im wsparcia". Działanie organu jest tym bardziej niezrozumiałe, że był on i jest na bieżąco informowany o każdej wpłacie na rzecz W. A. przez ostatnie dziesięć miesięcy.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
W ocenie sądu skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 27 ust. 1, 2 i 9 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012 r., poz. 1228 ze zm.; publikacja z dnia orzekania przez organy) – dalej: u.p.o.u.a. – dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Organ właściwy wierzyciela wydaje, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W okresie, w którym osoba uprawniona otrzymuje świadczenia z funduszu alimentacyjnego komornik sądowy przekazuje wyegzekwowane od dłużnika kwoty zaliczone na poczet alimentów organowi właściwemu wierzyciela do wysokości wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wraz z odsetkami.
Istota zarzutów podniesionych w skardze sprowadza się do zawartego w jej uzasadnieniu stwierdzenia, że regularne wpłaty tytułem bieżących alimentów dokonywane na wskazany przez uprawnionego rachunek bankowy, a w szczególności fakt, iż proces ten trwa nieprzerwanie od dziesięciu miesięcy, należy zakwalifikować jako "inne zmiany mające wpływ na prawo do świadczeń", w rozumieniu art. 19 u.p.o.u.a. Tym samym, po stronie uprawnionego powstał obowiązek niezwłocznego poinformowania o tym fakcie organu wypłacającego świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Jednocześnie organ, na bieżąco informowany przez pełnomocnika skarżącego o dokonywanych wpłatach, stosownie do § 8 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7 lipca 2010 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, miał obowiązek zażądania w tej sprawie wyjaśnień od W. A., a w ich braku, wstrzymania wypłaty świadczeń.
Ponadto, środki pieniężne przekazywane przez organizację społeczną (za pośrednictwem pełnomocnika skarżącego) od maja 2014 r., na rachunek komornika, wskazany przez uprawnionego W. A., nie mogą być uznane za tożsame ze wskazaną w art. 28 ust. 1 u.p.o.u.a. "kwotą uzyskaną z egzekucji od dłużnika alimentacyjnego", między innymi dlatego, że nie pochodzą z majątku dłużnika alimentacyjnego.
Skarżący stawia więc niejako dwie tezy: pierwsza, że od momentu przekazywania wpłat na rachunek komornika sądowego (od maja 2014 r.), wypłata świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz W. A. była nienależna i powinna zostać wstrzymana, co miałoby przełożyć się na obowiązek zwrotu świadczeń przez skarżącego (jego zakres); po drugie, wpłaty te należy traktować jako bieżące alimenty, a nie kwoty uzyskane z egzekucji.
W związku z tym zauważyć należy, że w postępowaniu zakończonym decyzją będącą przedmiotem skargi, dotyczącym zwrotu należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego, prowadzonym na podstawie art. 27 u.p.o.u.a., nie bada się już zasadności przyznania świadczeń alimentacyjnych wierzycielowi. Postępowanie dotyczące przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, w którym dłużnik alimentacyjny również powinien być stroną, kończy się bowiem osobną decyzją administracyjną, w tym wypadku decyzją Wójta Gminy R. z dnia [...] września 2013 r.
W orzecznictwie podkreśla się, z czym skład orzekający w niniejszej sprawie w zupełności się zgadza, że "w sposób oczywisty wydanie przez właściwy organ decyzji o przyznaniu świadczeń z funduszu alimentacyjnego, nakłada na dłużnika nowe obowiązki w rozumieniu art. 28 k.p.a. W szczególności w doktrynie trafnie wskazuje się, że system publicznego kredytowania wierzyciela alimentacyjnego za pomocą środków publicznych, opiera się na postulacie samofinansowania. Kwoty udostępniane przez organy administracji publicznej wierzycielom w celu ratowania ich bieżącej krytycznej sytuacji bytowej mają charakter warunkowy i winny zostać zwrócone organowi przez dłużnika alimentacyjnego, który nielegalnie zwlekał z wykonaniem własnego obowiązku alimentacyjnego (W. Maciejko "Postępowanie wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczka alimentacyjna. Komentarz" C.H. Beck 2007 s. 349). Instrumentem zapewniającym samofinansowanie systemu świadczeń z tytułu niealimentacji jest postępowanie kończące się adresowaną do dłużnika alimentacyjnego decyzją administracyjną o obowiązku zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności (art. 27 ust. 2 u.al.). W postępowaniu z art. 27 ust. 2 u.al. organ ocenia tylko, czy wydano w przeszłości decyzję pozytywną dla wierzyciela i czy doszło do wypłaty świadczenia z funduszu alimentacyjnego. W postępowaniu tym dłużnik nie może zasłaniać się faktem, że wykonał zobowiązanie alimentacyjne w sposób, który nie wywołał stanu bezskuteczności egzekucji. Skoro nie może tego zrobić na etapie nakładania nań obowiązku zwrotu świadczenia organowi, może to czynić tylko na etapie postępowania w sprawie ustalenia na rzecz wierzyciela prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego. To na tym etapie rozstrzyga się los jego przyszłego obowiązku określonego w art. 27 ust. 1 u.al. Decyzja wydana na podstawie art. 27 ust. 2 u.al. tylko deklaratoryjnie stwierdza, że w związku z niewykonaniem obowiązku alimentacyjnego, dłużnik obowiązany jest zwrócić świadczenia, wypłacone wierzycielowi. Obowiązek zwrotu świadczenia na podstawie decyzji z art. 27 ust. 2 u.al. jest nieunikniony, jeśli wydano wcześniej decyzję stanowiącą podstawę wypłat świadczenia wierzycielowi (G. Zdziennicka-Kaczocha "Świadczenia rodzinne. Zaliczka alimentacyjna", Skierniewice 2006, s. 156). Na etapie wydawania decyzji z art. 27 u.al. organ nie bada, czy wierzycielowi przysługiwało prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego (w tym przesłanka bezskuteczności egzekucji alimentów), ani rozmiar świadczenia czy czasowe granice okresu świadczeniowego. Wszystkie te przesłanki badane są w postępowaniu o przyznanie świadczenia z funduszu alimentacyjnego, a nie w postępowaniu o zwrot świadczenia przez dłużnika alimentacyjnego (art. 27 ust. 2 u.al.). Interes dłużnika alimentacyjnego wymaga ochrony już w postępowaniu o przyznanie świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Dłużnik alimentacyjny jest zatem stroną postępowania o przyznanie świadczenia z funduszu alimentacyjnego i może kwestionować w drodze odwołania zasadę i rozmiar swego przyszłego zobowiązania kreowanego z mocy prawa przez art. 27 u.al." (zob. wyrok NSA z 5.10.2011 r., I OSK 800/11, LEX nr 1069681; podobny pogląd wypowiedziany został w wyroku NSA z dnia 7.06.2013 r., I OSK 2226/12, LEX nr 1356980).
Zatem to także dłużnik alimentacyjny, a nie tylko organ, posiada wszelkie instrumenty procesowe (przykładowo przytoczone wyżej), aby zakwestionować prawo wierzyciela do przyznania mu świadczeń z funduszu alimentacyjnego, jeśli, jak w tym wypadku, uznaje je za nienależne. Wybór konkretnego działania należy do dłużnika alimentacyjnego, z tym że działania takie nie są możliwe na gruncie postępowania o zwrot należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego. Muszą one być skierowane przeciwko decyzji o przyznaniu świadczeń z funduszu alimentacyjnemu wierzycielowi, która aktualnie, w tym przypadku, ma walor ostateczności. Jeśli doprowadzą one do zmiany sytuacji dłużnika alimentacyjnego, możliwe będzie również wznowienie postępowania w tej sprawie.
Jak podkreślono wyżej, ocena charakteru wpłat dokonywanych na rachunek komornika sądowego od maja 2014 r., z punktu widzenia prawa wierzyciela do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, nie mogła być dokonana w tym postępowaniu. Dlatego też zarzuty dotyczące naruszenia art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, w szczególności faktu stałego uiszczania świadczeń alimentacyjnych na rzecz W. A. od maja 2014 r., należy uznać za nieusprawiedliwione. To samo dotyczy zarzutu naruszenia § 8 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7 lipca 2010 r., który również odnosi się do trybu i sposobu postępowania przy przyznawaniu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wierzycielowi, a nie obowiązku zwrotu świadczeń wypłaconych z funduszu przez dłużnika alimentacyjnego.
Także ustalenie adresata decyzji o przyznaniu świadczeń z funduszu alimentacyjnego (uprawniony, czy jego przedstawiciel ustawowy) nie należy do przedmiotu obecnego postępowania.
Jeśli zaś chodzi o zarzut naruszenia art. 28 u.p.o.u.a poprzez jego błędną wykładnię zauważyć należy, że jak podniesiono na wstępie rozważań sądu, z art. 27 ust. 9 (w brzmieniu z dnia orzekania przez organy) wynikało, że "W okresie, w którym osoba uprawniona otrzymuje świadczenia z funduszu alimentacyjnego komornik sądowy przekazuje wyegzekwowane od dłużnika kwoty zaliczone na poczet alimentów organowi właściwemu wierzyciela do wysokości wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wraz z odsetkami." Tak też komornik sądowy postąpił. Przy czym za kwoty wyegzekwowane należy uznać również kwoty dobrowolnie przekazane za pośrednictwem komornika, gdyż nie ulega wątpliwości, że były one przekazane z tytułu obowiązku alimentacyjnego dłużnika alimentacyjnego i "zaliczone na poczet alimentów". Przepis art. 28 u.p.o.u.a. określa natomiast kolejność zaspokajania z kwoty uzyskanej z egzekucji, przy czym wierzycielem, po okresie świadczeniowym, staje się również organ wypłacający świadczenia z funduszu alimentacyjnego. W chwili orzekania przez organy egzekucja świadczeń wynikających z decyzji o zwrocie przez dłużnika alimentacyjnego należności wypłaconych z funduszu alimentacyjnego następowała w trybie egzekucji administracyjnej (art. 27 ust. 3 u.p.o.u.a.). To, w jaki sposób zostały rozliczone kwoty przekazane za pośrednictwem komornika sądowego w okresie świadczeniowym, nie należy do postępowania prowadzonego w oparciu o art. 27 u.p.o.u.a., lecz – stosownie do okoliczności – do postępowania w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego lub do postępowania egzekucyjnego, mającego za przedmiot egzekucję świadczenia wynikającego z decyzji wydanej na podstawie art. 27 ust. 2 u.p.o.u.a. Tak więc zakresem kontroli w niniejszej sprawie nie była objęta regulacja zawarta w art. 28 u.p.o.u.a., gdyż odnosi się ona do postępowania egzekucyjnego, a nie rozpoznawczego. Dlatego też uzasadnienie zaskarżonej decyzji, odwołujące się do art. 28 u.p.o.u.a., było niewłaściwe (zarzut naruszenia art. 107 § 3 k.p.a.), ale nie miało to wpływu na wynik sprawy, gdyż zapadłe w sprawie rozstrzygnięcie ma swoją podstawę w art. 27 ust. 1 i ust. 9 u.p.o.u.a.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a. sąd orzekł o oddaleniu skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło