I SA/Wa 981/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Zdanowicz Sędziowie NSA Joanna Banasiewicz (spr.) WSA Krystyna Kleiber Protokolant Anna Milicka-Stojek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lipca 2005 r. sprawy ze skargi W. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2002 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2000 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz W. T. kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] maja 2002 r., nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku art. 127 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję, tego organu z dnia [...] lipca 2000 r., nr [...]. W uzasadnieniu przedstawiono następujący stan sprawy: decyzją ostateczną z dnia [...] lipca 2000 r., sygn. akt [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. odmówiło zapoznania się z wnioskiem pełnomocnika W. T. i innych byłych właścicieli nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego W. nr [...], dotyczącej sprzedaży na rzecz E. i W. W. lokalu nr [...] w wyżej wymienionym budynku oraz części budynku i innych urządzeń służących do wspólnego użytku mieszkańców z równoczesnym oddaniem w użytkowanie wieczyste takiej samej części gruntu, na którym usytuowany jest budynek (w istocie w decyzji tej odmówiono wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności wskazanej decyzji). Rozpatrując sprawę ponownie na skutek wniosku z dnia [...] sierpnia 2000 r., w którym żądanie stwierdzenia nieważności decyzji o sprzedaży lokalu uzasadniono treścią decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] grudnia 1998 r., nr [...], w której stwierdzono, że decyzja Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] czerwca 1956 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] grudnia 1955 r., nr [...], w określonej w aktach notarialnych części dotyczącej sprzedanych lokali, m.in. lokalu nr [...], przy [...] oraz udziałów przypadających temu lokalowi w części budynku i jego urządzeń, które służą do użytku ogółu mieszkańców, a także gruntu oddanego w użytkowanie wieczyste nabywcom tego lokalu, wydana została z naruszeniem prawa, a w pozostałej części stwierdzono jej nieważność. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. stwierdziło, że podziela pogląd wyrażony w decyzji z dnia [...] lipca 2000 r., że żądanie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej sprzedaży na rzecz E. i W. W. lokalu nr [...], położonego w budynku przy [...], nie może być rozpoznane w oparciu o żądanie wniesione do Kolegium, gdyż aktualnie w sprawie wiążą ustalenia zawarte w orzeczeniu administracyjnym Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] grudnia 1955 r., nr [...], w określonej w akcie notarialnym części dotyczącej sprzedanego lokalu nr [...], przy [...]. Decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] grudnia 1998 r., nr [...] stwierdzono nieważność decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej, z dnia [...] czerwca 1956., utrzymującej w mocy decyzję Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] grudnia 1955 r., nr [...], tylko w części, która nie obejmuje substancji przekazanej we władanie (także i własność) innych osób i dlatego tylko one pozostają osobami uprawnionymi w tym przedmiocie do działania w charakterze strony postępowania administracyjnego. Z tego względu osobom zgłaszającym żądanie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej sprzedaży wskazanego wcześniej lokalu nie przysługuje uprawnienie stron i dlatego, zgodnie z przepisem art. 28 kpa, nie są one uprawnione do skutecznego wniesienia żądania podjęcia takiego postępowania. Skargę na powyższą decyzję wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie W. T. Skarżący zarzucił, że decyzja ta wydana została z naruszeniem art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 107 § 3, art. 80 i art. 28 oraz art. 160 kpa, a także art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, bowiem w dotychczasowej praktyce organu w analogicznych sprawach wydawano decyzje odmienne w stosunku do zaskarżonej. W. T. wniósł o uchylenie obydwu decyzji wydanych w sprawie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w odpowiedzi na skargę wnosiło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Reprezentowani przez pełnomocnika uczestnicy postępowania A. V., A. T., R. T., R. P., S. T., J. T., M. T. i A. T. wnosili o uwzględnienie skargi, pozostali uczestnicy postępowania nie zajęli stanowiska w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który z dniem 1 stycznia 2004 r., na mocy art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi(Dz. U. z 2002 r. , Nr 153, poz. 1271 ze zm.) stał się właściwy do rozpoznania sprawy zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Stosownie do art. 28 kodeksu postępowania administracyjnego stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie sądowym poglądem stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji jest nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego ocenianą w tym trybie decyzją, ale także każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji (por. wyrok 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 października 2003 r., sygn. akt OSA 4/03, ONSA 2004, nr 1, poz. 3). Przechodząc do oceny, czy w sprawie niniejszej następcy prawni byłych właścicieli nieruchomości [...] mają interes prawny do występowania w charakterze strony w sprawie dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji o sprzedaży lokalu w budynku położonym na gruncie tej nieruchomości w sytuacji, gdy w postępowaniu nadzorczym dotyczącym decyzji dekretowej stwierdzono, że decyzja ta w omawianej części została wydana z naruszeniem prawa przyjąć należy – za stanowiskiem wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 listopada 2004 r., sygn. OSK 919/04 (nie publ.) wydanym w analogicznej sprawie - że spełnione zostały warunki do uznania tych osób za strony postępowania nadzorczego w rozumieniu art. 28 kpa. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyżej wyroku wynik postępowania nadzorczego (w stosunku do decyzji o sprzedaży lokalu) może mieć wpływ na sytuację prawną byłych właścicieli, gdyż korzystne dla nich rozstrzygnięcie spowoduje aktualność ich roszczeń związanych z dekretem z dnia 26 października 1945 r. Późniejsza sprzedaż lokalu w danym budynku i oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste było skutkiem kolejnych decyzji, wydanych w innych sprawach administracyjnych, a nie skutkiem decyzji o odmowie ustanowienia własności czasowej. Stąd też zasadnie dawni właściciele gruntów [...] oraz ich następcy prawni swój interes prawny opierają na tym, że w razie stwierdzenia nieważności decyzji o sprzedaży lokalu otwiera im to drogę do wzruszenia umowy sprzedaży. Ich interes prawny wiąże się z dochodzeniem roszczeń dekretowych, wykazywaniem, że określone czynności dokonane zostały z pokrzywdzeniem uprawnionych podmiotów. Dlatego też byli właściciele gruntów [...] mają przymiot strony, w rozumieniu art. 28 kpa, w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o sprzedaży lokalu w sytuacji, gdy odzyskali część lokali (nie sprzedanych), a jednocześnie stwierdzono, że decyzja o odmowie ustanowienia, na ich rzecz, własności czasowej (aktualnie użytkowania wieczystego), w odniesieniu do sprzedanych lokali, wydana została z naruszeniem prawa. Odmowa dawnym właścicielom (i ich następcom prawnym) statusu strony naruszała art. 28 kpa. Podzielając przytoczone wyżej poglądy należało zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] lipca 2000 r. uchylić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W pozostałym zakresie orzeczono jak w wyroku na podstawie art. 152 i art. 200 powołanej ustawy. Zaznaczyć należy, że organ przystępując do rozpatrzenia wniosku winien w pierwszej kolejności ustalić krąg spadkobierców byłych właścicieli nieruchomości warszawskiej, której dotyczy postępowanie i umożliwić im czynny udział w postępowaniu zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 10 kpa. Materiał dokumentacyjnych znajdujący się obecnie w aktach nie pozwala na dokonanie pełnych ustaleń w tym względzie (np. adwokat J. F. nie reprezentował w sprawie G. P. i R. T., którym we wcześniej prowadzonym postępowaniu przysługiwały prawa strony, osoby te zostały pominięte w postępowaniu bez stosownego wyjaśnienia tej kwestii).