I SA/Wa 984/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk Sędziowie: WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 listopada 2013 r. sprawy ze skargi Z. T. na postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Minister Skarbu Państwa postanowieniem z [...] marca 2013 r. nr [...] odmówił Z. T. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody [...] z [...] maja 2011 r. nr [...], odmawiającej potwierdzenia na jej rzecz prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w miejscowości C., województwo [...] (obecnie [...]). Postanowienie Ministra Skarbu Państwa zapadło przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy. Na wniosek Z. T. prowadzone było przed Wojewodą [...] postępowanie w sprawie o przyznanie rekompensaty z tytułu pozostawienia przez nią nieruchomości poza obecnym granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości C., woj. [...]. Decyzją z [...] maja 2011 r. Wojewoda [...], działając na podstawie art. 5 ust. 3 i art. 8 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.), odmówił potwierdzenia na rzecz ww. żądanego prawa. Decyzja Wojewody, zawierająca pouczenie o terminie i sposobie wniesienia odwołania, została skutecznie doręczona stronie 24 maja 2011 r. Od decyzji tej Z. T. wniosła odwołanie, które nadała za pośrednictwem operatora publicznego w dniu 8 czerwca 2011 r., a więc dzień po upływie przewidzianego w art. 129 § 2 k.p.a. terminu. W konsekwencji powyższego Minister Skarbu Państwa postanowieniem z [...] czerwca 2011 r. nr [...] stwierdził uchybienie przez nią terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody [...] z [...] maja 2011 r. Powyższe postanowienie stanowiło przedmiot wniesionej przez Z. T. skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, która została oddalona prawomocnym wyrokiem z dnia 4 listopada 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 1497/11. Pismem z 25 lutego 2013 r. Z. T. – reprezentowana przez J. S. -zwróciła się z prośbą o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od ww. decyzji Wojewody [...], podnosząc, że jest [...] letnią bardzo schorowaną osobą. Ujawniły się u niej zaburzenia [...] zaburzenia i emocjonalne, w szczególności: utrata pamięci krótkotrwałej, trudności z koncentracją, oceną sytuacji lub logicznym myśleniem. Te objawy chorobowe zaś zdeterminowały sposób prowadzenia sprawy życia codziennego, przez co myliła daty, źle obliczała terminy, bądź zapominała o czynnościach jakie w danym czasie miała wykonywać. Pełnomocnik strony podkreśliła ponadto, że Z. T. przez długi okres czasu była przekonana, że nie istniej żadna instytucja procesowa umożliwiająca otwarcie drogi do weryfikacji działań administracji publicznej w sprawie. Na przestrzeni całego postępowania jakie się toczyło, żaden z organów – osobie wstępującej bez profesjonalnego pełnomocnika, nie udzielił bowiem informacji o prawnych możliwościach działania. Dopiero na dzień przed złożeniem wniosku uzyskała ona informację o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Powzięcie tej informacji można, zdaniem pełnomocnika, utożsamiać ze spełnieniem przesłanki dochowania terminu do jego złożenia. Na potwierdzenie stanu zdrowia strony, do wniosku dołączono kartę informacyjna z leczenia szpitalnego w okresie od 20 do 26 listopada 2011 r. oraz orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z [...] stycznia 2012 r. Załączono także odwołanie od decyzji z [...] maja 2011 r. W następstwie rozpoznania powyższego wniosku Minister Skarbu Państwa postanowieniem z [...] marca 2013 r. nr [...] odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania przez Z. T. od decyzji Wojewody [...] z [...] maja 2011 r. Przywołując treść art. 58 § 1 i 2 k.p.a. oraz orzecznictwa sądów organ wywodził, że jednym z warunków przywrócenia terminu jest brak winy w jego uchybieniu. Kryterium to wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Wykluczenie winy wymaga zatem wykazania, że mimo dołożenia wszelkich możliwych starań, strona nie mogła przezwyciężyć przeszkody uniemożliwiającej jej dokonanie określonej czynności w terminie ustawowym. Z przedłożonej natomiast wraz z wnioskiem karty leczenia szpitalnego wynika, że strona przebywała w szpitalu w dniach 20-26 listopada 2011 r., i że powodem tego pobytu była [...] oraz choroby [...]. Natomiast w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności stwierdzono, że ustalony stopnień niepełnosprawności datuje się od dnia [...] stycznia 2012 r. Tak więc, zdaniem Ministra, z dokumentów tych jednoznacznie wynika, że zarówno hospitalizacja jak i orzeczenie o niepełnosprawności strony nastąpiły już po uprawomocnieniu się postanowienia Ministra Skarbu Państwa o uchybieniu przez ww. terminu. Nie mogły zatem one stanowić powodu uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu wojewódzkiego. Na powyższe postanowienie Z. T. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając organowi naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w tym art. 7, 77 § 1, 80 oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zdaniem skarżącej Minister podejmując rozstrzygnięcie w przedmiocie jej wniosku oparł się na niepełnych i wybiórczych ustaleniach stanu faktycznego z pominięciem szeregu okoliczności mających istotne znaczenie w sprawie, z czego wywiódł błędne i merytorycznie nieuzasadnione oraz krzywdzące dla niej wnioski. Wbrew twierdzeniom organu nie powoływała się ona jedynie na fakt podeszłego wieku, ale na konkretne rozpoznane u niej schorzenia (przebyty [...]), które powodują zaburzenia świadomości co do czasu i przestrzeni, w wyniku których uchybiła o jeden dzień terminowi do wniesienia odwołania. Intencją zaś załączenia dokumentacji medycznej było wskazanie na rozpoznanie medyczne determinujące jej stan zdrowia i związane z nim wyłączenie braku winy w uchybieniu terminu. Do skargi załączyła plik kopii dokumentacji medycznej pochodzącej z różnego okresu czasu. W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniosła ona o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W ramach tej kontroli sąd administracyjny dokonuje oceny, czy organ administracji przy rozpoznawaniu sprawy nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając sprawę w ramach tych kryteriów, uznać należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zakwestionowane rozstrzygnięcie Ministra Skarbu Państwa z [...] marca 2013 r., mające charakter stricte procesowy (odmowa przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji) w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy jest zgodne z prawem. Choć jego uzasadnienie pozostaje wadliwe. Podstawą prawną podjętego przez Ministra Skarbu Państwa postanowienia o odmowie przywrócenia skarżącej terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody [...] z [...] maja 2011 r. nr [...], stanowił art. 58 k.p.a. W myśl tego przepisu, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu i jednocześnie należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Przepis ten wprowadza zatem trzy przesłanki, których łączne spełnienie obliguje organ do przywrócenia uchybionego terminu. Są to: uprawdopodobniony brak winy w uchybieniu terminu, dopełnienie czynności, dla której określony był termin oraz złożenie w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu wniosku o jego przywrócenie. Przy czym przywrócenie terminu do złożenia tego wniosku jest niedopuszczalne, o czym stanowi § 3 art. 58 k.p.a. Zatem aby termin mógł zostać przywrócony w pierwszym rzędzie obowiązkiem podmiotu, który terminowi uchybił, jest wniesienie podania o jego przywrócenie (wraz z dopełnieniem uchybionej czynności procesowej) w określonym przez ustawodawcę siedmiodniowym terminie, którego bieg rozpoczyna się od ustania przyczyny, która uniemożliwiała terminowe dokonanie tej czynności, a więc od dnia zniesienia obiektywnej przeszkody, uniemożliwiającej jej realizację, która to przeszkoda niemożliwa była do przezwyciężenia przez zainteresowanego, mimo dołożenia przez niego należytej staranności. W konsekwencji obowiązkiem organu, do którego podanie takie wpłynęło jest zweryfikowanie zachowania przez podmiot ubiegający się o przywrócenie uchybionego terminu, siedmiodniowego terminu do złożenia w tym przedmiocie żądania. Dopiero stwierdzenie dochowania wspomnianego terminu uzasadnia merytoryczną ocenę zasadności wniosku. W rozpoznawanej sprawie natomiast Minister, pomijając ocenę zachowania terminu do złożenia wniosku, przystąpił do oceny jego zasadności w kontekście wskazywanych przez stronę przyczyn uchybieniu terminu do złożenia odwołania. W konsekwencji czego uznał, że nie uprawdopodobniła ona braku winy w jego uchybieniu. Tymczasem mając na względzie fakt, że wniosek Z.T. z [...] lutego 2013 r. o przywrócenie uchybionego terminu wniesiony został przeszło półtora roku po wydaniu postanowienia Ministra Skarbu Państwa stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody [...] (postanowienia z [...] czerwca 2011 r. nr [...]) i ponad rok po oddaleniu wniesionej na to postanowienie skargi (wyrok z 4 listopada 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 1497/11), kluczowe dla oceny dopuszczalności jego przywrócenia, było ustalenie kiedy faktycznie ustała przyczyna uniemożliwiająca stronie dokonania uchybionej czynności. Ta zaś w świetle dokumentacji zgromadzonej w aktach niniejszej sprawy jak też aktach sądowych sprawy I SA/Wa 1497/11 ustała, zdaniem Sądu, najpóźniej 22 lipca 2011 r., kiedy to strona osobiście wniosła skargę na postanowienie Ministra Skarbu Państwa z [...] czerwca 2011 r. Zważywszy na treść tej skargi - której istotną część stanowiły argumenty wyjaśniające powody uchybienia terminu do wniesienia odwołania oraz prośba o jego przywrócenie, ale skierowana do Sądu - nie sposób przyjąć by w tej dacie nie mogła ona także sformułować wniosku o przywrócenie uchybionego terminu adresowanego do organu. Nie można bowiem uznać, że stan zdrowia strony - opisany obecnie we wniosku - mógł być przeszkodą uniemożliwiającą jego złożenie, a jednocześnie nie stanowił on już takiej przeszkody przy wnoszeniu przez nią skargi na postanowienie Ministra o stwierdzeniu uchybienia terminu. A skoro tak, to nie budzi wątpliwości Sądu, że przewidziany w art. 58 § 2 k.p.a. siedmiodniowy termin, w jakim winno być złożone podanie o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody [...] z [...] maja 2011 r., upłynął Z. T. w dniu [...] czerwca 2011 r. Tym samym jej wniosek z [...] lutego 2013 r. był niewątpliwie wnioskiem spóźnionym. To natomiast, kiedy strona uzyskała poradę prawną w sprawie, z punktu widzenia oceny zachowania terminu, o którym stanowi ww. przepis, jest bez znaczenia prawnego. Abstrahując nawet od tego, że brak świadomości prawnej nie stanowi podstawy przywrócenie uchybionego terminu, to jak wynika z treści ww. wniosku okoliczność ta ma w rzeczywistości usprawiedliwiać opóźnienie w złożeniu tego wniosku, a nie odwołania od decyzji Wojewody, które wszak złożone już zostało po raz pierwszy 8 czerwca 2011 r. Przywrócenie zaś terminu do złożenia powyższego wniosku jest , jak już wyżej wskazano, niedopuszczalne (por. art. 58 § 3 k.p.a.) Skoro więc w niniejszej sprawie nie został dopełniony przez stronę warunek formalny umożliwiający przywrócenie terminu – dotyczący złożenia w tym przedmiocie wniosku w terminie siedmiu dni od ustania przyczyny uniemożliwiającej terminową realizację czynności procesowej (art. 58 § 2 k.p.a.) – to niezależnie od oceny okoliczności jakie przyczyniły się do uchybienia terminu, którego przywrócenia strona się obecnie domagała, wniosek jej nie mógł być uwzględniony. Tym samym postanowienie Ministra Skarbu Państwa z [...] marca 2013 r. o odmowie przywrócenia jej terminu do wniesienia odwołania odpowiada prawu. Choć powody z jakich odmowa ta winna nastąpić są odmienne od wskazywanych przez organ. Mając jednak na względzie to, że sam rezultat postępowania jest zgodny z prawem, to samo formalne naruszenie przepisu art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. - obligujące organy administracji publicznej do sporządzenia prawidłowego uzasadnienia prawnego i faktycznego wydawanych postanowień - nie może być oceniane w realiach rozpoznawanej sprawy jako na tyle istotne, by doprowadziło do uchylenia zakwestionowanego aktu. Byłoby to bowiem jedynie zbędne przedłużenie postępowania (a przez to utrzymywania stanu niepewności prawnej), choć jego efektem musiałoby być postanowienie zawierające tożsame z obecnym rozstrzygnięcie, tyle że inaczej uzasadnione. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.