I SA/Wa 988/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie Sędzia WSA Monika Nowicka Asesor WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant Ewa Nieora po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi A. K. i J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku okresowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...] kwietnia 2008 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania A. i J. K., decyzją z dnia [...] maja 2008 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...] kwietnia 2008 r., nr [...] o przyznaniu zasiłku okresowego, z powodu braku możliwości zatrudnienia A. i J. K. od kwietnia 2008 r. do maja 2008 r. w wysokości [...] zł., w tym na zakup środków higieny, odzieży, artykułów szkolnych, pościeli oraz częściową opłatę rachunków za energię elektryczną w IV 2008 r. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy. Prezydent Miasta W. decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. przyznał zasiłek okresowy, z powodu braku możliwości zatrudnienia A. i J. K. od kwietnia 2008 r. do maja 2008 r. w wysokości [...] zł., w tym na zakup środków higieny, odzieży, artykułów szkolnych, pościeli oraz częściową opłatę rachunków za energię elektryczną w IV 2008 r. Od powyższej decyzji A. i J. K. wnieśli odwołanie podnosząc, że kwota przyznanej pomocy jest za niska, a organ pierwszej instancji nie uwzględnił ponoszonych przez wnioskodawców w całości opłat za energię elektryczną. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] maja 2008 r. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...] kwietnia 2008 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że A. i J. K. prowadzą czteroosobowe gospodarstwo domowe wraz z dwójką dzieci, z których starsze rozpoczęło naukę w szkole, a młodsze jest w wieku przedszkolnym. A. K. nie pracuje, utraciła prawo do zasiłku. J. K. podaje, że w chwili obecnej nie pracuje. Skarżący korzystają systematycznie od 1999 r. z pomocy świadczonej przez Ośrodek Pomocy Społecznej w Dzielnicy T. Organ podał, że A. i J. K. złożyli w dniu 7 marca 2008 r. i 25 marca 2008 r. wnioski o przyznanie pomocy na różne cele. Wywiad środowiskowy przeprowadzony został w dniu 1 kwietnia 2008 r. w wywiadzie tym podane zostały informacje, zgodnie z którymi dochody wnioskodawców wynoszą [...] zł. Z akt sprawy wynika, że wnioskodawcy pozostają pod stałą opieką Ośrodka i otrzymują stale wysoką pomoc materialną (w 2007 r. – [...] zł., w lutym 2008 r. – [...] zł., w marcu 2008 r. – [...] zł). Pomoc przyznano jedynie ze względu na dobro małoletnich dzieci, ponieważ wnioskodawcy nie współpracują z Ośrodkiem, w szczególności J. K. uchyla się od podpisania kontraktu socjalnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zauważyło, że z treści przepisów art. 2 ust. 1, art. 3 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. 2004 Nr 64, poz. 593 ze zm.) wynika, że pomoc społeczna ma udzielać swoim podopiecznym pomocy i wsparcia, a nie dostarczać im świadczeń pieniężnych w wysokości dla nich wygodnej czy pożądanej. Przyznanie zasiłku okresowego nie jest prawnym obowiązkiem organu i nie rodzi dla strony roszczenia o przyznanie świadczenia, Ośrodki pomocy orzekając o przyznaniu świadczenia zachowują w tej mierze znaczny zakres swobody zarówno w ocenie warunków bytowych osoby zainteresowanej, jak i w ocenie okoliczności sprawy, a także korzystają ze znacznego zakresu swobody w wyborze właściwego rozstrzygnięcia. Nie każdy potrzebujący w każdym czasie może uzyskać świadczenie również ze względu na ograniczone środki, jakimi dysponują ośrodki pomocy społecznej. Kolegium podało, że zgodnie z art. 38 ust. 1 o pomocy społecznej zasiłek okresowy przysługuje, w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny, a okres na jaki jest przyznany zasiłek okresowy, ustala ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy. W ocenie organu wnioskodawcy są osobami młodymi, zdrowymi, mają dwoje dzieci, o które się troszczą i którym powinni jako rodzice samodzielnie zapewnić opiekę i start życiowy, nie zaś zdawać się na środki z pomocy społecznej, które w każdej chwili mogą się zmniejszyć lub przestać wpływać, ponieważ uzależnione są od zmieniających się przepisów i ogólnej sytuacji gospodarczej. Fakt, że przyznano świadczenie w wysokości, która nie satysfakcjonuje skarżących, nie może być uznany za przyczynę uchylenia decyzji, ponieważ pomoc społeczna ma udzielać wsparcia, a nie spełniać wszystkie żądania podopiecznych. Od powyższej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2008 r. A. i J. K. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymało stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona. Należy zauważyć, że w niniejszej sprawie podstawę prawną stanowił przepis art. 38 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej – zwanej dalej ustawą, co wyraźnie wynika z wydanych w sprawie decyzji. Przepis ten przewiduje, że zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego. Z treści uzasadnienia decyzji organu pomocy społecznej wynika, że organ ten nie działał w sprawie z urzędu, lecz na wniosek A. i J. K. z dnia 7 marca 2008 r. uzupełniony pismem z dnia 25 kwietnia 2008 r. Tymczasem z treści powołanych wyżej podań skarżących wynika, że wnioskodawcy, ze względu na swą ciężką sytuację finansową, domagają się przyznania pomocy pieniężnej na zakup żywności, środków higieny i odzieży dla dwojga dzieci, przyborów szkolnych, zakupu pościeli oraz dofinansowania do opłat za energię elektryczną. Wobec powyższego Sąd uznał, że Prezydent Miasta W. wydał decyzję pierwszoinstancyną w oparciu o błędną podstawę prawną. Skoro bowiem wnioskodawcy w swoich pismach nie powołują się na wystąpienie w sprawie określonego ryzyka: długotrwałej choroby, niepełnosprawności, bezrobocia, możliwości utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego (zasiłek okresowy), lecz na brak środków na zaspokojenie swych potrzeb bytowych (zasiłek celowy), to obowiązkiem organu było rozpatrzyć sprawę w oparciu o przepis art. 39 ust. 1 i 2 ustawy. Warto podkreślić, że uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (wysokość zasiłku) bowiem przepis art. 39 ustawy nie przewiduje ograniczeń, co do górnej wysokości przyznawanej pomocy pieniężnej, natomiast przepis art. 38 ust. 2 pkt 2 ustawy takie ograniczenia przewiduje (zasiłek okresowy ustala się w przypadku rodziny - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym rodziny, a dochodem tej rodziny). Nie sposób pominąć i tego, że Prezydent Miasta W. załatwił wniosek z dnia 7 marca 2008 r. zawierający braki formalne (brak podpisu A. K.). Te same uwagi dotyczą działalności Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., które rozpatrzyło odwołanie zawierające braki formalne (brak podpisu A. K.). Tymczasem z akt sprawy nie wynika, aby organ w stosunku do A. K. działał z urzędu (art. 102 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej). Brak również stosownego dowodu, że organy potraktowały J. K. jako pełnomocnika swej żony (art. 33 § 4 KPA). Wobec powyższego Sąd uznał, że w niniejszej sprawie organy obu instancji wydały zaskarżoną decyzję z naruszeniem art. 7 KPA w związku z art. 38 ustawy o pomocy społecznej (organ odwoławczy dodatkowo z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 1 KPA), a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na jej wynik. Sąd stwierdza, że w niniejszej sprawie nie wydał orzeczenia na niekorzyść strony (art. 134 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), bo choć w decyzji Prezydent Miasta W. przyznał skarżącym zasiłek okresowy w wysokości [...] zł, to jednak skarżący kwestionują wydane w sprawie decyzje, uważając, że przyznana pomoc jest za niska, a – jak wyżej wskazano – błędne zastosowanie przez organ pomocy społecznej podstawy prawnej mogło mieć wpływ na wysokość przyznanego w sprawie zasiłku. Biorąc to wszystko pod uwagę Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji.