I SA/Wa 989/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) Sędziowie WSA Dariusz Chaciński WSA Przemysław Żmich Protokolant Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2011 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i umorzenia postępowania oddala skargę. Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] i umorzył postępowanie I instancji. W uzasadnieniu przedstawiono następująco stan faktyczny i prawny sprawy: W decyzji z dnia [...] czerwca 2010r. nr [...] organ wojewódzki odmówił potwierdzenia prawa do rekompensaty na rzecz strony postępowania z uwagi na niespełnienie przesłanki wynikającej z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu nieruchomości pozostawionych poza granicami Rzeczpospolitej Polskiej ( Dz. U. Nr 169 poz. 1418 ze zm. ) tj. pozostawienia przez M. S. ( ojca wnioskodawcy ) nieruchomości poza obecnymi granicami RP w związku z wojna rozpoczętą w 1939 r. oraz zamieszkiwania w dniu 1 września 1939 r. na obecnym terytorium RP przez ww. wymienionego. Organ I instancji wskazał, że podstawą żądania jest wpłata z tytułu książeczki oszczędnościowej do Banku [...] w W. dokonana przez M. S. Minister Skarbu stwierdził , że art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. określa zakres przedmiotowy stanowiący podstawę prawa do rekompensaty . Ustawodawca w sposób literalny wskazał, że prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza granicami RP. Prawo do ekwiwalentu wiąże się z pozostawieniem poza granicami majątku nieruchomego , a podmiotem uprawnionym do otrzymania ekwiwalentu jest właściciel mienia nieruchomego pozostawionego poza granicami lub wskazana przez niego osoba uprawniona do dziedziczenia ustawowego , a w razie śmierci właściciela jego spadkobiercy . Jak wynika z akt sprawy M. S. nie pozostawił nieruchomości poza obecnym obszarem RP, lecz dokonał wpłaty kwoty [...] rubli i [...] kopiejek do Banku R. w W. ( prawdopodobnie w 1912 roku ) i kwota nie została nigdy zwrócona uprawnionemu. Wobec powyższego wniosek A. S. jest bezprzedmiotowy , bowiem dotyczy on wydania decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z innego tytułu niż pozostawienie nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej . Skargę na powyższą decyzje złożył A. S. podnosząc , że jest krzywdząca i niezgodna z prawem. Dalej wniósł o wydanie decyzji pozytywnej w sprawie potwierdzenia na rzecz A. S. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M. S. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej ewentualnie wniósł o uchylenie decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Ministra Skarbu Państwa. Zdaniem wnoszącego skargę, zgromadzone przez M. S. oszczędności gwarantowane w sztabkach złota zostały wywiezione poza granice Rzeczpospolitej. Z tego powodu po stronie państwa obowiązek wypłacenia spadkobiercom, tego co im się należy wraz z odsetkami. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269). W rozpatrywanej sprawie Sąd nie dopatrzył się w działaniu organu administracji ani naruszenia norm prawa materialnego ani też naruszenia przepisów postępowania, które mogłyby skutkować uwzględnieniem skargi. Przedmiotem rozpoznania przez Sąd jest skarga A. S. na decyzję Ministra Skarbu Państwa uchylającą decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. i umarzającą postępowanie przed organem I instancji. Decyzją zaś wydaną w I instancji, Wojewoda [...] odmówił potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami Rzeczpospolitej Polskiej . Zgodnie z art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), który został powołany w podstawie orzekania organu II instancji, organ odwoławczy m.in. wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję i umarza postępowanie pierwszej instancji. Z uwagi na niewskazanie w przepisie tym przesłanek, na których organ drugiej instancji powinien oprzeć decyzję "umarzającą postępowanie" w toku procedury odwoławczej, w orzecznictwie dominuje pogląd, iż umorzenie postępowania przez organ odwoławczy na zasadzie powołanego przepisu jest dopuszczalne tylko w związku z art. 105 K.p.a. Tylko bowiem w art. 105 K.p.a. wymienia się przyczyny stanowiące podstawę umorzenia postępowania. Należy zatem przyjąć, iż organ odwoławczy umarzając postępowanie organu pierwszej instancji, kieruje się przesłankami określonymi w art. 105 § 1 K.p.a., czyli spowodowaną jakimikolwiek przyczynami (podmiotowymi czy przedmiotowymi) – bezprzedmiotowością postępowania. Przenosząc powyższe na grunt przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, że zakwestionowana decyzja jest prawidłowa. Art. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 141 8ze zm.), określa zasady realizacji prawa do rekompensaty, a w świetle powyższych przepisów nie może budzić wątpliwości fakt, że prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w wyniku wypędzenia z byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jego opuszczenia w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. dokonanego na podstawie tzw. "układów republikańskich". W świetle powyższych przepisów nie może budzić wątpliwości fakt, że prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, a nie wszelkiego majątku , które pozostało poza granicami Rzeczpospolitej. Skoro zatem z wnioskiem o potwierdzenie prawa do rekompensaty w trybie ww. ustawy występuje osoba , która poza granicami Rzeczpospolitej nie pozostawiła majątku nieruchomego, zatem stosunek materialnoprawny nie może być nawiązany z uwagi na brak przedmiotu postępowania, wobec czego nie może być wydana ani pozytywna, ani negatywna decyzja (brak jest podstaw do konkretyzacji normy prawa materialnego). W razie wszczęcia postępowania administracyjnego postępowanie takie winno być na etapie I instancji na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. umorzone. W razie zaś orzekania w takiej sprawie przez organ odwoławczy, winno zapaść rozstrzygnięcie określone w art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. W wyroku z dnia 18 kwietnia 1995 r., SA/Łd 2424/94, opublikowanym w ONSA 1996/2/80, Naczelny Sąd Administracyjny zawarł tezę, że z bezprzedmiotowością postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Oznacza to, że wszystkie elementy badanego stanu faktycznego i prawnego są tego rodzaju, że niepotrzebne jest postępowanie mające na celu wyjaśnienie wszystkich tych okoliczności w sprawie. Chodzi tu o kryterium bezprzedmiotowości odnoszące się do postępowania, ale w taki sposób, że nie powinno mieć merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie, lecz jedynie być formalnym jego zakończeniem. Reasumując, Sąd rozpoznając sprawę nie podzielił zarzutów skargi. Podkreślić trzeba, że formułując taką ocenę, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. alej ppsa ), Sąd mógł rozstrzygać tylko i wyłącznie w granicach sprawy. Sprawa poddana ocenie Sądu dotyczyła uchylenia decyzji organu I instancji i umorzenia postępowania . W granicach tej sprawy nie mieściła się zatem ocena zasadności żądania A. S. dotyczącego rekompensaty z tytułu zwrotu środków pieniężnych w wysokości [...] rubli i [...] kopiejek , wypłaconych przez M. S. na konto Banku R. w W. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 ppsa. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).