I SA/Wa 99/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Łukasz Trochym sędzia WSA Przemysław Żmich asesor WSA Kamil Kowalewski (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 18 kwietnia 2019 r. nr KOC/876/Zs/19 w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Prezydenta [...] z dnia 24 listopada 2014 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz M. K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z 18 kwietnia 2019 r., nr KOC/876/Zs/19, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpoznaniu zażalenia M. H., utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta [...] z 24 listopada 2014 r., nr [...], o odmowie wydania zaświadczenia o żądanej przez wnioskodawcę treści. Jak wynika z akt sprawy, M. K. wnioskiem z dnia 27 października 2006 r. wystąpił o wydanie zaświadczenia potwierdzającego "że budynek posadowiony na działce ewidencyjnej nr [...] (obręb [...]), położonej przy ul. [...][...] w [...] z wyłączeniem lokali mieszkalnych nr [...], odpowiada warunkom przewidzianym w art. 5 dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy". Postanowieniem z dnia 31 października 2006 r., nr [...], Prezydent [...] odmówił wydania zaświadczenia o żądanej treści. Orzeczenie to utrzymał w mocy Wojewoda [...] postanowieniem z dnia 15 marca 2007 r. nr [...]. Wyrokiem z dnia 28 listopada 2007 r., I SA/Wa 810/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. K. na postanowienie Wojewody. Na skutek skargi kasacyjnej wnioskodawcy, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 28 stycznia 2009 r., I OSK 214/08 uchylił jednak powyższy wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Realizując zalecenia Sądu drugiej instancji wyrokiem z dnia 30 czerwca 2009 r., I SA/Wa 534/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił postanowienie Wojewody [...] z 15 marca 2007 r. oraz postanowienie Prezydenta [...] z 31 października 2006 r. Następnie postanowieniem z dnia 24 listopada 2014 r. nr [....] Prezydent [...] odmówił wydania zaświadczenia potwierdzającego "że budynek posadowiony na działce ewidencyjnej nr [...] (obręb [...]), położonej przy ul. [...][...] w [...], z wyłączeniem lokali mieszkalnych nr [...] odpowiada warunkom przewidzianym w art. 5 dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy". Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia 31 marca 2015 r., nr KOC /85/Zs/15 uchyliło postanowienie Prezydenta [...] z dnia 24 listopada 2014 r. i przekazało sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Wyrokiem z 15 września 2015 r., I SA/Wa 890/15 tut. Sąd oddalił skargę M. H. na powyższe postanowienie z 31 marca 2015 r., jednak Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpatrzeniu kolejnej skargi kasacyjnej wnioskodawcy, wyrokiem z dnia 5 października 2017 r., I OSK 3441/15 uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 września 2015 r. oraz postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 31 marca 2015 r., nr KOC/85/Zs/15. Kolegium ponownie rozpatrując sprawę postanowieniem z dnia 20 lutego 2018 r., nr KOC/6798/Zs/17 utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta [...] z dnia 24 listopada 2014 r., nr [...]. Jednak wyrokiem z dnia 12 października 2018 r., I SA/Wa 803/18, po rozpoznaniu skargi M. H., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił to postanowienie. Wreszcie postanowieniem z 18 kwietnia 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta z dnia 24 listopada 2014 r. o odmowie wydania zaświadczenia o żądanej treści. W uzasadnieniu Kolegium przywołało treść art. 217 § 2 kpa oraz § 61 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 września 2001 r. w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych i zbiorów dokumentów. W ocenie Kolegium, powołany przepis rozporządzenia jednoznacznie wymaga do założenia księgi wieczystej dla budynku odpowiadającego warunkom przewidzianym w art. 5 dekretu wydania takiego zaświadczenia. Zatem, podstawę prawną do wydania wnioskowanego zaświadczenia stanowi art. 217 § 2 pkt 1 kpa w związku z § 61 ust. 1 ww. rozporządzenia. Kolegium uznało za prawidłowe stanowisko Prezydenta, który uznał, że rozstrzygnięcia dotyczące stwierdzenia nieważności decyzji o odmowie przyznania prawa własności czasowej stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej nie przesądzają o spełnieniu warunków z art. 5 dekretu, gdyż okoliczność ta nie była przedmiotem powołanych rozstrzygnięć nadzorczych. Skutkują one wyłącznie tym, że ostateczne rozstrzygnięcie w sprawie odmowy przyznania własności czasowej byłym właścicielom nie zapadło. Mając zaś na uwadze treść art. 5 i art. 8 dekretu Kolegium uznało, że dopóki nie został rozpoznany wniosek dekretowy, to budynki nadal pozostawały własnością dotychczasowego właściciela gruntu. Ponadto, Kolegium wskazało na ustalenie Prezydenta [...], że budynek położony w [...] przy ul. [...][...] został najprawdopodobniej wybudowany po dniu 21 listopada 1945 r. (data wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r.) co zdaniem tego organu potwierdza zgromadzony w sprawie materiał dowodowy tj.: (i) dokumentacja Archiwum Państwowego [...] z 4 października 2004 r., znak: [...], stwierdzająca, że wszystkie budynki przy ul. [...] i ul. [...] nie nadają się do odbudowy, z wyjątkiem budynków przy ul. [...] nr [...] i nr [...], (ii) ekspertyza biegłego geodety Z. O. z 25 lipca 2008 r. dotycząca położenia budynku i wskazująca, że przekracza granice dawnej nieruchomości hip nr [...] oraz (iii) pismo Zakładu Gospodarowania Nieruchomościami w Dzielnicy [...] z 10 lutego 2009 r., w którym wskazano, że sporny budynek powstał w 1949 roku. Następnie organ odwoławczy wskazał, że po przeprowadzeniu dodatkowego postępowania wyjaśniającego pozyskał, między innymi, dokumentację dotyczącą odbudowy domu mieszkalnego przy ul. [...][...]. Kolegium podniosło, że w piśmie Biura Odbudowy Stolicy z 24 maja 1947 r. wskazano, że budynek frontowy może być odbudowany na stałe, po uprzednim rozebraniu oficyn i oczyszczeniu posesji. Ponadto, w aktach sprawy znajduje się protokół z oględzin dokonanych przy ul. [...][....] w dniu 18 lutego 1948 r., z którego wynika, że budynek frontowy (jednopiętrowy) całkowicie wypalony, bez stropów i klatkach schodowych. Attyka, fragment muru nad bramą oraz gzyms spękane. Oficyny boczne (dwu i trzypiętrowe) również całkowicie wypalone, brak stropów, sklepień między okiennych i klatek schodowych. Filary i sklepienia między okienne, wolnostojące kominy i mury spękane. We wszystkich budynkach stropy piwniczne zachowane. Stwierdzono zagrożenie bezpieczeństwa i zdrowia publicznego. Brak możliwości odbudowy budynków oficynowych, które mogą ulec zawaleniu. W związku z powyższym zarządzeniem z 9 marca 1948 r. wezwano właściciela budynku do rozbiórki oficyn oraz części frontowej budynku. Kolegium wskazało również, że znajdujący się w aktach sprawy protokół z 28 września 1950 r. wskazuje, że budynek przy [...][...] został odbudowany, w wyniku czego aktualnie budynek frontowy jest dwupiętrowy. Skargę na powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył M. H. wnosząc o jego uchylenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 26 listopada 2019 r., I SA/Wa 1321/19 oddalił skargę wnioskodawcy. Sąd podniósł, że stosownie do art. 5 dekretu, budynki i inne przedmioty, znajdujące się na gruntach, przekazanych na własność gminy [...], pozostawały własnością dotychczasowych właścicieli, o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Takimi zaś przepisami szczególnymi stanowiącymi inaczej były art. 6 i art. 8 dekretu. Jak podkreślił Sąd, przepisy dekretu warszawskiego nie wyjaśniają, co należy rozumieć pod używanymi w tym akcie pojęciami "budynek" oraz "budynek zniszczony". Natomiast posiłkując się dorobkiem judykatury Sąd przyjął, że pojęcia "budynek" należy poszukiwać w treści art. 6 ust. 1 i 2 dekretu, które pojęcie budynku niezniszczonego wiążą z orzeczeniem władzy budowlanej stwierdzającym, że budynek nadaje się do naprawy. Z kolei definicję budynku zniszczonego umieszczono w dekrecie z 26 października 1945 r. o rozbiórce i naprawie budynków zniszczonych i uszkodzonych wskutek wojny (Dz. U. z 1945 r. Nr 50, poz. 281), gdzie w art. 1 ust. 3 przez budynek zniszczony rozumie się budynek, znajdujący się wskutek działań wojennych albo niszczycielskiej działalności okupanta w takim stanie, że według orzeczenia władzy budowlanej powinien ulec rozbiórce. Natomiast ust. 4 powołanego przepisu stanowi, że budynkiem uszkodzonym w rozumieniu niniejszego dekretu jest budynek, który wskutek przyczyn, o których mowa w ustępie poprzedzającym, znajduje się w stanie niezdatnym w całości lub w części do użytkowania. Może jednak być według orzeczenia władzy budowlanej doprowadzony do stanu użyteczności. Dalej Sąd wskazał dokumenty, który wzięło pod uwagę Kolegium przy ocenie możliwości wydania zaświadczenia o treści żądanej przez wnioskodawcę. Wśród nich wymieniono rozstrzygnięcia w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego z 25 sierpnia 1951 r. o odmowie przyznania dawnym właścicielom prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] przy ul. [...][...] oraz w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej stwierdzającej nabycie przez gminę z mocy prawa nieodpłatnie w dniu 27 maja 1990 r. własności nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...]; dokumentację Archiwum Państwowego [...] z 4 października 2004 r., znak: [...] , materiały inwentaryzacji zniszczeń przechowywane w zespole nr 25/IV Biuro Odbudowy Stolicy z lat 1935/1945-1951, stwierdzające, że wszystkie budynki przy ul. [...] i ul. [...] nie nadają się do odbudowy, z wyjątkiem budynków przy ul. [...] nr [...] i nr [...]; ekspertyzę biegłego geodety Z. O. z 25 lipca 2008 r. dotyczącą położenia przedmiotowego budynku i wskazującą, że przekracza granice dawnej nieruchomości hipotecznej nr [...]; pismo Zakładu Gospodarowania Nieruchomościami w Dzielnicy [...] z 10 lutego 2009 r., w którym wskazano, że sporny budynek powstał w 1949 r.; pismo Biura Odbudowy Stolicy z 24 maja 1947 r. gdzie wskazano, że budynek frontowy może być odbudowany na stałe, po uprzednim rozebraniu oficyn i oczyszczeniu posesji; czy protokół oględzin dokonanych na nieruchomości przy ul. [...][...] w dniu 18 lutego 1948 r. na skutek lustracji posesji. Po analizie treści tych dokumentów Sąd podzielił ocenę organów, że budynek przy ul. [...][...]był budynkiem zniszczonym, znajdującym się wskutek działań wojennych w takim stanie, że według orzeczenia władzy budowlanej powinien ulec rozbiórce. Miała potwierdzać to treść zachowanej dokumentacji archiwalnej, z której wynika, że w wyniku przeprowadzonych na gruncie w lutym 1948 roku oględzin budynku, ówczesna władza budowlana wezwała właściciela budynku do rozbiórki obu oficyn, jak i gzymsu i attyki łącznie z fragmentem muru nad bramą wjazdową w budynku frontowym. W ocenie Sądu oznaczało to, że w przekonaniu ówczesnej władzy budowlanej sporny budynek nie nadawał się do odbudowy, a tym samym był budynkiem zniszczonym w rozumieniu powołanego wyżej art. 6 ust. 2 dekretu. Również i od tego wyroku wnioskodawca wywiódł skargę kasacyjną, w której zarzucił naruszenie: 1. prawa materialnego, w postaci art. 8 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy - przez błędne jego zastosowanie, 2. przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy – rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a.- to jest: a) art. 141 § 4 P.p.s.a. - przez wadliwe wyjaśnienie podstaw prawnych rozstrzygnięcia i nie wyjaśnienie dlaczego powoływanym przez skarżącego dokumentom WSA odmówił mocy dowodowej pozostawiając je bez rozpatrzenia, b) art. 76 §1 i 77 § 1 k.p.a. - przez niezastosowanie tych przepisów, c) art. 153 p.p.s.a. - przez niezastosowanie tego przepisu, d) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. - przez niezastosowanie tego przepisu, pomimo że SKO w [...] naruszyło przepisy procesowe i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, e) art. 151 p.p.s.a. - przez błędne jego zastosowanie w sytuacji, gdy skarga na postanowienie SKO w [...] z dnia 18 kwietnia 2019 r. nr KOC/876/Zs/19 zasługiwała na uwzględnienie. Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej, wyrokiem z dnia 13 grudnia 2023 r., I OSK 1500/20 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia sądowi pierwszej instancji. Sąd drugiej instancji uznał skargę za zasadną wskazując, że Sąd Wojewódzki nie odniósł się w swoich rozważaniach do wskazywanego przez wnioskodawcę dokumentu w postaci Zarządzenia Prezydenta Miasta wzywającego właścicieli budynków przy ul. [...][...]i[...] do przystąpienia do odbudowy tych budynków jako kwalifikujących się do odbudowy a nie do rozbiórki. Zarządzenie to stanowiło dokument urzędowy, zostało opublikowane w Dzienniku Urzędowym Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m. st. Warszawy z dnia 24 października 1947 r. nr 22 a jego treść świadczyła o tym, że stanowisko wynikające z dokumentacji, na którą powoływały się organy i Sąd Wojewódzki, nie mogło być w pełni uznane za wiarygodne a tym samym przekonywujące. Ponadto NSA podkreślił, że – w świetle regulacji prawnej zawartej w dekrecie z dnia 26 października 1945 r. o rozbiórce i naprawie budynków zniszczonych i uszkodzonych wskutek wojny - stwierdzenie, iż budynek - z uwagi na zakres jego zniszczenia - nie nadaje się do odbudowy i z tej przyczyny zobowiązanie jego dotychczasowego właściciela do jego rozbiórki, musiało nastąpić w trybie decyzyjnym. Tymczasem choć w aktach rozpoznawanej sprawy znajduje się zarządzenie Wydziału Inspekcji Budowlanej Zarządu Miejskiego w [...] z dnia 9 marca 1948 r., to nie można na podstawie tylko jego treści stwierdzić, że odnosi się ono do całości przedwojennych zabudowań. Organy budowlane wyraźnie odmiennie potraktowały w nim budynki oficyn bocznych a inaczej budynek frontowy, podkreślając przy tym jego zabytkowy charakter i uznały wprawdzie za konieczne dokonanie rozbiórki oficyn bocznych, ale jednocześnie dopuściły odbudowę budynku frontowego. Z tego budynku należało usunąć tylko gzyms, attykę i fragment muru nad bramą wjazdową. Przy czym zakres rozbiórki w/w elementów budynku frontowego nakazano właścicielowi uzgodnić Konserwatorem Zabytków [...]. Reasumując NSA uznał, że w takiej sytuacji trudno było przyjąć za prawidłowo umotywowane stanowisko Sądu Wojewódzkiego o konieczności zakwalifikowania budynku usytuowanego przy ul. [...][...] jako budynku zniszczonego, który powinien ulec rozbiórce. Kończąc NSA zaznaczył, że Sąd wojewódzki działał w warunkach związania, o którym mowa w art. 153 p.p.s.a., przede wszystkim stanowiskiem zajętym przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 stycznia 2009 r., I OSK 214/08, gdzie nie tylko przesądzono, że za sprawą brzmienia § 61 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 września 2001 r. w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych i zbiorów dokumentów (Dz. U. Nr 102, poz. 1112 ze zm.), mamy w niniejszej sprawie do czynienia z zaświadczeniem wydawanym na podstawie art. 217 § 2 pkt 1 k.p.a. ale także przyjęto, iż (cyt.): "Rozstrzygnięcie wniosku M. K. o wydanie zaświadczenia – stwierdzenia, o którym mowa w § 61 ust. 1 rozporządzenia wymaga uwzględnienia kompleksowej dokumentacji sprawy, w tym orzeczeń wydanych przez organy administracji publicznej w zakresie wniosku dekretowego i dotyczących decyzji komunalizacyjnych". Ponownie rozpatrując sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Mając na uwadze, że niniejsza sprawa rozpatrywana jest przez tut. Sąd ponownie, na skutek uwzględniania przez Naczelny Sąd Administracyjny skargi kasacyjnej, należy zauważyć, że stosownie do art. 190 P.p.s.a., gdy NSA w wyniku uwzględnienia skargi kasacyjnej uchyla zaskarżone orzeczenie w całości lub w części i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał orzeczenie, sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez sąd drugiej instancji. Z przepisu tego wynika zasada związania sądu administracyjnego pierwszej instancji wykładnią prawa dokonaną w sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny, która oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, a zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie, nawet wówczas, gdy nie podziela wyrażonych w tym wyroku ocen (wyrok NSA z dnia 24 listopada 2022 r., I FSK 1346/22). Wobec oceny prawnej i zaleceń co do dalszego postępowania sformułowanych przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 grudnia 2023 r., I OSK 1500/20 istotą sprawy, na obecnym etapie postępowania, jest ocena zgodności z prawem postanowienia SKO w [...] z dnia 18 kwietnia 2019 r. nr KOC/876/Zs/19 o odmowie wydania skarżącemu zaświadczenia żądanej treści przy uwzględnieniu wskazań przedstawionych w uzasadnieniu wyroku kasacyjnego sądu drugiej instancji. Działając w tak zakreślonych granicach Sąd przyjął, że NSA w wyroku z dnia 13 grudnia 2023 r. ocenił, iż przedwcześnie uznano za prawidłową ocenę zaprezentowaną przez organy administracji jakoby budynek położony w [...] przy ul. [...] miał być budynkiem zniszczonym, co stanowiło okoliczność uzasadniającą odmowę wydania skarżącemu żądanego zaświadczenia. Dla porządku wywodu należy wskazać, że M.H. zwrócił się do Prezydenta o wydanie zaświadczenia potwierdzającego, że "budynek posadowiony na działce ewidencyjnej nr [...] (obręb [...]), położonej przy ul. [...][...] w [...], z wyłączeniem lokali mieszkalnych nr [...], odpowiada warunkom przewidzianym w art. 5 dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy". Skarżący oczekiwał więc potwierdzenia, że wspomniany budynek, znajdujący się na gruncie [...], który przeszedł na własność gminy [...] stosownie do art. 1 Dekretu z dnia 26 października 1945 r. pozostał własnością dotychczasowych właścicieli. Odmawiając skarżącemu wydania żądanego zaświadczenia organy obu instancji wskazywały, że budynek położony w [...] przy ul. [...][...] był budynkiem zniszczonym, a fakt ten miała potwierdzać treść części zachowanej dokumentacji archiwalnej w szczególności dokumentacja z oględzin przeprowadzonych w 1948 r., po których ówczesna władza budowlana wezwała właściciela budynku do rozbiórki obu oficyn, jak i gzymsu oraz attyki łącznie z fragmentem muru nad bramą wjazdową w budynku frontowym. Wskazując na treść art. 1 ust. 3 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o rozbiórce i naprawie budynków zniszczonych i uszkodzonych wskutek wojny (Dz. U. z 1945 r. Nr 50, poz. 281), organy i Sąd w składzie uprzednio orzekającym ustaliły zakres znaczeniowy pojęcia budynek zniszczony. W myśl tego przepisu przez budynek zniszczony należało rozumieć budynek, znajdujący się wskutek działań wojennych albo niszczycielskiej działalności okupanta w takim stanie, że według orzeczenia władzy budowlanej powinien on ulec rozbiórce. Z tego wywodzono, że dla oceny czy budynek był budynkiem zniszczonym w rozumieniu ówcześnie obowiązujących przepisów nie miał znaczenia stopień zniszczenia tego budynku, lecz wyłącznie to, że władza budowlana wydała zarządzenie o wezwaniu właściciela do rozbiórki budynku przy ul. [...][...]. Organy odmawiając wydania zaświadczenia skarżącemu wskazywały też, co zaakceptował uprzednio orzekający skład Sądu, że w dokumentacji Archiwum Państwowego [...] z dnia 4 października 2004 r. znak: IV 840-667/04, stwierdzono, iż wszystkie budynki przy ul. [...] i ul. [...] nie nadają się do odbudowy, z wyjątkiem budynków położonych przy ul. [...][...] i [...]. Z tego wywodzono, że do rozbiórki kwalifikował się także budynek przy ul [....][...]. Na obecnym etapie postępowania nie budzi wątpliwości, również dlatego, że w kwestii tej wypowiadał się NSA, iż podstawę żądania skarżącego, ubiegającego się o wydanie zaświadczenia stanowi art. 217 § 2 pkt 1 k.p.a. W myśl tego przepisu zaświadczenie wydaje się, jeżeli urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa. Dzieje się tak za sprawą § 61 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 września 2001 r. w sprawie prowadzenia ksiąg wieczystych i zbiorów dokumentów (Dz. U. Nr 102, poz. 1112 z późn. zm.), który stanowi, że do założenia księgi wieczystej dla budynku odpowiadającego warunkom przewidzianym w art. 5 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) niezbędne jest stwierdzenie właściwego organu, że budynek takim warunkom odpowiada. Sąd w składzie obecnie orzekającym stwierdził, że poza sporem pozostaje to, iż dekret warszawski rozróżniał budynki, które pozostawały (czasowo) własnością byłych właścicieli gruntów i tym samym odpowiadały wymogom zawartym w art. 5 cyt. dekretu, oraz budynki, które przeszły na własność gminy (art. 8 dekretu) i z tej przyczyny nie odpowiadały wymogom z art. 5 dekretu. Z oczywistych względów wymogów wynikających z art. 5 dekretu nie mogły spełniać budynki zniszczone na skutek działań wojennych, czy uszkodzone w stopniu wykluczającym możliwość ich naprawy. Takie obiekty – zgodnie z art. 6 ust. 2 dekretu – miały ulec rozbiórce, a więc nie mogły pozostać odrębną od gruntu własnością dotychczasowych właścicieli. Odnośnie do budynku wskazanego we wniosku skarżącego stwierdzić należy niewątpliwie, że był to budynek przedwojenny. Organy nie oceniły w sposób jednoznaczny tej kwestii, bo odmawiając wydania zaświadczenia podnosiły, że został najprawdopodobniej wybudowany po dniu 21 listopada 1945 r. Przeczą temu jednak pozostałe dokumenty pozostające w aktach sprawy w szczególności bogata dokumentacja fotograficzna i archiwalna przedstawiająca istniejący budynek przy ul. [...][...] przed rokiem 1945 oraz wspomniana przez organy dokumentacja sporządzona po zakończeniu II Wojny Światowej dotycząca zniszczeń jakim budynek ten uległ. Skoro poza sporem obecnie pozostaje, że budynek ten był budynkiem przedwojennym Sąd zobligowany był ocenić, czy przekonująco uzasadniono twierdzenie o konieczności zakwalifikowania tego budynku do kategorii zniszczonych. W pierwszej kolejności trzeba odnotować, na co zwrócił uwagę NSA w wyroku z dnia 13 grudnia 2023 r., że w świetle regulacji prawnej zawartej w dekrecie z dnia 26 października 1945 r. o rozbiórce i naprawie budynków zniszczonych i uszkodzonych wskutek wojny - stwierdzenie, iż budynek - z uwagi na zakres jego zniszczenia - nie nadaje się do odbudowy i z tej przyczyny zobowiązanie jego dotychczasowego właściciela do jego rozbiórki, musiało nastąpić w trybie decyzyjnym. Istotnie, taki decyzyjny tryb postępowania zmierzającego do rozbiórki budynku zniszczonego na skutek działań wojennych regulowany był przepisami art. 1a powołanego dekretu. Przewidywał on konieczność wydania w odniesieniu do właściciela budynku oznaczonego z imienia i nazwiska, jeżeli był znany władzy, decyzji o rozbiórce budynku zniszczonego. Zaś jeżeli rozbiórka ta nie była wykonywana, bądź przeprowadzano ją w sposób uznany za opieszały, władza budowlana bądź organ powołany do odbudowy, stosownie do art. 2 ust. 1 dekretu, uzyskiwały uprawnienie, by nawet bez zgody właściciela, dokonać rozbiórki każdego zniszczonego budynku. Organy obu instancji odmawiając skarżącemu wydania zaświadczenia żądanej treści z uwagi na przyjęcie, że budynek przy ul. [...][...] był budynkiem zniszczonym, nie ustaliły czy w odniesieniu do tego obiektu została wydana decyzja o konieczności jego rozbiórki. Wprawdzie w aktach sprawy znajduje się powoływane przez organy zarządzenie Wydziału Inspekcji Budowlanej Zarządu Miejskiego w [...] z dnia 9 marca 1948 r. jednak nie można przyjąć, iż stanowi ono decyzję wydawaną na podstawie przepisów powołanego dekretu z dnia 26 października 1945 r. o rozbiórce budynku zniszczonego. Ponadto nie odnosi się ono do całego obiektu wskazanego we wniosku skarżącego, mowa jest w nim bowiem jedynie o konieczności rozbiórki oficyn bocznych do poziomu terenu i wywiezienia powstałego z rozbiórki gruzu na wysypisko miejskie. Wyraźnie odrębnie organy potraktowały natomiast budynek frontowy w odniesieniu do którego nakazano wyłącznie usunąć gzyms, attykę i fragment muru nad bramą wjazdową. Z tego dokumentu, a także protokołu polustracyjnego z dnia 18 lutego 1948 r. z oględzin dokonanych na nieruchomości położonej przy ul. [...][...] wynikało, że po przeprowadzeniu niezbędnych prac obejmujących usunięcie gzymsu, attyki i fragmentu muru nad bramą wjazdową budynek frontowy miał nadawać się do dalszego użytku. To wskazuje, że błędna i przedwczesna była ocena organów, iż cały budynek znajdujący się przy ul. [...][...] należało uznać za budynek zniszczony. Przeczy temu w sposób wyraźny też treść pisma z Biura Odbudowy Stolicy z dnia 24 maja 1947 r. nr L.dz. IU3357/47, adresowanego do Z. Z. (współwłaścicielki nieruchomości hip. nr [....]) z którego wynika, że budynek frontowy może być odbudowany na stałe, po uprzednim rozebraniu oficyn i oczyszczeniu posesji. Organy przyjęły również, że nie można uznać za przesądzające przy ustaleniu czy budynek przy ul [....][...] odpowiadał przesłankom wynikającym z art. 5 Dekretu tego, że z obrotu prawnego w trybie postępowania nieważnościowego zostały wyeliminowane orzeczenia wydane w zakresie wniosku dekretowego i dotyczące decyzji komunalizacyjnych. Wprawdzie zgodzić się należy z SKO, które podniosło, że wyżej wspomniane rozstrzygnięcia nie przesądzały o spełnieniu przez sporny budynek warunków z art. 5 dekretu warszawskiego. Nie można jednak – także z uwagi na ocenę zaprezentowaną przez NSA – pominąć faktu, iż na skutek tych orzeczeń wniosek "dekretowy" dotychczas nie został rozpatrzony, a jednocześnie ostateczną decyzją z dnia 20 maja 2005 r. nr 134 Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdził nieważność decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z dnia 4 września 1992 r. nr [....] – w części dotyczącej komunalizacji budynku posadowionego na nieruchomości przy ul. [...][...]. Niewątpliwie istotne jest więc to, komu obecnie – na skutek tych orzeczeń – przysługuje tytuł prawny do budynku oznaczonego we wniosku. Jest to to tyle istotne, że wydając decyzję nadzorczą z dnia 20 maja 2005 r., Minister przyjął, że Wojewoda poddał komunalizacji budynek, który – zgodnie z art. 5 dekretu warszawskiego – nie był własnością Skarbu Państwa, a co z kolei rażąco naruszało art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. Analogiczne stanowisko zajmowało zresztą Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w ostatecznych decyzjach oznaczonych numerami: KOC/4019/04, KOC/4029/04, KOC/4039/04, KOC/4049/04 i KOC/4059/04 stwierdzających, iż decyzje Kierownika Wydziału Architektury, Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Urzędu Dzielnicowego [...][...] o sprzedaży w przedmiotowym budynku pięciu lokali mieszkalnych ich dotychczasowym najemcom wraz z ułamkowymi udziałami w prawie użytkowania wieczystego gruntu pod budynkiem, zostały wydane z naruszeniem prawa, gdzie za naruszenie prawa Kolegium uznało, iż Skarb Państwa sprzedawał lokale w budynku, którego nie był właścicielem. Ustalenie poczynione w tych orzeczeniach i ich skutki nie zostały wzięte pod uwagę przez organy, które odmówiły wnioskodawcy wydania zaświadczenia żądanej treści. W konsekwencji Kolegium nie dokonało wbrew wymogom wynikającym z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. całościowej wnikliwej oceny materiału zgormadzonego w sprawie. Wbrew dyspozycji przepisu art. 80 k.p.a. ocena dowodów pozyskanych przez organy obu instancji nie spełniała kryteriów oceny swobodnej. Przez to organy nie uzasadniły w sposób przekonujący odmowy wydania wnioskodawcy zaświadczenia żądanej treści. Z tych wszystkich względów, w tym kierując się oceną prawną NSA, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie, a także na podstawie art. 135 P.p.s.a. postanowienie Prezydenta z dnia z dnia 24 listopada 2014 r. nr 166/GK/DW/2014. W toku ponownie prowadzonego postępowania rolą organów będzie ocena kluczowej dla sprawy kwestia stopnia zniszczeń budynku posadowionego przy ul. [...][...] w tym ustalenie, czy w odniesieniu do tego budynku została wydana decyzja o rozbiórce. Następnie organy zobligowane będą wnikliwie na podstawie całego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie ocenić, czy sporny budynek można było zakwalifikować jako budynek zniszczony i finalnie czy możliwe jest wydanie zaświadczenia o treści żądanej przez skarżącego. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 i 4 P.p.s.a.