I SA/Wa 992/17

WyrokWSA w Warszawie2018-03-27

Skład orzekający: Elżbieta Sobielarska, Elżbieta Lenart, Małgorzata Boniecka-Płaczkowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego może zostać odrzucony z powodu braku przymiotu strony przez wnioskodawców będących posiadaczami samoistnymi nieruchomości, która została nabyta z mocy prawa przez Skarb Państwa?
Ratio decidendi
Organ administracji może odmówić wznowienia postępowania administracyjnego, jeżeli w sposób oczywisty i bez wątpliwości stwierdzi, że wnioskodawcy nie mają przymiotu strony, czyli interesu prawnego w sprawie. Posiadacz samoistny nieruchomości, który nie posiada tytułu prawnego do niej, nie ma interesu prawnego w postępowaniu o wznowienie decyzji stwierdzającej nabycie własności przez Skarb Państwa. W takim przypadku organ prawidłowo odmawia wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 kpa.
Stan faktyczny
W dniu [...] sierpnia 2016 r. Starosta wydał decyzję stwierdzającą nabycie przez Skarb Państwa własności nieruchomości gruntowej położonej w miejscowości [...], która wcześniej należała do Kółka Rolniczego, które nie zostało przerejestrowane do Krajowego Rejestru Sądowego. J. S. i M. P., jako posiadacze samoistni tej nieruchomości, wnieśli wniosek o wznowienie postępowania, twierdząc, że nie zostali poinformowani o decyzji i mają status strony. Organ odmówił wznowienia postępowania, uznając, że nie mają oni przymiotu strony, co podtrzymał Wojewoda. Skarżący złożyli skargę do WSA.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. S. i M. P. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] maja 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie nabycia przez Skarb Państwa własności nieruchomości oddala skargę. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] maja 2017 r., nr [...], utrzymał w mocy postanowienie Starosty [...] z dnia [...] listopada 2016 r., nr [...], odmawiające wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją tego organu z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr [...], stwierdzającą nabycie z mocy prawa przez Skarb Państwa z dniem 1 stycznia 2016 r. prawa własności nieruchomości gruntowej. Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny sprawy. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr [...] Starosta [...] - działając na podstawie art. 9 ust. 2 b i 2 i ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. Nr 121 poz. 770 ze zm.) - stwierdził nabycie przez Skarb Państwa z mocy prawa z dniem 1 stycznia 2016 r. prawa własności nieruchomości gruntowej położonej w miejscowości [...], gminie [...], oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków nr [...], o powierzchni [...] ha, dla której Sąd Rejonowy w [...][...] Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...]. Organ w uzasadnieniu podjętej decyzji wskazał, że Kółko Rolnicze w [...] nie zostało przerejestrowane do Krajowego Rejestru Sądowego, co potwierdził Sąd Rejonowy dla [...] w [...], a w konsekwencji uznano je za wykreślone z rejestru. Z tego względu z dniem 1 stycznia 2016 r. Skarb Państwa nabył nieodpłatnie z mocy prawa mienie tego podmiotu, uznanego za wykreślony z rejestru. Z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego ww. decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r. wystąpili J. S. i M. P. - wskazując, iż są posiadaczami samoistnymi objętej tym rozstrzygnięciem nieruchomości, lecz nie zostali poinformowani o tej decyzji mimo, że przysługuje im status strony tego postępowania. Po rozpoznaniu tego wniosku Starosta [...] postanowieniem z dnia [...] listopada 2016 r., nr [...] - działając na podstawie art. 149 § 3 kpa -odmówił wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r. Starosta uzasadnił, iż wnioskodawcom wznowienia postępowania nie przysługuje status strony w rozumieniu art. 28 kpa, gdyż ww. decyzja z 2016 r. nie dotyczy ich interesu prawnego lub obowiązku. Tylko osoba legitymująca się takim przymiotem może skutecznie zainicjować nowe, nadzwyczajne postępowanie w sprawie wznowienia postępowania. Dodał, że decyzja z dnia [...] sierpnia 2016 r. została wydana w trybie przepisów ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym, które nie wskazują by przymiot strony posiadały osoby będące posiadaczami nieruchomości, stających się z mocy tych przepisów własnością Skarbu Państwa. Zażalenie na niniejsze postanowienie złożyli J. S. i M. P. zarzucając mu naruszenie: - art. 6 kpa, poprzez niedziałanie organu zgodnie z przepisami prawa, - art. 7 kpa, poprzez niepodjęcie przez organ wszelkich czynności mających na celu dokładne wyjaśnienie sprawy, - art. 10 kpa, poprzez niezapewnienie stronom czynnego udziału w postępowaniu, - art. 28 kpa, poprzez przyjęcie iż M. P. i J. S. nie są stronami postępowania, - art. 145 kpa, poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, iż nie zachodzą przesłanki do wznowienia postępowania. W związku z powyższymi zarzutami wnieśli o zmianę zaskarżonego postanowienia i wznowienie postępowania zakończonego decyzją z 2016 r. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] maja 2017 r., nr [...], utrzymał w mocy postanowienie Starosty [...] z dnia [...] listopada 2016 r. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia stwierdził, że na mocy art. 9 ust. 2b i 2i ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym Skarb Państwa nabywa z dniem 1 stycznia 2016 r. nieodpłatnie z mocy prawa mienie podmiotów, o których mowa w ust. 2a ustawy, tzn. podmiotów, które były wpisane do rejestru sądowego w oparciu o przepisy obowiązujące do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym i podlegając obowiązkowi wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego nie złożyły do dnia 31 grudnia 2015 r. wniosku o wpis do nowego rejestru. Tym samym podmioty te zostały z rejestru wykreślone z dniem 1 stycznia 2016 r. W dalszej części organ podniósł, iż z akt sprawy wynika, że przedmiotowa nieruchomość położona w miejscowości [...], gmina [...], stanowiła własność Kółka Rolniczego w [...], na podstawie umowy sprzedaży, sporządzonej w formie aktu notarialnego z dnia [...] października 1972 r., Rep. A. nr [...], a przysługujące jej prawo własności nieruchomości zostało ujawnione w księdze wieczystej. Postanowieniem z dnia [...] maja 1984 r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w [...] dokonał rejestracji Kółka Rolniczego w [...] i założył dla tego podmiotu księgę rejestrową nr [...]. Stosownie do przepisu art. 18 ustawy z 8 października 1982r. o społeczno-zawodowych organizacjach rolników (Dz. U. Nr 32 poz. 217 ze zm.) kółko rolnicze podlega obowiązkowi rejestracji w Krajowym Rejestrze Sądowym. Tymczasem Kółko Rolnicze w [...] nie złożyło wymaganego wniosku w odpowiednim terminie i nie zostało przerejestrowane do nowego rejestru - co potwierdził Sąd Rejonowy dla [...] w [...]. W rezultacie podmiot ten został uznany za wykreślony z rejestru z dniem 1 stycznia 2016 r. Następnie organ stwierdził, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową, stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną. Pierwsza faza postępowania o wznowienie polega na zbadaniu formalnych przesłanek dopuszczalności wznowienia. Organ administracji na tym etapie bada, czy wniosek o wznowienie postępowania oparty jest o ustawowe przesłanki wznowienia (art. 145 §1 kpa i art. 145a kpa.), czy podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione z zachowaniem terminów przewidzianych w art. 148 kpa oraz czy nie występującą przesłanki niedopuszczalności wszczęcia postępowania z powodów podmiotowych. Ponadto warunkiem przeprowadzenia postępowania rozpoznawczego jest uprzednie ustalenie po stronie wnioskodawcy interesu prawnego, w rozumieniu art. 28 kpa. Przesłanką interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym jest wskazanie przepisu prawa materialnego powszechnie obowiązującego, na podstawie którego można skutecznie żądać czynności (lub zaniechania czynności) organu. O statusie strony w postępowaniu administracyjnym decydować może jedynie przepis prawa materialnego pozwalający zakwalifikować interes danej osoby jako "interes prawny" (por. wyroki NSA: z dn. 10 sierpnia 2001 r., I SA 511/00, z dnia 10 maja 2001 r., sygn. akt I SA 2595/99, z dnia 13 marca 2001 r., sygn. akt I SA 2312/99). W niniejszej sprawie J. S. oraz M. P. - jako podstawę prawną swojego interesu prawnego w żądaniu wznowienia postępowania - wskazali fakt, iż są posiadaczami samoistnymi działki położonej w miejscowości [...], oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków nr [...]. Bezsporne jest, że w dniu 31 grudnia 2015 r nieruchomość położona w miejscowości [...], stanowiąca działkę nr [...], była własnością Kółka Rolniczego w [...]. Natomiast wnioskodawcy nie legitymowali się na tę datę żadnym prawem rzeczowym do przedmiotowej nieruchomości i korzystali z niej bezumownie. W związku z powyższym osoby te nie mają przymiotu strony w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r. - zatem rozstrzygnięcie Starosty [...] z dnia [...] listopada 2016 r. było prawidłowe. Wojewoda wskazał ponadto, iż decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr [...], utrzymaną w mocy decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] grudnia 2016 r. - Starosta [...] odmówił wprowadzenia zmiany w bazie danych ewidencji gruntów i budynków, poprzez wpisanie J. S. i M.P., jako posiadaczy samoistnych ww. działki nr [...]. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli J. S. i M. P.. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucili naruszenie: - art. 35 § 1 i § 3 kpa, poprzez niewydanie w ciągu miesiąca, ani nawet dwóch, zaskarżonego postanowienia, - art. 36 § 1 i § 2 kpa, poprzez niezawiadomienie o przyczynach zwłoki w rozpatrzeniu ich zażalenia, jak i niepodaniu nowego terminu załatwienia sprawy, - art. 139 kpa, poprzez wydanie postanowienia na ich niekorzyść. Ponadto wskazali, że Wojewoda przewlekle prowadził postępowanie z ich zażalenia, naruszył interesy strony, poprzez przyjęcie, iż skarżący nie mają przymiotu strony postępowania i nie zapewnił im czynnego udziału w postępowaniu, bowiem uniemożliwił wypowiedzenie się co do zgromadzonych dokumentów w sprawie. Ponadto wskazali, że zgodnie z art. 341 kc organ miał obowiązek domniemywać, iż posiadanie jest zgodne z prawem, a tymczasem organ nie dostrzegł, że posiadacze władają tą nieruchomością jak właściciele. W oparciu o podniesione zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie w całości postanowienia Wojewody [...]. Odpowiadając na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie wskazując, że podtrzymuje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), dalej jako "ppsa", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto zgodnie z art. 119 pkt 3 ppsa sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W tych okolicznościach Sąd władny był rozpoznać sprawę ze skargi na postanowienie na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, mimo sprzeciwu skarżących. Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonego aktu wykazało, że nie jest on dotknięty uchybieniami, uzasadniającymi jego uchylenie, a tym samym przedmiotowa skarga nie może zostać uwzględniona. W niniejszej sprawie organ I instancji, na podstawie art. 149 § 3 kpa, odmówił wznowienia postępowania - z uwagi na brak przymiotu strony wnioskodawców, który wynikał z braku posiadania przez nich interesu prawnego. Wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte co najmniej jedną z kwalifikowanych wadliwości procesowych, wyliczonych wyczerpująco w art. 145 § 1 i art.145a § 1 lub art.145b kpa. Postępowanie w sprawie wznowienia postępowania może zostać wszczęte z urzędu lub na wniosek strony, z tym, że jeśli chodzi o przyczynę określoną w art. 145 § 1 pkt. 4 kpa – tylko na żądanie strony (art. 147 kpa). Złożenie wniosku wszczyna postępowanie wstępne, które powinno zakończyć się załatwieniem sprawy rozstrzygnięciem przewidzianym w art. 149 kpa. A zatem obowiązkiem organu, do którego wpływa wniosek o wznowienie postępowania jest w pierwszej kolejności – w ramach badania czy spełnia on warunki formalne – ocena, czy podmiot żądający wznowienia powołuje się na przesłanki określone w art. 145 § 1 i art. 145a § 1 lub art. 145b § 1 kpa oraz czy wniosek został złożony w terminie określonym w art. 148 kpa. Dopiero w przypadku uznania, iż spełnione zostały ww. przesłanki organ wydaje postanowienie określone w art. 149 § 1 kpa (o wznowieniu postępowania administracyjnego). Jeżeli w wyniku wstępnego badania wniosku stwierdzi, że wznowienie jest niemożliwe z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych – winien wydać postanowienie o odmowie wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 kpa. Jedną z przesłanek nakazujących organowi wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją jest - w świetle przepisu art. 145 § 1 pkt 4 kpa - okoliczność braku udziału strony w postępowaniu, bez jej własnej winy. Jednakże w tym wypadku pojawia się problem dotyczący tego, czy organ rozpatrujący wniosek o wznowienie postępowania oparty na podstawie wskazanej w art. 145 § 1 pkt 4 kpa może w trakcie czynności wstępnych postępowania wznowieniowego, a więc przed podjęciem decyzji co do wznowienia postępowania (formalnie przed wydaniem postanowienia o wznowieniu albo o odmowie wznowienia postępowania) badać czy wnioskodawca ma interes prawny uzasadniający przyznanie mu przymiotu strony zakończonego postępowania. Wynika to z faktu, iż w przepisie art. 145 § 1 pkt 4 kpa posłużono się w sposób bezpośredni określeniem "strona", które w ten sposób stało się niejako częścią materialnej podstawy wznowienia postępowania. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że przed wydaniem postanowienia, a po złożeniu podania o wznowienie postępowania, organ podejmuje określone czynności proceduralne mające na celu rozpoznanie złożonego wniosku, niemniej jednak nie są one podejmowane w ramach postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 19 maja 2010 r., II OSK 893/09, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych i powołane tam orzecznictwo). Również w doktrynie przyjmuje się, że czynności podjęte przez organ przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania nie są czynnościami procesowymi, lecz mają charakter wewnętrzny (por. B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2006, s. 673; M. Jaśkowska [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2005, s. 881; Cz. Martysz [w:] G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, t. 2, Warszawa 2005, s. 331). W trakcie tych czynności wstępnych organ powinien zbadać czy podanie o wznowienie postępowania zostało złożone z zachowaniem ustawowego terminu, czy osoba wnosząca podanie posiada zdolność procesową oraz czy w podaniu została wskazana ustawowa przyczyna wznowienia postępowania. Na tym etapie organ może również uznać, że żądanie pochodzi od osoby niebędącej stroną postępowania, jeżeli brak legitymacji procesowej po stronie tej osoby nie budzi żadnych wątpliwości. W takim wypadku organ może wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania wznowieniowego (art. 149 § 3 kpa). Jeżeli natomiast istnieją wątpliwości co do tego, czy wnioskodawca ma przymiot strony danego postępowania, organ powinien rozstrzygać je we wznowionym postępowaniu, po jego formalnym wszczęciu postanowieniem, o którym mowa w art. 149 § 1 kpa. Zatem z orzecznictwa sądów administracyjnych ewidentnie wynika, iż w sytuacji, gdy w sposób oczywisty i bez żadnych wątpliwości można przyjąć, że wnioskodawca nie ma przymiotu strony postępowania, o którego wznowienie wnosi, to zbędne jest przeprowadzanie przez organ postępowania rozpoznawczego i wyjaśnianie tej kwestii. W takim przypadku organ może odmówić wznowienia postępowania. Odmowa wznowienia postępowania (art. 149 § 3 kpa) może bowiem nastąpić nie tylko ze względów przedmiotowych, lecz również ze względów podmiotowych (gdy żądanie pochodzi od osoby, która bezspornie nie ma przymiotu strony w sprawie lub od strony, która nie ma zdolności do czynności prawnych, a działa bez przedstawiciela ustawowego) - zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 października 2010 r. sygn. akt II OSK 1556/09. Również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 30 czerwca 2011 r. sygn. akt II OSK 1158/10 stwierdził, że w przypadku oparcia wniosku o wznowienie postępowania na przesłance z art. 145 § 1 pkt 4 kpa - okoliczność, czy podanie pochodzi od podmiotu posiadającego interes prawny, badana jest przed wydaniem rozstrzygnięcia w przedmiocie wznowienia postępowania - postanowienia o wznowieniu postępowania ewentualne postanowienia o odmowie wznowienia postępowania. Natomiast, gdy okaże się, iż podanie takie złożyła strona, to po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania, a wiec w toku wznowionego postępowania, przesłanka z art. 145 § 1 pkt 4 kpa będzie badana wyłącznie pod kątem ustalenia, czy rzeczywiście wystąpiła sytuacja, że bez własnej winy nie brała ona udziału w tym postępowaniu. Inaczej mówiąc, przedmiotem wznowionego postępowania w zakresie ustalenia, czy przesłanka wznowienia w rzeczywistości wystąpiła będzie wyłącznie sprawdzenie braku zawinienia strony w nieuczestniczeniu w postępowaniu, a jeżeli się on potwierdzi, to także wpływ tej okoliczności na byt prawny ostatecznej decyzji. Pośrednio potwierdzają taką tezę wyroki NSA: z dnia 27 stycznia 2009 r., II OSK 23/08, z dnia 30 kwietnia 2010 r., I OSK 938/09, z 16 lutego 2010 r., II OSK 359/09. W niniejszej sprawie Starosta [...] odmówił wznowienia postępowania uznając, że strony go inicjujące - jako posiadacze przedmiotowej nieruchomości - nie mają interesu prawnego we wznowieniu postępowania dotyczącego nieruchomości, której właścicielem było Kółko Rolnicze w [...]. Zgodnie z art. 28 kpa stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Powszechnie uznaje się, iż interes prawny, o którym mowa w powołanym wyżej przepisie prawa, musi wynikać z konkretnej normy prawa materialnego. W przypadku stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez Skarb Państwa nieruchomości, na podstawie wskazanych przepisów ustawy z dnia 20 sierpnia 1997r. przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. Nr 121 poz. 770 ze zm.), stronami tego postępowania administracyjnego są Skarb Państwa oraz osoba, która posiada tytuł prawnorzeczowy do tej nieruchomości, który mógłby stać na przeszkodzie jej nabyciu. W niniejszej sprawie - co jest bezsporne - w księdze wieczystej nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w [...][...] Wydział Ksiąg Wieczystych dla gruntu oznaczonego nr ewidencyjnym [...], o powierzchni [...] ha, jako jego właściciel wpisane jest Kółko Rolnicze w [...]. Skarżący nie kwestionują prawidłowości tego wpisu, lecz podnoszą fakt, że to oni są samoistnymi posiadaczami tej nieruchomości, a ponadto Kółko to zostało nieprawidłowo zarejestrowane. Odnosząc się zatem do powyższych stwierdzeń należy wskazać, iż materiał dowodowy w postaci księgi wieczystej potwierdza bezsprzecznie, że właścicielem ww. działki było Kółko Rolnicze. Wynika to z art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2017, poz. 1007 ze zm.), który stanowi, że domniemywa się, iż prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Ponadto domniemywa się, że prawo wykreślone nie istnieje. Księga wieczysta wskazuje zatem właściciela nieruchomości. Przy czym sami skarżący potwierdzają ten fakt o tyle, że wskazują, iż nie mają tytułu prawnorzeczowego do tej nieruchomości, gdyż są jej samoistnymi posiadaczami. Domniemanie samoistności posiadania, przewidziane w art. 339 kc, oznacza, że ten, kto rzeczą włada, jest posiadaczem (a nie np. dzierżycielem) i że posiadanie to ma charakter posiadania samoistnego. Osoba, która powołuje się na swoje posiadanie, musi więc udowodnić tylko fakt władania rzeczą. Ta ostatnia okoliczność nie budzi wątpliwości Sądu. Omawiane domniemanie ma praktyczne znaczenie w tych wszystkich wypadkach, w których ustawa uzależnia skutki prawne od stwierdzenia posiadania samoistnego, na przykład przy zasiedzeniu (art. 172, 174 k.c.), przy powstaniu roszczenia o wykup działki zajętej pod budowę (art. 231 § 1 k.c.). Domniemanie samoistności posiadania, na które powołują się skarżący, ma charakter usuwalny. Można je więc obalić w każdym postępowaniu, w którym od stwierdzenia samoistnego posiadania (lub jego braku) zależy wynik sprawy. W niniejszym przypadku księga wieczysta wskazuje właściciela nieruchomości, a więc ten stan rzeczy powoduje, iż tylko wpisany w nią właściciel, gdyby istniał, miałby interes prawny w sprawie wznowienia postępowania. Natomiast posiadacz, jako ten kto faktycznie włada nieruchomością, lecz bez żadnego tytułu prawnego, nie ma opisanego uprzednio interesu, opartego na przepisie prawa. Posiadanie jest bowiem stanem faktycznym, a więc posiadacz ma tylko interes w ochronie posiadania, a nie w ochronie prawa własności. Oczywiście posiadacz może domagać się ochrony swojego posiadania na gruncie prawa cywilnego, jednak nie na gruncie prawa administracyjnego w sprawie o stwierdzenie nabycia nieruchomości. Podsumowując, stwierdzić należy, że organy orzekające w niniejszej sprawie prawidłowo odmówiły wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Starosty [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r. stwierdzającą nabycie z mocy prawa przez Skarb Państwa z dniem 1 stycznia 2016 r. prawa własności nieruchomości gruntowej - nie naruszając przy tym przepisów prawa, a Sąd w całości podzielił ich stanowisko. Przy czym słusznie uznały, iż żądanie wznowienia postępowania pochodzi od osób, które bezspornie nie mają przymiotu strony w tej sprawie - a więc mogły wydać postanowienia o odmowie wznowienia postępowania. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło