I SA/Wa 995/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędziowie: Sędzia WSA Iwona Kosińska Asesor WSA Mirosław Gdesz (spr.) Protokolant Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi Z. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania i wypłaty odszkodowania 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego Z. P. kwotę 460 (czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] Wojewoda [...] po rozpatrzeniu odwołania Z. P. (dalej powoływany jako skarżący) i R. P., od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] października 2006 r. nr [...], umarzającej jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie przyznania i wypłaty odszkodowania za część nieruchomości o pow. [...] m2 z ogólnej pow. [...] m2 położonej w W. przy ul. [...], wywłaszczonej decyzją Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] października 1973 r. nr [...], uchylił decyzję organu pierwszej instancji w całości i odmówił przyznania oraz wypłaty odszkodowania za część nieruchomości o pow. [...] m2 z ogólnej pow. [...] m2 położonej w W. przy ul. [...], wywłaszczonej decyzją Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] października 1973 r. W zaskarżonej decyzji został przedstawiony następujący stan faktyczny i prawny: Decyzją z dnia [...] października 2006 r. Nr [...] Prezydent W. umorzył postępowanie w sprawie przyznania i wypłaty odszkodowania za część ww. nieruchomości. W uzasadnieniu swojego stanowiska podał, iż w niniejszej sprawie zostało umorzone postępowanie w sprawie o zasiedzenie przedmiotowej nieruchomości. Z uwagi na powyższe należało orzec o umorzeniu postępowania w sprawie przyznania i wypłaty odszkodowania za ww. nieruchomość. Od powyższej decyzji odwołali się Z. P. i R. P., wnosząc o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Wojewoda uzasadniając prawnie zaskarżone rozstrzygnięcie wskazał, że przedmiotowa nieruchomość położona w W. przy ul. [...], będąca w posiadaniu skarżącego oraz R. P., została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa powołaną decyzją Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] października 1973 r. na podstawie przepisów art. 1, 2, 3 7, 20, 22 i 55 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (tekst jedn. Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 z późn. zm.) na cele budowy osiedla mieszkaniowego spółdzielczego. Zgodnie z tą decyzją wywłaszczeniową sprawa odszkodowania za grunt miała zostać uregulowana odrębną decyzją po rozpatrzeniu przez sąd wniosku zainteresowanych stron o stwierdzenie nabycia własności wywłaszczonej części nieruchomości, jako odrębnej działki, w drodze zasiedzenia. Jak wynika z pisma pełnomocnika skarżącego z dnia 24 kwietnia 2003 r., postępowanie w sprawie o zasiedzenie (sygn. akt. [...]) zostało umorzone z uwagi na fakt, iż okres posiadania był zbyt krótki, aby można było stwierdzić nabycie na własność przedmiotowej nieruchomości przez zasiedzenie. Tym samym nie został spełniony warunek przyznania odszkodowania, wyrażony w decyzji wywłaszczeniowej. Podstawą zaskarżonego rozstrzygnięcia Prezydenta W. z dnia [...] października 2006 r. był przepis art. 105 § 1 kpa, zgodnie z którym w sytuacji gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Należy zauważyć, iż istniejąca w omawianej sprawie sytuacja nie uzasadniała zastosowania powyższego przepisu. Orzeczenie organu pierwszej instancji o umorzeniu nie znajduje podstaw w sytuacji, gdy strona żądała rozpatrzenia sprawy co do jej istoty. Żądanie takie świadczyło bowiem, iż postępowanie nie stało się bezprzedmiotowe. W świetle powyższego należy uznać, iż ustalenia organu, że nie zachodziły przesłanki uzasadniające wydanie decyzji zgodnie z żądaniem wnioskodawcy, nie dawały podstaw do umorzenia postępowania. W takiej sytuacji organ obowiązany był wydać decyzję o odmowie przyznania i wypłaty odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Skarżący nie zgodził się z tym rozstrzygnięciem i wniósł na nie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze zarzucono, iż bezpodstawne było zarówno orzeczenie o umorzeniu postępowania odszkodowawczego jak i później o odmowie ustalenia i wypłaty odszkodowania. Zdaniem skarżącego jego tytuł do otrzymania odszkodowania jest bezsporny. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał w całości stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: 1. Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednak z całkiem innych przyczyn niż podane w skardze, zgodnie bowiem z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi. 2. W trakcie postępowania sądowo administracyjnego wyszło na jaw, iż jeden z odwołujących się tj. R. P. zmarł w dniu 29 listopada 2006 r. (akt zgonu karta – 30 akt sądowych). Tym samym wygasło również jego pełnomocnictwo udzielone dla adwokata A. P. Wojewoda wydając zaskarżoną decyzję nie miał jednak wiedzy o tym fakcie i skierował decyzję do pełnomocnika osoby nieżyjącej. 3. Koniecznym elementem każdego postępowania administracyjnego są jego podmioty, zatem R. P. jako osoba zmarła nie mógł już być stroną postępowania. Postępowanie administracyjne powinno nadal - mimo jej śmierci - toczyć się, z tym zastrzeżeniem, że z udziałem spadkobierców lub kuratora masy spadkowej. W rozważanej sprawie natomiast udział tych osób pominięto, stąd też zapadłe rozstrzygnięcie dotyczące sytuacji prawnej osoby, która zmarła, uznać należy za rażące naruszenie prawa, będące podstawą do stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego (art. 156 § 1 pkt 2 Kpa). 4. Wskazana wada postępowania jest tak istotna, że prowadzenie postępowania administracyjnego z udziałem osoby zmarłej i wydanie decyzji jest uchybieniem, w wyniku którego powstają skutki niemożliwie do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien uwzględnić podniesioną wyżej okoliczności i w pełni stosując się do warunkujących prawidłowość postępowania administracyjnego przepisów oraz zasad wydać rozstrzygnięcie odpowiadające prawu. 5. W zaistniałej sytuacji badanie legalności decyzji pod kątem zarzutów skargi należało uznać za przedwczesne. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzeczono jak w pkt 1 sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy.