I SA/Wa 995/10

PostanowienieWSA w Warszawie2010-07-22

Skład orzekający: Referendarz sądowy Grzegorz Antas

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wnioskodawca, będący w trudnej sytuacji finansowej z uwagi na wieloosobową rodzinę i niskie dochody, ale dysponujący środkami na pokrycie niektórych kosztów sądowych, może uzyskać prawo pomocy w zakresie całkowitym (zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika) czy jedynie częściowym (ustanowienie pełnomocnika)?
Ratio decidendi
Prawo pomocy w zakresie całkowitym (zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika) przysługuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W przypadku trudnej sytuacji finansowej, ale gdy wnioskodawca uiścił już niektóre koszty sądowe (np. wpis od skargi), nie można uznać, że nie jest w stanie ponieść żadnych kosztów. W takiej sytuacji można przyznać prawo pomocy jedynie w zakresie częściowym, np. poprzez ustanowienie pełnomocnika, jeśli jego koszt byłby nieproporcjonalny do możliwości finansowych strony.
Stan faktyczny
M. J. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmujący zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika, w związku ze skargą na decyzję Ministra Infrastruktury. Wnioskodawca wskazał na trudną sytuację finansową, wynikającą z niskich dochodów, wieloosobowej rodziny (6 osób) i korzystania ze wsparcia pomocy społecznej. Mimo trudnej sytuacji, wnioskodawca uiścił już wpis od skargi oraz wpis od zażalenia.
Rozstrzygnięcie
Przyznano prawo pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego, o którego wyznaczenie zwrócono się do Okręgowej Izby Radców Prawnych w W., a odmówiono przyznania prawa pomocy w pozostałej części (zwolnienia od kosztów sądowych).

Pełny tekst orzeczenia

Referendarz sądowy Grzegorz Antas Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 22 lipca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi M. J. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] marca 2010 r. znak [...] w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości postanawia: 1. przyznać prawo pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego, o którego wyznaczenie zwrócić się do Okręgowej Izby Radców Prawnych w W.; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałej części. W sprawie ze skargi na decyzję Ministra Infrastruktury z [...] marca 2010 r. w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości M. J. (skarżący) wystąpił o przyznanie prawa pomocy, obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W uzasadnieniu wniosku oraz w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, sporządzonym na urzędowym formularzu PPF, wnioskodawca podał, że źródłem jego dochodów jest wynagrodzenie z umowy o pracę w wysokości [...] zł (brutto) oraz wynagrodzenie żony, pracującej na 1/8 etatu, w kwocie [...] zł (brutto). Wnioskodawca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną oraz pięciorgiem małoletnich dzieci (nad jednym dzieckiem sprawuje wraz z żoną pieczę jako jego rodzina zastępcza). Skarżący posiada dwie nieruchomości budynkowe wymagające kapitalnego remontu. Z oświadczenia wynika ponadto, że rodzina korzysta ze wsparcia ośrodka pomocy społecznej (wypłacany jest zasiłek rodzinny) oraz pomocy pieniężnej z [...] Centrum Pomocy Rodzinie (z racji wykonywanej funkcji rodziny zastępczej). Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważyć należało, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest natomiast możliwe wówczas, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Ocena zasadności wniosku złożonego przez skarżącego wykazała, że składający wniosek o przyznanie prawa pomocy objął swoim żądaniem przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, niemniej jednak żądanie to zostało uznane za uzasadnione jedynie w części dotyczącej ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Wnioskodawca jest w sytuacji finansowej, którą obiektywnie można ocenić jako trudną. Jest to spowodowane przede wszystkim tym, że uzyskiwane dochody muszą wystarczać na opłacenie kosztów utrzymania rodziny składającej się z 6 osób. W formularzu wnioskodawcza nie zamieścił informacji na temat wydatków, jakie go obciążają, niemniej jednak nie ma podstaw by sądzić, że kształtują się one na poziomie niższym niż przeciętne koszty prowadzenia wieloosobowego gospodarstwa domowego. Wymóg uiszczenia kosztów ustanowienia pełnomocnika mógłby zostać uznany w tej sytuacji za niemożliwy do spełnienia z racji ograniczonych możliwości płatniczych strony skarżącej. Zaniechanie przyznania prawa pomocy wiązałoby się zatem z realnym zagrożeniem zaistnienia ryzyka wskazanego w art. 246 § 1 p.p.s.a., a więc doznaniem przez stronę uszczerbku w koniecznym utrzymaniu jej oraz jej rodziny. Trudna sytuacja finansowa skarżącego nie może być jednak utożsamiana ze stanem skrajnego ubóstwa, co stanowi bezpośrednią przyczynę odmowy przyznania wnioskodawcy prawa pomocy w pozostałym zakresie, a więc w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych. Warunkiem przyznania prawa pomocy jest w tym przypadku wykazanie, że nie jest się w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przesłanka ta w rozstrzyganej sprawie nie jest spełniona przede wszystkim z tego powodu, iż przebieg czynności procesowych dokonanych w ramach toczącego się postępowania sądowego na tego rodzaju sytuację nie wskazuje. Wyrazem dysponowania przez skarżącego określonymi (wolnymi) środkami finansowymi było zastosowanie się przez stronę do wezwań o uiszczenie wpisu od skargi (kwota 200 zł) oraz wpisu od zażalenia na postanowienie odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji (kwota 100 zł). Dopełnienie powyższych czynności stwarza prawdopodobieństwo, że także inne koszty sądowe skarżący będzie w stanie samodzielnie uiścić. Możliwość częściowego partycypowania przez stronę w kosztach prowadzonego postępowania sądowego nie jest wyłączona z tego między innymi powodu, że konieczność ewentualnego uiszczenia opłat sądowych będzie rozłożona w czasie, co oznacza, że będą one mogły zostać pokryte, tak jak dotychczas, z dochodów stale przez skarżącego uzyskiwanych. Kwoty, które podlegają w tym przypadku rozważeniu, nie przekraczają - co istotne - kwot dotychczas przez stronę jednorazowo uiszczonych - wpis stały od skargi kasacyjnej wynosi połowę wpisu od skargi, nie mniej jednak niż 100 zł - § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1i 2 p.p.s.a. w związku z art. 258 § 2 pkt 7, orzeczono jak w sentencji postanowienia.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło