I SA/Wa 999/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tarnowska Sędziowie WSA Elżbieta Lenart (spr.) Asesor WSA Iwona Kosińska Protokolant Joanna Grzyb po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi R. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie oddania w użytkowanie wieczyste gruntu nieruchomości [...] oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r. Nr KOC [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. Nr [...] z dnia [...] stycznia 2007 r., w której odmówił on R. Z., B. G.-S., E. Z., A. Z., Ł. K. – T., W. Z., W. W., M. W., A. B., S. Z., T. Ż. i M. P. uwzględnienia wniosków o oddanie w użytkowanie wieczyste nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], ozn. hip. [...] o powierzchni [...] m², stanowiącej własność Miasta W., oznaczonej w ewidencji gruntów jako część działki nr [...]. Z uzasadnienia decyzji organu wynika, że nieruchomość o powierzchni [...] m², położona w W. przy ul. [...] znajduje się na obszarze objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Zgodnie z art. 7 ust. 1 i 2 dekretu dotychczasowi właściciele lub ich następcy prawni będący w posiadaniu gruntu, względnie osoby prawa ich reprezentujące, uprawnieni byli w ciągu 6-ciu miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez Gminę W. do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej (obecnego prawa użytkowania wieczystego) z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną. Gmina miała obowiązek uwzględniania wniosków, jeżeli korzystanie z gruntów przez dotychczasowych właścicieli dało się pogodzić z przeznaczeniem tych gruntów określonym w planie zabudowania. Gmina dokonała objęcia przedmiotowego gruntu w posiadanie na podstawie ogłoszenia dokonanego - w myśl rozporządzenia Ministra Odbudowy z [...] stycznia 1948 r., wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie obejmowania w posiadanie gruntów przez gminę m.st. Warszawy (Dz. U Nr 6 poz. 43) - w dniu [...] listopada 1948 r., zatem termin na złożenie wniosku upływał w dniu [...] maja 1949 r. Z wykazu hipotecznego nieruchomości [...] wynika, że przedmiotowa nieruchomość położona przy ul. [...], o powierzchni [...] m², należała do M. Z., która zmarła w dniu [...] lutego 1948 r. Spadek po niej nabyli: mąż M. A. Z. oraz dzieci R. Z., Ł. K. –T., S. M. W., J. M. Z. i A. Z.. Spadkobiercy byłej właścicielki nie złożyli wniosku o przyznanie prawa własności czasowej w trybie w/w art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze W. Zatem przedmiotowa nieruchomość przeszła z dniem wejścia w życie dekretu (tj. 21 listopada 1945 r.) z mocy prawa na własność Gminy W., a od 1950 r. - na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) - na własność Skarbu Państwa. Obecnie nieruchomość położona przy ul. [...] stanowi własność Miasta W. Pismami z dnia 6 i 22 września 1994 r. R. Z. - w imieniu swoim oraz pozostałych spadkobierców – wystąpił z wnioskiem o zwrot przedmiotowej nieruchomości. Prezydent W. decyzją Nr [...] z dnia [...] stycznia 2007 r. odmówił R. Z., B. G.-S., E. Z., A. Z., Ł. K.- T., W. Z., W. W., M. W., A. B., S. Z., T Ż. i M. P. uwzględnienia wniosków o oddanie w użytkowanie wieczyste nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] o powierzchni [...] m², stanowiącej własność Miasta W., oznaczonej w ewidencji gruntów jako część działki nr [...]. W uzasadnieniu podał, że objęcie przedmiotowego gruntu przez Gminę nastąpiło w dniu [...] listopada 1948 r. - z dniem wydania ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego Nr [...]. Ogłoszenie to zawiera wyraźne stwierdzenie, że Gmina W. obejmuje w posiadanie grunty położone w obrębie W. ograniczone zachodnim brzegiem W. oraz południową i zachodnią granicą miasta, a nie objęte dotychczas w posiadanie Gminy W. Zatem termin do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do przedmiotowego gruntu upłynął w dniu [...] maja 1949 r. Wobec tego jest bezsporne, że wnioski spadkobierców byłej właścicielki z dnia 6 i 22 września 1994 r. zostały złożone po terminie określonym przepisami dekretu, który to termin jest terminem prawa materialnego – zawitym i nie można go przywrócić. Skutek upływu terminu prawa materialnego polega na wygaśnięciu prawa podmiotowego lub niemożności jego realizacji. Ponieważ termin wskazany w dekrecie warszawskim jest zawitym terminem prawa materialnego i dotyczy uprawnień określonych w prawie materialnym, dlatego też jego przekroczenie powoduje negatywne dla strony skutki w postaci wygaśnięcia roszczenia. Z tego powodu wnioski złożone w dniu 6 i 22 września 1994 r. nie mogły zostać uwzględnione. Odwołania od tej decyzji złożyli W. W. i R. Z. Podnosili w nich, że dekret warszawski był aktem niesprawiedliwym, barbarzyńskim i restrykcyjnym w stosunku do narodu polskiego, niszczącym własność prywatną i naruszającym zasady nietykalności prawa własności zagwarantowane obowiązującą konstytucją. Poza tym była właścicielka zmarła w dniu [...] lutego 1948 r., a więc przed dniem 25 maja 1949 r. – datą, do której należało złożyć wniosek dekretowy. Kwestionowali także prawidłowość objęcia gruntu w posiadanie gminy, gdyż ogłoszenie o tym fakcie podane do publicznej wiadomości było zbyt lakoniczne, aby odnieść je właśnie do przedmiotowej nieruchomości. Następcy prawni byłej właścicielki nie mieli zapewnionego udziału w postępowaniu, co uniemożliwiło im obronę ich praw i wykazanie powodów, dla których nie został złożony wniosek dekretowy. Stanowisko Prezydenta - odmawiające im prawa do działki z powodu upływu terminu zawitego - jest bezsensowne i rażąco niesprawiedliwe, a także pozostające w sprzeczności z obecnym prawem i konstytucją. W nowej sytuacji politycznej, w jakiej znalazła się Polska będąca członkiem Unii Europejskiej, należy uznać, że dekret warszawski już nie istnieje i nie należy powoływać się na niego, zaś sprawy zwrotu własności ich właścicielom należy rozpatrywać z poszanowaniem prawa i własności prywatnej. Po rozpatrzeniu odwołań Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r. Nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. nr [...] z dnia [...] stycznia 2007 r. Kolegium podtrzymało stanowisko i argumentację Prezydenta W. odnośnie odmowy przyznania wnioskodawcom prawa użytkowania wieczystego nieruchomości - z powodu nie złożenia wniosku dekretowego w zakreślonym, prekluzyjnym terminie, dodając, że w myśl art. 6 kpa organy administracji państwowej działają na podstawie obowiązujących przepisów prawa – w tym także dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy. Na powyższą decyzję R. Z. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie domagając się jej uchylenia. W skardze powtórzył swoje dotychczasowe zarzuty odnośnie bezprawności dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze W. oraz nieprawidłowego objęcia nieruchomości przez Gminę, co spowodowało, że następcy prawni zmarłej właścicielki nie mieli zapewnionego udziału w postępowaniu administracyjnym. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wnosiło o oddalenie skargi podtrzymując swoją argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu, gdyż zarówno zaskarżona jak i poprzedzająca ją decyzja nie naruszają prawa. Sąd w pełni podzielił stanowisko organów orzekających w niniejszej sprawie odnośnie ustalenia, że wnioski spadkobierców dawnej właścicielki dotyczące zwrotu przedmiotowej nieruchomości położonej przy ul. [...], zostały złożone po upływie 6 miesięcy od daty objęcia gruntu w posiadanie przez Gminę. Objecie to nastąpiło w dniu [...] listopada 1948 r., zatem termin na złożenie wniosku upływał w dniu [...] maja 1949 r. Wnioski zaś zostały złożone dopiero w dniu 6 i 22 września 1994 r., a więc ewidentnie po upływie terminu, który jest terminem zawitym i nie można go przywrócić. Faktu tego - nie złożenia wniosku przed dniem [...] maja 1949 r. - nie kwestionuje nawet skarżący R. Z. Zresztą jego zarzuty dotyczą zupełnie innych kwestii – takich, które w żaden sposób nie mogły zostać uwzględnione zarówno przez organy orzekające w sprawie jak i przez Sąd. Tak naprawdę, to skarżący podważa zasadność obowiązującego prawa i domaga się, aby – wbrew dyspozycji art. 6 kpa - organy go nie stosowały. Jego zarzuty dotyczą przede wszystkim bezprawności dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), który to dekret nie został uchylony i obowiązuje nadal. Również zarzuty skarżącego - odnośnie rozporządzenia Ministra Odbudowy z 27 stycznia 1948 r., wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej w sprawie obejmowania w posiadanie gruntów przez gminę W. - dotyczą lakoniczności redakcji ogłoszenia o objęciu gruntów w posiadanie przez Gminę, z czego skarżący wywodzi skutek w postaci nieprawidłowego dokonania objęcia. Tymczasem jedynym warunkiem powodującym prawidłowość objęcia gruntu, był fakt zamieszczenia ogłoszenia o tym objęciu w organie urzędowym Zarządu Miejskiego – co w niniejszej sprawie nastąpiło w dniu [...] listopada 1948 r. Ogłoszenie to – zgodnie z § 2 pkt 2) w/w rozporządzenia - zawierało oznaczenie obszaru, na którym grunty zostają objęte w posiadanie, przy czym przepis nie precyzował, jak dokładne powinno być to oznaczenie obszaru. Zatem stwierdzenie, że " Gmina W. obejmuje w posiadanie grunty położone w obrębie W. ograniczone zachodnim brzegiem W. oraz południową i zachodnią granicą miasta, a nie objęte dotychczas w posiadanie Gminy W. jest wystarczająco dokładne i wyraźnie określa granicę objęcia. Również zarzut skarżącego dotyczący braku możliwości złożenia wniosku ze względu na śmierć właścicielki nieruchomości M. Z. (która zmarła w dniu [...] lutego 1948 r., a więc przed dniem [...] maja 1949 r.) jest zupełnie bezzasadny. Art. 7 ust. 1 w/w dekretu przewidywał uprawnienie do złożenia wniosku dla dotychczasowych właścicieli lub ich następców prawnych. Ponieważ znani byli spadkobiercy po M. Z. (mimo, że nie przeprowadzono wtedy jeszcze postępowania spadkowego), wobec czego mieli oni prawo do złożenia wniosku dekretowego – czego nie uczynili w zakreślonym terminie. Ponieważ spadkobiercy byłej właścicielki nie złożyli wniosku o przyznanie prawa własności czasowej - w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze W. - w ustalonym terminie, dlatego też decyzja Prezydenta W. dotyczącą odmowy uwzględnienia wniosków o oddanie w użytkowanie wieczyste nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], oraz utrzymująca ją w mocy decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., są zgodne z prawem, zaś w toku postępowania organy obydwu instancji stosowały prawidłowo przepisy procedury administracyjnej. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) orzekł jak w sentencji wyroku.