I SAB/Wa 1/09

Referendarz Sądowy Lucyna Picho Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. M. P. - założyciela Szkoły [...] w W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi J. M. P. - założyciela Szkoły [...] w Warszawie na bezczynność Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w przedmiocie rozpoznania wniosku w sprawie przedłużenia pozwolenia na utworzenie szkoły postanawia 1. przyznać J. P. prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. 2. w pozostałym zakresie odmówić J. P. przyznania prawa pomocy. W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze J. P. założyciel Szkoły [...] w W. zamieściła wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego uzasadniając to m. in. tym, że jako [...] nie jest w stanie prawidłowo poprowadzić sprawy. W oświadczeniu złożonym na urzędowym formularzu wnioskodawczyni wyjaśniła, że nie posiada środków finansowych na opłacenie kosztów sądowych oraz radcy prawnego. Miesięczny dochód wnioskodawczyni wynosi [...] zł netto, pozostaje ona we wspólnym gospodarstwie domowym z niepracującą dorosłą córką. Jako majątek skarżąca wymieniła mieszkanie o powierzchni [...] m2. Wezwaniem z dnia 4 lutego 2009 r. J. P. została zobowiązana do nadesłania dodatkowych dokumentów, które pozwoliłyby na ocenę jej sytuacji majątkowej, to jest zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodów uzyskanych przez nią i jej córkę w roku podatkowym 2007 lub 2008, wykazów i wyciągów z posiadanych przez nią i córkę rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące poprzedzające datę złożenia wniosku. W odpowiedzi na wezwanie skarżąca nadesłała złożone na druku PIT 37 zeznania o wysokości dochodu osiągniętego przez nią i córkę w roku podatkowym 2008 z którego wynika, że w roku tym J. P. uzyskała dochód w wysokości [...] zł, natomiast jej córka w wysokości [...] zł. Ponadto strona dołączyła kopię pisma z dnia 3 lipca 2006 r. adresowanego do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla W. z którego wynika, że począwszy od lipca 2006 r. z jej emerytury dokonywane będą potrącenia, jak również pismo z dnia 7 maja 2007 r. określające wysokość potrąceń (jest to kwota [...] zł) i pismo Spółdzielni [...] z dnia 22 października 2007 r. z którego wynika, że lokal [...] przy ulicy [...] nie istnieje w zasobach S. Z uwagi na dalsze wątpliwości dotyczące stanu majątkowego strony po raz kolejny zwrócono się do J. P. o nadesłanie kolejnych dokumentów w tym zaświadczenia z właściwego urzędu pracy potwierdzającego, że jej córka [...] nie pracuje, budżetu uczelni (z wyszczególnieniem wysokości środków przeznaczonych na wynagrodzenia dla skarżącej i jej córki) oraz kopii orzeczenia Sądu Rejonowego dla W. jak również do wyjaśnienia jaka jest sytuacja prawna Szkoły [...] i czy w szkole nadal prowadzone są zajęcia dydaktyczne, do podania w jakiej kwocie wypłacane jest wnioskodawczyni i jej córce wynagrodzenie w związku z wykonywanymi przez nie funkcjami Założyciela i Dyrektora szkoły, z jakiego powodu dokonywane są z jej emerytury potrącenia i w jakiej wysokości oraz jak należy rozumieć sformułowanie użyte w nadesłanym przez skarżącą piśmie z dnia 22 października 2007 r., iż lokal [...] przy ulicy [...] nie istnieje w zasobach S. W odpowiedzi na wezwanie J. P. przy piśmie z dnia 5 maja 2009 r. wyjaśniła, iż w roku akademickim 2007 /2008 oraz 2008/2009 Szkoła [...] w W. nie podjęła działalności oświatowej i aktualnie nie prowadzi zajęć. Skarżąca oświadczyła, że nigdy nie otrzymywała żadnego wynagrodzenia z tytułu wykonywanej funkcji założyciela, jak również jej córka [...] powołana na dyrektora uczelni, a następnie na Kanclerza nigdy nie pobierała wynagrodzenia z tytułu pełnionej funkcji, pełni ją jako wolontariusz na podstawie umowy o wolontariat podpisanej w dniu [...] czerwca 2003 r. Wskazała również, że uczelnia nie posiada od dwóch lat żadnych przychodów w związku z nie prowadzeniem działalności statutowej, oświatowej, finansującej koszty jej działalności, jak również nie prowadziła i nie prowadzi działalności gospodarczej, z uwagi na fakt, iż zarówno ona jako założyciel [...], jak i jej córka jako Kanclerz nigdy nie pobierały wynagrodzenia, w budżecie szkoły nigdy nie były wyszczególniane środki na wynagrodzenia dla skarżącej i jej córki. Wyjaśniając kwestie potrąceń z emerytury skarżącej kwoty [...] zł strona wyjaśniła, że kwota ta została ustalona w postępowaniu upominawczym z powództwa Spółdzielni [...] w W. związku z zaległości z tytułu czynszu, jednakże, jak wyjaśniła strona wskazany w pozwie lokal nie istnieje zasobach spółdzielni, a wykazane zadłużenie jest fikcją. Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Stosowanie zaś do art. 245 § 1 - 3 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2). Na wstępie zaznaczyć należy, że przepisy regulujące zasady przyznania prawa pomocy wyraźnie akcentują to, iż ciężar udowodnienia wystąpienia przesłanek pozytywnych spoczywa na wnioskodawcy ("osoba ta wykaże"). Oznacza to, że strona ubiegająca się o pomoc w jakimkolwiek zakresie ma obowiązek wykazać w sposób niebudzący wątpliwości, że sytuacja majątkowa nie pozwala jej na pokrycie kosztów postępowania sądowego lub (oraz) kosztów związanych z opłaceniem profesjonalnego pełnomocnika. Uwzględniając przedstawioną przez J. P. sytuację materialną stwierdzić należało, że daje ona podstawy jedynie do częściowego uwzględnienia złożonego przez nią wniosku. Jak wskazano już wcześniej skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z dorosłą niepracującą córką, wspólny dochód rodziny wynosi około [...] zł miesięcznie (bez potrącenia z tytułu zaległości czynszowych). Stwierdzić zatem należy, że opłacenie przez stronę zarówno kosztów sądowych jak i kosztów związanych z ustanowieniem w sprawie profesjonalnego pełnomocnika stanowiłoby uszczerbek w utrzymaniu koniecznym dla skarżącej i jej rodziny. Za częściowym, a nie całkowitym, uwzględnieniem wniosku przemawia również to, że wnioskodawczyni mimo wykazanych dochodów nie pozostaje bez środków do życia, ma zapewnione potrzeby bytowe, a prawo pomocy skierowane jest w pierwszej kolejności do tych osób, które z uwagi na szczególnie trudną sytuację materialną nie są w stanie samodzielnie opłacić kosztów sądowych lub (i) kosztów związanych z ustanowieniem adwokata. Nie można też przyjąć, że skarżąca jest osobą nieporadną życiowo. Zarówno ona jak i jej córka od dłuższego czasu pełnią opisane wyżej funkcje w strukturze utworzonej przez skarżącą Szkoły Wyższej na zasadach wolontariatu lub też społecznie bez pobierania wynagrodzenia. Skoro więc J. P. jest założycielem [...], a jej córka Paula dyrektorem, a obecnie Kanclerzem szkoły, to mimo, posiadanego przez stronę wykształcenia [...] nie można uznać, że skarżąca nie jest w stanie prawidłowo poprowadzić sprawy. Na marginesie referendarz sądowy pragnie jedynie zaznaczyć, że z urzędu znany jest mu fakt, iż przed sądem administracyjnym w Warszawie prowadzonych jest (czy też było) wiele innych spraw w których skarżącą jest J. P. Wskazać należy, że strona wnioskuje zarówno o zwolnienie od kosztów sądowych jak i o przyznanie radcy prawnego jednakże na obecnym etapie postępowania, uwzględniając fakt, iż rozpoznanie jej sprawy uzależnione jest m.in. od uiszczenia wpisu od skargi, a nie od zachowania przez skarżącą przymusu adwokackiego przyznano prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji.