I SAB/Wa 100/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Gdesz Sędziowie: WSA Marta Kołtun-Kulik WSA Elżbieta Lenart (spr.) Protokolant referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 sierpnia 2013 r. sprawy ze skargi A. B., A. C., A. K., E. K., R.. R., M. R., M. R., W. R. i B. R. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...] 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku z 22 maja 2012 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy dawnej ul. [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem; 2. stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta W. nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta W. na rzecz A. B., A. C., A. K., E. K., R.. R., M. R., M. R., W. R. i B. R. solidarnie kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 7 lutego 2012 r. (data prezentaty) A. B., A. C., A. K., E. K., R. R., M. R., M. R., W. R. i B. R. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta W. dotyczące rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość położoną w Warszawie przy dawnej ul. [...]. Powyższy wniosek wpłynął do Prezydenta W/ w dniu 22 maja 2012 r. Następnie pismem z dnia 4 lipca 2012 r. organ zwrócił się do Wydziału Architektury i Budownictwa dla W. o nadesłanie dokumentów dotyczących przejęcia nieruchomości pod inwestycję – budowę szkoły, decyzji lokalizacyjnych oraz dokumentów dotyczących urządzenia i przydzielenia terenu pod inwestycję. Na powyższe wystąpienie otrzymał odpowiedź w dniu 30 lipca 2012 r. W dniu 18 lipca 2012 r. wnioskodawcy wnieśli - na zasadzie art. 37 § 1 kpa -zażalenie na przewlekłość postępowania prowadzonego przez Prezydenta W. w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w W., przy dawnej ul. [...]. W piśmie z dnia 19 września 2012 r. Prezydent W. zawiadomił strony o przewidywanym terminie załatwienia sprawy – do dnia 31 stycznia 2013 r. oraz w dniu 20 września 2013 r. przekazał Wojewodzie [...] zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie. Po rozpoznaniu zażalenia Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] października 2012 r., nr [...] uznał wniesione zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi W. termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia do dnia 31 stycznia 2013 r., zarządził wyjaśnienie przyczyn niezałatwienia sprawy w terminie, a w razie potrzeby podjęcie środków zapobiegających naruszeniu terminów załatwienia sprawy w przyszłości i stwierdził, iż niezałatwienie niniejszej prawy w terminie nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa Ponieważ wyznaczony przez Wojewodę termin nie został dotrzymany, dlatego też A. B., A. C., A. K., E. K., R. R., M. R., M. R., W. R. i B. R. pismem z 7 lutego 2012 r. (data prezentaty) wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta W. dotyczące rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy dawnej ul. [...]. We wniesionej skardze skarżący zarzucili organowi naruszenie przepisu art. 35 § 1 - 3 i § 5 kpa polegające na niezałatwieniu sprawy najdalej w ciągu dwóch miesięcy oraz prowadzenie postępowania dłużej niż jest to konieczne i uzasadnione. Wobec powyższego wnieśli o uwzględnienie skargi poprzez: - stwierdzenie bezczynności oraz przewlekłości w prowadzeniu przez W. postępowania o przyznanie odszkodowania za przejęcie ww. nieruchomości [...] na rzecz gminy W., - stwierdzenie, że zaistniała bezczynność, jak i przewlekłość postępowania ma rażący charakter, - zobowiązanie Prezydenta W. do załatwienia sprawy poprzez wydanie decyzji, w określonym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie terminie nie dłuższym niż 2 miesiące od daty zwrotu akt administracyjnych do organu. W uzasadnieniu skargi strona skarżąca podniosła, że Wojewoda wyznaczył Prezydentowi termin rozpoznania sprawy do dnia 31 stycznia 2013 r. Pomimo wskazania takiego terminu nie podjął on nawet czynności zmierzających do rozpoznania wniosku. Tymczasem w niniejszej sprawie wszelkie kwestie formalne zostały już ustalone, nic nie stało na przeszkodzie oszacowania odszkodowania za utraconą nieruchomość i wydania decyzji administracyjnej na podstawie art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Pomimo upływu ustawowych terminów, a także terminu wskazanego na podstawie art. 36 § 1 k.p.a., do dnia sporządzenia niniejszej skargi, postępowanie jest prowadzone w dalszym ciągu, a organ nie wskazał nowego terminu załatwienia sprawy, nie podał również kolejnych przyczyn niezałatwienia sprawy w terminie oraz nie wydał decyzji w sprawie. Jedyną czynnością jaką podjął było pisemne wystąpienie w dniu 4 lipca 2012 r. do Wydziału Architektury i Budownictwa dla W. oraz przesłanie stronie informacji o przewidywanym terminie załatwienia sprawy. W ocenie skarżących takie postępowanie organu niewątpliwie pozostaje w sprzeczności z zasadą szybkości postępowania wyrażoną w art. 12 k.p.a. Ponadto podważa ono także wyrażoną w art. 8 k.p.a. zasadę prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa. W odpowiedzi na skargę organ podniósł, że pełnomocnik stron został poinformowany o tym, że w związku z koniecznością upełnienia akt własnościowych o dokumenty z Archiwum Państwowego W. dotyczących przedmiotowej nieruchomości, nie było możliwe rozpatrzenie wniosku o odszkodowanie w terminie określonym przez Wojewodę [...]. Do dnia rozstrzygnięcia niniejszej sprawy przez Sąd nie wpłynęła informacja o zakończeniu postępowania administracyjnego objętego niniejszą skargą. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna i skutkuje wydaniem rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Na wstępie należy wskazać, że skarga w rozpoznawanej sprawie została wniesiona po wyczerpaniu środków zaskarżenia. Skarżący bowiem, przed wniesieniem skargi złożył zażalenie, w trybie art. 37 § 1 kpa. Ponadto stwierdzić należy, że zgodnie z treścią art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 ww. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym jeżeli jedna ze stron złoży taki wniosek, a żadna z pozostałych stron w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy – taka sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie, bowiem organ administracji wnioskował o nierozpoznawanie sprawy w trybie uproszczonym. Wobec podniesienia przez stronę skarżącą zarówno zarzutu bezczynności jak i przewlekłości postępowania Sąd przyjął, iż przedmiotem skargi jest przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta W., co wynika z ujmowania w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przewlekłego prowadzenia postępowania jako kwalifikowanej formy bezczynności. Stosownie do treści art. 35 § 1 i 3 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Podnieść również należy, że zgodnie z art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, jak również zobowiązane są do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia - stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji publicznej ma zatem miejsce, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żądanych czynności w sprawie lub opieszale prowadził postępowanie i – mimo ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Zauważyć przy tym należy, iż przewlekłość postępowania występuje w przypadku podejmowania przez organ czynności nie zmierzających bezpośrednio do załatwienia sprawy (organ powinien wykonywać czynności celowe, a nie jakiekolwiek), albo co prawda organ podejmuje czynności w sprawie, ale czyni to w znacznych odstępach czasu, a także w przypadku przedłużania przez organ zakończenia postępowania i nieustannego wyznaczania nowych terminów zakończenia sprawy bez podania rzeczywistych i uzasadnionych przyczyn takiego działania - co prowadzi do znacznego przesunięcia w czasie załatwienia sprawy decyzją administracyjną. Instytucja skargi na przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania ma bowiem na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Sąd - badając skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ – bierze pod uwagę stan prawny i akta sprawy istniejące w dniu wyrokowania. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd uznał, że Prezydent W. uchybił powołanym na wstępie przepisom bowiem, jak wynika z akt administracyjnych, wniosek o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy dawnej ul. [...] został do niego złożony w dniu 22 maja 2012 r. i do dnia wydania rozstrzygnięcia przez Sąd nie został rozpoznany. Należy podnieść, że wskazana przez organ okoliczność, iż gromadzi on materiał dowodowy w sprawie nie jest wystarczającym usprawiedliwieniem. Nawet jeśli Sąd uznałby zasadność powyższego argumentu, to zwłoka kilkumiesięczna w działaniach organu nie może już znaleźć usprawiedliwienia. Podkreślić także należy, że organ co prawda poinformował strony o przewidywanym terminie zakończenia postępowania, ale w sprawie podjął de facto tylko jedną czynność mająca na celu skompletowanie akt sprawy. W tym stanie rzeczy zarzut przewlekłego prowadzenia postępowania przy rozpoznawaniu wniosku A. B., A. C., AK., M. R., W. R., B.R. o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy dawnej ul[...] uznać należy za uzasadniony. Organ prowadząc postępowanie w niniejszej sprawie uchybił bowiem wskazanym wyżej przepisom procesowym, określającym terminy załatwiania spraw administracyjnych, a także naruszył wynikającą z art. 12 kpa zasadę szybkości postępowania. Takie postępowanie podważa wyrażoną w art. 8 kpa zasadę prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufania obywateli do organów Państwa. Nawet, jeśli postępowanie administracyjne jest szczególnie skomplikowane, to zwłoka organu w załatwieniu sprawy, w terminie określonym w art. 35 kpa - nie jest usprawiedliwiona. Stanowisko takie wynika z utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego. W sprawie sygn. akt. IV SA 105/00 (LEX 53462) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że: "Zasada sformułowana w art. 6 kpa, zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, odnosi się również do ścisłego przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwiania spraw określonych w art. 35 i 36 kpa. Obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki (art. 35 § 1 kpa) pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywami zawartymi w art. 7 i 8 kpa, zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania obywateli do organów państwa." Sąd uznał jednocześnie, że prowadzenie niniejszego postępowania w sposób przewlekły - mimo, iż wniosek wszczynający postępowanie wpłynął do organu pod koniec maja 2012 r. - nie nosi cechy rażącego naruszenia prawa, bowiem organ administracji rozpoczął gromadzenie materiału dowodowego w sprawie, a ponadto poinformował strony o przyczynach niezachowania terminu. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) i art. 200 tej ustawy, orzekł jak w sentencji wyroku.