I SAB/Wa 101/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska – Jaroszewicz (spr.) Sędzia WSA Magdalena Durzyńska Sędzia WSA Joanna Skiba po rozpoznaniu w dniu 27 lipca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi E. B. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w przedmiocie rozpoznania odwołania 1. stwierdza, że bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w rozpoznaniu odwołania od decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] września 2020 r. nr [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu. E. B. pismem z 19 kwietnia 2021 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w przedmiocie rozpoznania odwołania od decyzji Wójta Gminy [...] z [...] września 2020 r. nr [...] odmawiającej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oraz składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne wnioskowanych na M. B. Skarżący wniósł o wyznaczenie organowi terminu na wydanie decyzji oraz stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W uzasadnieniu skargi skarżący opisał przebieg postępowania podkreślając, że odwołanie od decyzji z [...] września 2020 r., doręczonej 19 października 2020 r., wniesione zostało 2 listopada 2020 r. Zgodnie z pismem organu z 13 listopada 2020 r. odwołanie przekazane zostało do SKO w [...]. Od momentu złożenia odwołania organ II instancji nie wykonał żadnych czynności mających na celu załatwienia sprawy, czym dopuścił się naruszenia terminów określonych w art. 35 kpa, jak również nie dochował obowiązków nałożonych w art. 36 kpa, tj. nie poinformował strony o niezałatwieniu sprawy w terminie i nie wyznaczył nawet przybliżonego terminu jej załatwienia. W tej sytuacji 12 lutego 2021 r. złożone zostało ponaglenie. Mimo to organ nie podjął żadnych czynności w sprawie naruszając nie tylko przepisy dotyczące terminów rozpatrywania spraw, ale również zasadę określoną w art. 12 kpa. Skarżący podkreślił, że sprawa na dzień złożenia skargi rozpatrywana jest przez Kolegium przez ponad 5 miesięcy. Skarga jest więc uzasadniona. W odpowiedzi na skargę SKO w [...] wniosło o jej oddalenie podnosząc, że decyzją z [...] kwietnia 2021 r. nr [...] uchylono decyzję z [...] września 2020 r. i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 i art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) - dalej jako P.p.s.a., sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Sąd orzeka także w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V, VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (art. 3 § 2 pkt 9 P.p.s.a.). Stosownie do art. 149 § 1 P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.). W myśl art. 149 § 2 P.p.s.a. sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, zgodnie z art. 12 § 1 kpa, a także zobowiązane są podejmować wszelkie kroki niezbędne do jej wyjaśnienia i załatwienia w myśl art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Stosownie do art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 kpa). W myśl art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie określonym w art. 35 kpa lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa). Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Badając zasadność takiej skargi sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego. W myśl art. 119 pkt 4 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Taka sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie. Odnosząc się w pierwszej kolejności do żądania skargi co do zobowiązania SKO w [...] do rozpoznania odwołania od decyzji Wójta Gminy [...] z [...] września 2020 r. stwierdzić należy, że postępowanie sądowoadministracyjne w tym zakresie stało się bezprzedmiotowe. Jak wynika z akt sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] [...] kwietnia 2021 r. wydało decyzję nr [...], mocą której po rozpoznaniu odwołania E. B. uchyliło decyzję z [...] września 2020 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. SKO w [...] załatwiło zatem sprawę. Wydanie wskazanej decyzji wyłącza możliwość uwzględnienia skargi na bezczynność organu w zakresie zobowiązania do wydania aktu. W sprawie zaistniały więc przesłanki uzasadniające umorzenie postępowania sądowego w tym zakresie. Oceniając natomiast prowadzenie postępowania przez organ do czasu wydania decyzji z [...] kwietnia 2021 r. stwierdzić należy, że skarżący zasadnie zarzucił Kolegium bezczynność w przedmiocie rozpoznania odwołania. Zauważyć trzeba, że odwołanie E. B. od ww. decyzji z [...] września 2020 r., przekazane przy piśmie z 13 listopada 2020 r., wpłynęło do SKO w [...] [...] listopada 2020 r. Jak wynika z analizy akt po wpłynięciu powyższego odwołania organ odwoławczy nie podejmował jakichkolwiek czynności mających na celu zgromadzenie materiału dowodowego i wydanie rozstrzygnięcia. SKO w [...] nie poinformowało też skarżącego o niemożności załatwienia sprawy w terminie i przewidywanym terminie jej rozstrzygnięcia. Decyzja rozpoznająca odwołanie wydana zaś została [...] kwietnia 2021 r., a więc po wniesieniu przez skarżącego skargi na bezczynność do sądu administracyjnego, co miało miejsce 19 kwietnia 2021 r. Nie ulega zatem wątpliwości, że rozpoznając odwołanie SKO w [...] uchybiło powołanym wyżej przepisom kpa określającym terminy załatwienia sprawy. Organ odwoławczy nie działał w sprawie wnikliwie i szybko, czy też bez zbędnej zwłoki. Zdaniem Sądu okoliczności powyższe przemawiają za stwierdzeniem, że bezczynność organu w rozpoznaniu odwołania od decyzji z [...] września 2020 r. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Istotne przy tym jest, że sprawy dotyczące świadczeń z pomocy społecznej, w tym świadczeń rodzinnych (do takiej kategorii spraw należy niniejsza sprawa), ze względu na swój specjalny charakter, powinny być traktowane przez organ w sposób szczególnie staranny i priorytetowy. Zazwyczaj stroną takiego postępowania jest osoba znajdująca się w trudnej sytuacji życiowej, wymagająca wsparcia. Organ powinien zatem wykazać się dbałością o słuszny interes strony i nałożone obowiązki w zakresie rozpoznania takiej sprawy wykonywać zgodnie z zasadą szybkości postępowania (art. 12 kpa), w sposób budzący zaufanie do organów państwa (art. 8 kpa) oraz zgodnie z zasadą informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy (art. 9 kpa). Oczywiste jest, że rozpoznawanej sprawie organ nie wywiązał się obowiązków wynikających z powołanych przepisów kpa. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 149 § 1a i art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 P.p.s.a.