I SAB/Wa 102/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Żmich, Sędziowie sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.), sędzia WSA Monika Sawa, , po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi B. D. i T. P. na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o wygaśnięcie decyzji 1. stwierdza, że Wojewoda [...] dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku z dnia 1 grudnia 2014 r. o wygaśnięcie decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] października 1973 r. znak [...]; 2. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu; 4. wymierza Wojewodzie [...] grzywnę w wysokości 4000 (cztery tysiące) złotych, 5. oddala skargę w pozostałej części; 6. zasądza od Wojewody [...] na rzecz B. D. i T. P. solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 23 marca 2021 r. B.D. i T.P. (dalej: "skarżący"), reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Wojewody Mazowieckiego (dalej: "organ", "Wojewoda") w sprawie rozpoznania wniosku z 1 grudnia 2014 r. o wygaśnięcie - na podstawie art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. -decyzji Prezydium Rady Narodowej m. st. Warszawy z [...] października 1973 r., nr [...] uchylającej za zgodą stron decyzję b. Wydziału Gospodarki Terenami z [...] sierpnia 1964 r., nr [...] w sprawie odszkodowania i ustanowienia użytkowania wieczystego działki rolnej nr [...] o pow. [...] ha [...] arów [...] m2, stanowiącej grunty osady włościańskiej zapisanej w tabeli likwidacyjnej wsi [...] pod nr [...], opisanej w księdze wieczystej nr [...], położonej w W., dzielnicy [...], na terenie osiedla [...], na rzecz A. i J. małżonków P.. Skarżący wskazali, że organ naruszył art. 35 § 1 i k.p.a. poprzez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy a także art. 36 § 1 i k.p.a. i 12 k.p.a. Skarżący wnieśli o: 1) zobowiązanie organu do wydania w terminie 1 miesiąca decyzji rozstrzygającej wniosek; 2) stwierdzenie, że bezczynność Wojewody Mazowieckiego oraz przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3) wymierzenie organowi grzywny w wysokości 5 000,00 zł oraz przyznanie od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej do wysokości 2 500,00 zł; 3) zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Mazowiecki wniósł o jej oddalenie. Organ wskazał, że zawiadomieniem z 20 kwietnia 2021 r. przekazano ww. wniosek B.D., T.P. oraz W.P. o stwierdzenie wygaśnięcia decyzji do organu właściwego rzeczowo, t.j. Prezydentowi m. st. Warszawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329), dalej "p.p.s.a." sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącym w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie (art. 52 § 1 p.p.s.a). W myśl art. 52 § 2 p.p.s.a. przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. Przy czym zgodnie art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia jeżeli nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność). Wniesienie skargi na bezczynność organu jest zatem dopuszczalne, gdy strona uprzednio wyczerpała ww. tryb przewidziany w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. Skarżący, ze stosownym wezwaniem do wydania decyzji, wystąpili do organu pismem z 10 marca 2021 r., a tym samym wyczerpali wymogi ustawowe warunkujące wniesienie przedmiotowej skargi. Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Sąd stwierdza także, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Natomiast § 1a tego art. stanowi, że jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zgodnie z art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. bezczynność organu ma miejsce jeżeli nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. W myśl art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone na podstawie dowodów przedstawionych przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub faktów i dowodów powszechnie znanych albo znanych z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (art. 35 § 2 k.p.a.). Natomiast zgodnie z art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy organ ten, pomimo istniejącego obowiązku nie załatwia w określonej prawem formie i w określonym prawem czasie sprawy, co do której obowiązujące regulacje czynią go właściwym. Celem skargi na bezczynność jest doprowadzenie do wydania przez organ aktu lub podjęcia czynności (por. wyrok NSA z dnia 17 grudnia 2013 r. sygn. akt I OSK 2114/13). Bezczynność ma miejsce zarówno wówczas, gdy w określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, jak i wtedy gdy prowadził postępowanie, ale mimo ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem stosownego aktu. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że podejmując rozstrzygnięcie w sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłość organu, Sąd uwzględnia stan sprawy istniejący w dniu orzekania. W sytuacji wydania przez organ, stosownego aktu w toku postępowania sądowoadministracyjnego, przed dniem orzekania w sprawie przez sąd, postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie bezczynności czy przewlekłości organu administracji publicznej, staje się bezprzedmiotowe. Skoro organ w bezczynności już nie pozostaje, to Sąd nie może zastosować trybu przewidzianego w art. 149 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a., tj. zobowiązać organu do wydania w zakreślonym terminie decyzji w sprawie. Jak wynika z akt administracyjnych taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Wojewoda, po wniesieniu przez skarżących skargi na bezczynność organu, przekazał zawiadomieniem z 20 kwietnia 2021 r. przedmiotowy wniosek Prezydentowi m. st. Warszawy jako organowi właściwemu rzeczowo. W dacie orzekania przez Sąd, przed Wojewodą nie toczyło się postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie. Postępowanie sądowoadministracyjne stało się zatem w tym zakresie bezprzedmiotowe i podlegało umorzeniu (pkt 3 sentencji wyroku). Powyższe działanie organu czyni niemożliwym zobowiązanie go do wydania aktu, jednakże nie zwalnia to sądu administracyjnego z obowiązku rozpoznania skargi w zakresie orzekania w przedmiocie stwierdzenia, czy bezczynność, bądź przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (por. postanowienia NSA: z 26 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1360/12, z 18 września 2012 r. sygn. akt II OSK 1953/12, z 17 października 2012 r. sygn. akt I OSK 2443/12; cbois.nsa.gov.pl.). Oceniając prowadzenie postępowania przez organ do czasu przekazania wniosku skarżących do właściwego organu w dniu 20 kwietnia 2021 r. stwierdzić należy, że skarżący zasadnie zarzucili Wojewodzie bezczynność w przedmiocie rozpoznania złożonego wniosku (pkt 1 sentencji wyroku). Zauważyć trzeba, że wniosek o wygaśnięcie decyzji Prezydium Rady Narodowej m. st. Warszawy z [...] października 1973 r., nr [...] wpłynął do Wojewody Mazowieckiego w dniu 16 lipca 2015 r. Pierwsze czynności w sprawie podjęte zaś zostały przez organ we wrześniu i październiku 2015 r., a kolejne dopiero w marcu 2021 r. – pismami z 11 września 2015 r. Wojewoda Mazowiecki poinformował strony o wszczęciu postępowania oraz wezwał do złożenia pełnomocnictw do reprezentowania T.P. i W.P. w niniejszym postępowaniu. Następnie, pismami z 5 października 2015 r. Wojewoda Mazowiecki wystąpił do Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu m. st. Warszawy oraz do Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami w Dzielnicy Mokotów o przesłanie akt sprawy dotyczących przedmiotowej nieruchomości. Pismem z 29 marca 2021 r. Wojewoda Mazowiecki ponownie wezwał pełnomocnika skarżących do złożenia pełnomocnictw do reprezentowania ww. w niniejszym postępowaniu. Nie ulega więc wątpliwości, że rozpoznając wniosek Wojewoda Mazowiecki uchybił powołanym wyżej przepisom k.p.a. Wobec zaś podejmowania przez organ jedynie nielicznych czynności mających na celu zakończenie sprawy i podejmowania ich ze znacznym przekroczeniem terminów określonych w k.p.a., Sąd stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność nosi cechy rażącego naruszenia prawa (pkt 2 sentencji wyroku) i uznał za zasadne wymierzenie Wojewodzie Mazowieckiemu grzywny w wysokości 4 000,00 zł (pkt 4 sentencji wyroku). Sąd nie znalazł natomiast wystarczająco uzasadnionych podstaw do uwzględnienia wniosku skarżących o przyznanie na ich rzecz od organu, na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. sumy pieniężnej i w tej części skargę oddalił (pkt 5 sentencji wyroku). Suma pieniężna z art. 149 § 2 p.p.s.a. ma charakter kompensacyjny. Z treści tego przepisu wynika, że ustawodawca pozostawił sądowi ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia skarżącym za oczekiwanie na rozpoznanie ich sprawy. W ocenie Sądu, ten dodatkowy środek w postaci przyznania na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej, powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu, to jest wówczas, gdy brak jest okoliczności, które ten stan rzeczy mogłyby tłumaczyć, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi. Taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie występuje. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 oraz § 1a i § 2 p.p.s.a. i art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a w zw. z 149 § 1 pkt 1 orzekł jak w punkcie 1 - 4 wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 5 wyroku Sąd wydał na podstawie art. 151 w zw. z art. 149 § 2 p.p.s.a. W przedmiocie kosztów postępowania zawartych w punkcie 6 sentencji wyroku orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 2 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265).