I SAB/Wa 103/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Monika Sawa asesor WSA Iwona Ścieszka po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. K. i A. K. na bezczynność Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii w przedmiocie rozpatrzenia odwołania 1. stwierdza, że bezczynność organu w rozpoznaniu odwołania od decyzji Wojewody [...] z [...] kwietnia 2019 r., nr [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu; 3. zasądza od Ministra Rozwoju i Technologii na rzecz M. K. i A. K. solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. M. K. i A. K. wnieśli skargę na bezczynność Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii w rozpoznaniu odwołania od decyzji Wojewody [...] z [...] kwietnia 2019 r., nr [...] o ustaleniu odszkodowania za nieruchomość położoną w [...], w obrębie [...] , oznaczoną jako działka nr [...] . Skarżący wnieśli o zobowiązanie Ministra do załatwienia sprawy w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku oraz stwierdzenie, że bezczynność organu ma charakter rażący. Ponadto wnieśli o zasądzenie od organu na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi wskazali, że 11 maja 2019 r. Wojewoda [...] przesłał do Ministra Inwestycji i Rozwoju odwołanie [...] w [...] od decyzji Wojewody [...] z [...] kwietnia 2019 r. wraz z aktami sprawy. Pismem z 15 maja 2020 r. Minister Rozwoju poinformował skarżących, że rozpoznanie sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa nie było możliwe z uwagi na skomplikowany charakter sprawy i konieczność wnikliwej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Zaznaczyli, że organ wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 36 § 1 in fine kpa zaniechał pouczenia o prawie wniesienia ponaglenia. Jednocześnie jako przewidywany termin załatwienia sprawy wskazano 15 czerwca 2020 r. Skarżący podnieśli, że do dnia sporządzenia skargi sprawa nie została załatwiona. Ponad półtoraroczna bezczynność Ministra, w tym półroczna bezczynność od wskazanej przewidywanej daty załatwienia sprawy świadczy o rażącym naruszeniu prawa. Zaznaczyli, że pismem z 10 lutego 2021 r wnieśli ponaglenie, jednak zostało ono zignorowane przez organ. Skarżący zarzucili, że bezczynność organu narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego: zasadę szybkości postępowania (art. 12 §1 kpa), a także zasadę zaufania do władzy publicznej (art. 8 § 1 kpa). W odpowiedzi na skargę Minister Rozwoju, Pracy i Technologii wniósł o oddalenie skargi. Wskazał, że decyzją z [...] kwietnia 2021 r., nr [...] uchylił w całości zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z [...] kwietnia 2019 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Minister wyjaśnił, że pomimo, iż postępowanie nie zostało rozpatrzone zgodnie z terminem wynikającym z kpa, to brak jest podstaw do stwierdzenia celowości takiego działania. Wskazał, że sprawy odszkodowawcze (w tym przedmiotowa sprawa) mają skomplikowany charakter, wymagają podjęcia wielu niezbędnych czynności zarówno znajdujących odzwierciedlenie w aktach sprawy (wystąpienia o przesłanie akt, potwierdzenie stanu prawnego, etc.), jak i niedokumentowanych (analiza pozyskanych akt, analiza orzecznictwa, weryfikacja pozyskanych dokumentów, przygotowywanie projektów rozstrzygnięć i ich weryfikacja celem zachowania "jednolitej linii orzeczniczej" organu orzekającego w sprawach o odszkodowania). Zaznaczył, że żadna z tych czynności nie może zostać pominięta, co skutkuje (przy bardzo dużej liczbie spraw przypisanych jednemu referentowi - ok. 150) tym, iż mogą zdarzyć się opóźnienia lub niezałatwienie sprawy w terminie wynikającym z kpa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 119 pkt 4 ppsa sprawa może zostać rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Taka sytuacja zaistniała w rozpatrywanej sprawie. Skarga jest zasadna w zakresie, w jakim zarzuca organowi bezczynnosć w rozpoznaniu odwołania. Zgodnie z art. 149 § 1 ppsa sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności. Jednocześnie na podstawie art. 149 § 1a ppsa sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Stosownie do art. 37 § 1 pkt 1 kpa na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 kpa (bezczynność) stronie służy ponaglenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu - do organu prowadzącego postępowanie. Wniesiona skarga na bezczynność organu jest dopuszczalna, gdyż skarżący dopełnili wymogu formalnego wyczerpania środków zaskarżenia przed jej złożeniem, składając 10 lutego 2021 r. ponaglenie. Wskazać należy, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (art. 12 § 1 kpa). Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 kpa). Zgodnie z art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 kpa). Przy czym do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 kpa). Zgodnie z art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności wskazanej w art. 3 § 2 pkt 4 ppsa (por. np. wyrok NSA z 5 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12). Dla stwierdzenia stanu bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta była zawiniona przez organ, czy też nie. W niniejszej sprawie odwołanie od decyzji Wojewody [...] z [...] kwietnia 2019 r. wpłynęło do organu 16 maja 2019 r. Zatem jednomiesięczny termin do rozpoznania odwołania upływał 16 czerwca 2019 r. Przed upływem tego terminu organ powinien załatwić sprawę albo zgodnie z art. 36 § 1 kpa powiadomić stronę o nowym terminie jej załatwienia, z podaniem przyczyn zwłoki oraz z pouczeniem o prawie wniesienia ponaglenia. Z akt sprawy wynika, że dopiero po upływie prawie roku, tj. 15 maja 2020 r. Minister zawiadomił strony, że przewidywany termin załatwienia sprawy, to 15 czerwca 2020 r. oraz podał przyczyny niezałatwienia sprawy w terminie. Po wniesieniu przez skarżących ponaglenia z 20 lutego 2021 r., a następnie skargi z [...] marca 2021 r. organ [...] kwietnia 2021 r. wydał decyzję. Przez prawie dwa lata pozostawał w bezczynności. Podnieść należy, że wydanie przez organ administracyjny po wniesieniu skargi decyzji w sprawie, w której pozostawał on do tej pory w zwłoce, nie zwalania sądu z obowiązku rozpoznania skargi w zakresie orzekania czy organ dopuścił się bezczynności i czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 pkt 3 oraz § 1a ppsa). Bezprzedmiotowe jest jedynie orzekanie wówczas o zobowiązaniu organu do wydania rozstrzygnięcia w sprawie i z tego względu w powyższej części postępowanie sądowe podlegać musi umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ppsa (pkt 2 sentencji wyroku). Stwierdzając w niniejszej sprawie bezczynność Sąd uznał (z przyczyn wyżej omówionych), że miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Od dnia wpłynięcia odwołania do Ministra do wydania decyzji upłynęło prawie dwa lata. Niewątpliwie zatem znacznie przekroczony został termin przewidziany dla rozpoznania odwołania, wskazany w art. 35 § 3 in fine kpa. Zarówno skomplikowany charakter spraw odszkodowawczych, jak również wielość niezbędnych do podjęcia czynności nie stanowi usprawiedliwionego uzasadnienia zwłoki w rozpatrywaniu odwołania przez tak długi okres czasu. Także duża liczba spraw przypisanych jednemu referentowi nie jest okolicznością uzasadniającą tak długie prowadzenie postępowania odwoławczego. Kwestia organizacji pracy w organie, jak również obsady kadrowej pozostają poza oceną Sądu. Dlatego Sąd z mocy art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a ppsa orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd, z mocy art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a ppsa orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. W pkt 2 sentencji orzeczono na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ppsa. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ppsa. Na koszty te składają się wpis sądowy od wniesionej skargi w kwocie 100 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 480 zł.