I SAB/Wa 104/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędzia WSA Dariusz Chaciński po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M.H. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia [...] maja 1948 r. o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego gruntu nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], ozn. nr hip. [...], w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz skarżącego M.H. sumę pieniężną w wysokości 2000 (dwa tysiące) złotych; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz M.H. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z [...] grudnia 2016 r. M.H. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] przy rozpoznawaniu wniosku o ustanowienie, w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. - o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze miasta stołecznego Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279) prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], ozn. nr hip. [...], stanowiącej dawną własność E.R. (w [...] części), F.M. (w [...] części) oraz M.O. (w [...] części). Zawisłe obecnie przed Prezydentem [...] postępowanie w sprawie ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do części gruntu przedmiotowej nieruchomości jest konsekwencją wyeliminowania z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] stycznia 2012 r. nr [...] uprzednio wydanej w tym przedmiocie negatywnej decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] z [...] sierpnia 1969 nr [...], w części w jakiej nie wywołała ona nieodwracalnych skutków prawnych w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a. Efektem częściowego stwierdzenia nieważności ww. decyzji było bowiem powstanie po stronie właściwego organu obowiązku rozpoznania w tej części złożonego przez dawne właścicielki nieruchomości wniosku dekretowego z dnia [...] maja 1948 r. Wobec braku podejmowania rozstrzygnięcia w sprawie zainicjowanej powyższym wnioskiem, mimo kilkukrotnie wystosowywanych w tym przedmiocie przez M.H. (następcę prawnego E.R.) monitów, wniósł on w dniu [...] września 2016 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] zażalenie na bezczynność Prezydenta [...], a następnie wskazaną na wstępie skargę, w której domagał się: wyznaczenie Prezydentowi [...] miesięcznego terminu do wydania w sprawie decyzji; stwierdzenia, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przyznanie na jego rzecz sumy pieniężnej w wymiarze [...] złotych oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podnosząc, że termin zakończenia postępowania został określony na dzień 28 lutego 2017 r., a postanowieniem z [...] listopada 2016 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uznało zażalenie M.H. za nieuzasadnione. Wskazywał nadto na konieczność ponownej weryfikacji materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: skarga jest uzasadniona. Przedmiotem skargi M.H. jest bezczynność Prezydenta [...], polegająca na nierozpoznaniu wniosku E.R., F.M. i M.O. z [...] maja 1948 r. o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], w części w jakiej pozostaje on nierozpoznany po częściowym stwierdzeniu nieważności wydanej w tym przedmiocie decyzji Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] sierpnia 1969 r. Bezczynność organu zachodzi zaś, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie - ale mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem stosownego aktu. Dla jej stwierdzenia nie ma przy tym znaczenia fakt z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w rozpoznaniu sprawy. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę oraz działania organu w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) jak również stopień przekroczenia terminów będą miały natomiast znaczenie przy ocenie Sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca, w rozumieniu art. 149 § 1a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), przywoływanej dalej jako: "p.p.s.a.", czy też nie. Zgodnie z ustanowioną w art. 12 k.p.a. zasadą szybkości postępowania, organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione bezzwłocznie (§ 2). W myśl art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Artykuł 36 § 1 k.p.a. nakłada z kolei na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., bądź terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że wystąpiły w niej niewątpliwie przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta [...]. Poza sporem bowiem pozostaje okoliczność, że wniosek z [...] maja1948 r. o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego gruntu przy ul. [...] w [...] (pierwotnie o przyznanie prawa własności czasowej), w zakresie w jakim sprawa nim objęta "odżyła" po stwierdzeniu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] stycznia 2012 r. nieważności w części orzeczenia z [...] sierpnia 1969 r., nie został dotychczas rozpoznany. Od uzyskania zaś waloru ostateczności przez decyzję nadzorczą Kolegium rozpoczął swój bieg, określony w art. 35 § 3 k.p.a. termin w jakim organ zobowiązany był do rozpoznania wniosku. W aktach sprawy brak jest wprawdzie danych pozwalających na ustalenie w sposób precyzyjny (poprzez wskazanie konkretnej daty) kiedy ww. decyzja Kolegium uzyskała walor ostateczności. Niemniej, zważywszy na to, że nie został od niej wniesiony środek prawny, można założyć, iż miało to miejsce najpóźniej w marcu 2012 r. Przyjmując zatem, że to z końcem owego miesiąca nastąpiło ponowne wszczęcie postępowania w sprawie objętej wnioskiem dekretowym z 1948 r., to winno ono ulec zakończeniu co do zasady do końca maja 2012 r. Tymczasem, mimo upływu 5 Prezydent [...] nie podjął w sprawie merytorycznego rozstrzygnięcia. Mało tego, do dnia wniesienia skargi jego aktywność w niej ograniczyła się wyłącznie do jednej czynności procesowej, polegającej na wystąpieniu do Delegatury Biura Geodezji i Katastru w Dzielnicy [...] południe o uzupełnienie akt własnościowych o stosowną informację z ewidencji gruntów i budynków (vide pismo BGN Wydział Spraw Dekretowych i Związków Wyznaniowych Urzędu [...] z [...] października 2015 r. nr [...]), tudzież przyjmowania dokumentów składanych przez strony lub napływających z innych organów bądź komórek organizacyjnych Urzędu [...]. Prezydent [...] nie reagował także na ponawiane przez skarżącego monity w sprawie, a o przyczynach zwłoki i nowym terminie jej załatwienia poinformował strony dopiero po czterech latach od wszczęcia postepowania, czyniąc to wówczas niejako przy okazji przesyłania Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu zażalenia wniesionego w trybie art. 37 k.p.a. (vide pismo z [...] listopada 2016 r. nr [...]) Prowadzić to musi do wniosku, że od ponad 5 lat pozostaje on w stanie bezczynności, a ta - w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy - przybiera postać kwalifikowaną, tj. rażąco narusza prawo. Brak bowiem podejmowania przez tak znaczny okres czasu jakichkolwiek realnych działań ukierunkowanych na merytoryczne załatwienie sprawy administracyjnej - pozostaje w oczywistej sprzeczności z zasadą szybkości postępowania, co w dalszej kolejności prowadzić musi nieuchronnie do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej, a tym samym w sposób rażący narusza normy zawarte w przepisach art. 8 i 12 k.p.a. Z akt sprawy nie wynika przy tym by przyczyną tego stanu rzeczy były obiektywnie weryfikowalne przeszkody uniemożliwiające zakończenie postępowania. Takowych nie podaje także w odpowiedzi na skargę Prezydent [...]. W takiej więc sytuacji uprawnione jest wnioskowanie, że zwłoka ta jest przede wszystkim determinowana celowym uchylaniem się organu od zajęcia w sprawie stanowiska. Zważywszy zatem na kwalifikowany charakter stwierdzonej zwłoki, Sąd za zasadne uznał również przyznanie skarżącemu od organu, na podstawie art. 149 § 2 in fine p.p.s.a., sumy pieniężnej we wskazywanej przez niego kwocie, która to sankcja poza jej zasadniczą dyscyplinująco–represyjną funkcją (mającą skłonić organ do zaprzestania dalszego naruszenia prawa i załatwienia sprawy przed nim zawisłej), wypełnia także funkcję quasi odszkodowania. Wyznaczając natomiast, stosowanie do art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., termin załatwienia sprawy (którego bieg rozpoczynał się będzie do daty zwrotu akt z prawomocnym wyrokiem) Sąd doszedł od przekonanie, że realnym terminem w jakim możliwe jest zakończenie postępowania – zważywszy na złożoną materię w jakiej organ będzie orzekał – jest termin dwóch miesięcy, a nie jak oczekiwał tego skarżący miesięczny. Takie jego oznaczenie umożliwia przy tym zakończenie postępowania bez konieczności występowania przez stronę z kolejną skargą, mającą tym razem na celu wykazanie, że organ wyroku nie wykonał (co z kolei może także prowadzić do dalszej zwłoki, spowodowanej choćby koniecznością przekazania akt sprawy do Sądu). Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a i § 2 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1-3 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono zaś na podstawie na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1804). Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 powołanej ustawy, który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe poprowadzenie postępowania.