I SAB/Wa 104/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Kamil Kowalewski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. M. na przewlekłość Prezydenta m.st. Warszawy w rozpoznaniu skargi postanawia: odrzucić skargę. M. M. w piśmie z 30 kwietnia 2025 r. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie ze skargi rozpatrywanej przez Miejskiego Rzecznika Konsumenta w Warszawie. Skarżący wyjaśnił, że w piśmie z 30 września 2024 r. skierowanym do Powiatowego Rzecznika Konsumenta w [...] zaskarżył oszustwo popełnione przez nieuczciwego przedsiębiorcę, które polegało na podaniu w umowie fałszywego adresu. Powiatowy Rzecznik Konsumenta w [...] uznając, że nie jest organem właściwym w sprawie w dniu 11 grudnia 2024 r. przekazał otrzymaną skargę do Miejskiego Rzecznika Konsumenta w Warszawie. Z uwagi na brak reakcji ostatniego z tych organów skarżący miał wystąpić z ponagleniem, jednak – jak wskazał – żadne z jego pism dotychczas nie zostało rozpoznane. W konsekwencji skarżący wniósł o zobowiązanie Prezydenta m.st. Warszawy do zakończenia rozpatrywania skargi z 30 września 2024 r. w terminie czternastu dni od daty doręczenia akt organowi. Nadto zażądał zobowiązania Prezydenta m.st. Warszawy do ukarania dyscyplinarnego pracownika winnego niezałatwienia sprawy w terminie, w przypadku uwzględnienia skargi orzeczenia, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa lub, że naruszenie prawa nie było rażące, mimo że będą podstawy do umorzenia postępowania sądowego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu, jeśli taki zostanie wydany przez organ po wniesieniu skargi do sądu, wymierzenia organowi grzywny w maksymalnej wysokości oraz zasądzenia na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Prezydent m.st. Warszawy zwrócił się do Sądu o odrzucenie skargi jako niedopuszczalnej. W uzasadnieniu Prezydent dostrzegł, że choć w petitum skargi omyłkowo (zapewne) podano, że jej przedmiotem jest działalność Dyrektora Oddziału IPN w Warszawie, to jednak z jej uzasadnienia wynika jednoznacznie, że dotyczy ona przewlekłości postępowania Miejskiego Rzecznika Konsumentów w m.st. Warszawie. Wyjaśnił, że na skutek skargi z 30 września 2024 r. Miejski Rzecznik Konsumentów w m.st. Warszawie pismem z dnia 6 maja 2025 r. w sprawie RK.742.1.158.2025.ALl wystąpił do przedsiębiorcy [...] sp. z o.o. w trybie art. 42 ust 1 pkt 3 u.o.k.i k. z wnioskiem o zwrot na rzecz skarżącego kwoty 880 zł i przedstawienie stanowiska w sprawie w terminie 14 dni od daty doręczenia wystąpienia. Prezydent stwierdził, że powiatowy/miejski rzecznik konsumentów nie jest organem administracji publicznej, a obowiązujące przepisy nie przyznają mu uprawnień do wydawania jednostronnych, władczych aktów administracyjnych. Skoro rzecznik konsumentów nie posiada kompetencji do orzekania w sprawach, wydawania nakazów czy zakazów bądź nakładania kar, to takich uprawnień nie ma w tym zakresie jego zwierzchnik (starosta, prezydent miasta). Oznacza to, że działania organów samorządu powiatu w zakresie ochrony konsumentów nie przybierają formy aktów czy czynności wymienionych w katalogu spraw podlegających kognicji sądów administracyjnych, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1 - 4a p.p.s.a. Oznacza to, że bezczynność czy przewlekłe prowadzenie postępowania przez rzecznika konsumentów nie podlega kontroli sądu administracyjnego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm. dalej: "p.p.s.a.") sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi sąd administracyjny obowiązany jest do dokonania oceny jej dopuszczalności, w szczególności do dokonania oceny czy z uwagi na przedmiot skargi sprawa należy do właściwości sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn., Dz. U. z 2024 r., poz. 1264) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zakres kognicji tych sądów został określony przepisami art. 3 § 2 i 3, art. 4 i art. 5 p.p.s.a. Zgodnie z art. 3 § 2 p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają w sprawach skarg na: decyzje administracyjne (pkt 1); postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę, co do istoty (pkt 2); postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie (pkt 3); inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60, 730, 1133 i 2196), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2019 r. poz. 768, 730, 1520, 1556 i 2200), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (pkt 4); pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających (pkt 4a); akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej (pkt 5); akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej (pkt 6); akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego (pkt 7); bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (pkt 8); bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (pkt 9). W tym miejscu należy zwrócić uwagę na przepisy prawne regulujące zadania i kompetencje powiatowego rzecznika konsumentów. Z uregulowań zawartych w dziale V rozdział 2 ustawy z 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (t.j.,Dz. U. z 2021 r., poz. 275 ze zm., dalej "u.o.k.k.") wynika specyficzna formuła funkcjonowania tego podmiotu. Zgodnie z art. 39 ust. 1 u.o.k.k. zadania samorządu powiatowego w zakresie ochrony praw konsumentów wykonuje powiatowy (miejski) rzecznik konsumentów. W myśl art. 42 ust. 1 u.o.k.k. do zadań rzecznika konsumentów należy: 1) zapewnienie bezpłatnego poradnictwa konsumenckiego i informacji prawnej w zakresie ochrony interesów konsumentów, 2) składanie wniosków w sprawie stanowienia i zmiany przepisów prawa miejscowego w zakresie ochrony interesów konsumentów, 3) występowanie do przedsiębiorców w sprawach ochrony praw i interesów konsumentów, 4) współdziałanie z Prezesem Urzędu, organami Inspekcji Handlowej oraz organizacjami konsumenckimi, 5) wykonywanie innych zadań określonych w ustawie lub w przepisach odrębnych. Ponadto rzecznik konsumentów może wytaczać powództwa na rzecz konsumentów oraz wstępować, za ich zgodą, do toczącego się postępowania w sprawach o ochronę interesów konsumentów (art. 42 ust. 2 u.o.k.k.). Kompetencje rzecznika są przede wszystkim kompetencjami o charakterze doradczym i procesowym. Zgodnie z art. 40 ust. 1 i 3 u.o.k.k. z rzecznikiem konsumentów stosunek pracy nawiązuje starosta lub w miastach na prawach powiatu prezydent miasta i rzecznik jest bezpośrednio podporządkowany staroście (prezydentowi miasta). Jak wynika zaś z art. 40 ust. 4 i 5 u.o.k.k., rzecznika konsumentów wyodrębnia się organizacyjnie w strukturze starostwa powiatowego (urzędu miasta), a w powiatach powyżej 100 tys. mieszkańców i w miastach na prawach powiatu rzecznik konsumentów może wykonywać swoje zadania przy pomocy wyodrębnionego biura, zaś w pozostałym zakresie dotyczącym statusu prawnego rzecznika konsumentów – stosuje się przepisy ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych. Z powyższych przepisów wynika, że Miejski Rzecznik Konsumentów w Warszawie nie jest organem administracji publicznej, lecz pracownikiem samorządowym. Działalność rzecznika konsumentów ma przyczynić się do zapewnienia ochrony konsumentom, w szczególności przez zapewnienie im możliwości uzyskania pomocy prawnej w dochodzeniu przez nich swoich praw. Z powyższych regulacji można wywieść, że ani przywołane przepisy, ani pozostałe unormowania ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie przyznają miejskiemu rzecznikowi konsumentów uprawnień do wydawania jednostronnych, władczych aktów administracyjnych. Skoro rzecznik konsumentów, wykonując zadania samorządu powiatowego w zakresie ochrony konsumentów, nie posiada kompetencji do orzekania w sprawach, wydawania nakazów czy zakazów bądź nakładania kar, to takich uprawnień nie ma w tym zakresie jego zwierzchnik (starosta, prezydent miasta). Oznacza to, że działania organów samorządu powiatu w zakresie ochrony konsumentów nie przybierają formy aktów czy czynności wymienionych w katalogu spraw podlegających kognicji sądów administracyjnych, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1 - 4a p.p.s.a. Tym samym nie może podlegać kontroli sądu administracyjnego bezczynność czy przewlekłe prowadzenie postępowania przez rzecznika konsumentów (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.). Jednocześnie więc skarga skierowana w tym przedmiocie na bezczynność prezydenta miasta jako zwierzchnika miejskiego rzecznika konsumentów jest również niedopuszczalna (podobnie postanowienia WSA w Warszawie z dnia 6 lutego 2015 r., sygn.. akt IV SAB/Wa 245/164, z dnia 22 października 2021 r., sygn. akt VII SA/Wa 123/21). Skarga z dnia 30 września 2024 r., której rozpatrzenia przez Prezydenta m.st. Warszawy domaga się skarżący jest skierowana do Powiatowego Rzecznika Konsumentów dla Powiatu Warszawskiego – przesłana zgodnie z właściwością do Miejskiego Rzecznika Konsumentów w Warszawie, dotyczy prowadzonej już przez niego sprawy nr RK.742.1.158.2025.ALl, zawiera opis okoliczności faktycznych sprawy, zatem pismo to stanowi skargę konsumencką. Skarga na bezczynność Miejskiego Rzecznika Konsumentów w Warszawie czy Prezydenta m.st. Warszawy polegającą na nierozpoznaniu tego pisma zgodnie z oczekiwaniami skarżącego jest niedopuszczalna, gdyż przedmiot skargi nie mieści się w katalogu spraw, o których w art. 3 § 2 p.p.s.a. W świetle powyższego Sąd stwierdził, że sprawa nie podlega kognicji sądów administracyjnych i dlatego skarga podlega odrzuceniu. Stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, gdy sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 58 § 3 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę postanowieniem. Odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.