I SAB/Wa 106/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Anna Falkiewicz - Kluj sędzia WSA Gabriela Nowak po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi R. K. na bezczynność Ministra Rozwoju i Technologii w przedmiocie rozpoznania zażalenia 1. stwierdza, że bezczynność Ministra Rozwoju i Technologii w rozpoznaniu zażalenia, miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania Ministra Rozwoju i Technologii do rozpoznania zażalenia; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Ministra Rozwoju i Technologii na rzecz R. K. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 26 marca 2021 r. R. K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii w przedmiocie rozpatrzenia zażalenia na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] maja 2020 r. nr [...]. Skarga ta została wniesiona w następującym stanie faktycznym. Wskazanym wyżej postanowieniem Wojewoda [...] zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Dzielnicowego [...] z dnia [...] listopada 1979 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] ozn. hip. [...] dawny [...]. Zażalenie na powyższe postanowienie wpłynęło do Ministra w dniu [...] czerwca 2020 r. W dniu [...] listopada 2020 r. skarżący złożył ponaglenie na bezczynność Ministra w sprawie rozpatrzenia zażalenia z dnia 8 czerwca 2020 r. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] maja 2020 r. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] Minister Rozwoju, Pracy i Technologii utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W złożonej do Sądu skardze na bezczynność skarżący wniósł o zobowiązanie Ministra do rozpatrzenia zażalenia w terminie jednego miesiąca, stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wymierzenie organowi grzywny w wysokości 5000 zł oraz przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej do wysokości 2500 zł i zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o oddalenie skargi podnosząc, że przedmiot niniejszej sprawy wymagał dokonania szczegółowej analizy akt, w tym prawidłowego ustalenia stron postępowania. Ponadto reorganizacja w ministerstwach w październiku 2020 r. utrudniała załatwienie spraw w terminie ustawowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), przywoływanej dalej jako "P.p.s.a." sprawa mogła zostać rozpoznana w trybie uproszczonym. Stosownie do art. 149 § 1 tej ustawy, sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 – 4: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Dodatkowo zgodnie z art. 149 § 2 P.p.s.a., sąd w przypadku, o którym mowa w § 1, może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. W niniejszej sprawie wydanie przez Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii postanowienia z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] - którym rozpatrzone zostało zażalenie od postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] - powoduje, iż brak jest podstaw do zobowiązania przez Sąd organu odwoławczego do załatwienia sprawy, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu stało się bezprzedmiotowe. Powyższa konstatacja wynika z tego, że w przypadku wydania postanowienia przez organ II instancji, na skutek wniesionego środka zaskarżenia w postępowaniu administracyjnym - jak ma to miejsce w niniejszej sprawie - brak jest podstaw do zobowiązania organu przez Sąd do wydania rozstrzygnięcia, bowiem postępowanie to zostało już zakończone we właściwej instancji. W tej sytuacji, mając na uwadze wydane w sprawie orzeczenie kończące postępowanie zażaleniowe Sąd orzekł o umorzeniu postępowania sądowego, w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania aktu. Oceniając zaś prowadzenie postępowania przez organ stwierdzić należy, że nie wywiązał się on z ustawowych obowiązków, wynikających z przepisów k.p.a. i przekroczył termin załatwienia sprawy. Oceniając przesłanki wynikające z art. 149 § 1a P.p.s.a., Sąd doszedł do przekonania, że bezczynność organu w rozpoznaniu zażalenia miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W przedmiotowej sprawie zażalenie na postanowienie organu I instancji wpłynęło do organu II instancji w dniu [...] czerwca 2020 r., a dopiero po wniesieniu przez skarżącego skargi Minister w dniu [...] kwietnia 2021 r. wydał postanowienie utrzymujące w mocy postanowienie Wojewody o zawieszeniu postępowania. Tak znaczne przekroczenie ustawowego terminu załatwienia sprawy (miesiąc od otrzymania zażalenia – art. 35 § 3 w zw. z art. 144 k.p.a.) stanowi zdaniem Sądu rażące naruszenie prawa. W ocenie Sądu nie stanowi usprawiedliwienia dla organu skomplikowany charakter sprawy czy reorganizacje ministerstw. Rzeczą organu jest bowiem zorganizować swoją pracę tak, aby załatwić sprawę bez zbędnej zwłoki, z zachowaniem ustawowych terminów. Powyższe okoliczności powodują, iż nierozpoznanie przez organ zażalenia w terminie określonym w k.p.a., a także sposób działania organu w sprawie, niewątpliwie godzi w zasadę szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.) oraz zasadę zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej (art. 8 k.p.a.). Przy czym o rażącym naruszeniu prawa można mówić tylko wtedy, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako celowe unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu. Powyższe powoduje, że naruszenie wskazanych uprzednio przepisów postępowania uznać należy za mający charakter kwalifikowany (rażący). Przy czym podkreślić należy, że okoliczności powołane przez organ w odpowiedzi na skargę nie stanowią żadnego wytłumaczenia dla prawie rocznego prowadzenia postępowania. Sąd nie znalazł natomiast uzasadnionych podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącej o przyznanie na jej rzecz od organu sumy pieniężnej i o wymierzenie organowi grzywny i w tym zakresie skargę oddalił. Przyznanie sumy pieniężnej czy wymierzenie grzywny, na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., stanowią bowiem dodatkowe środki o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, które powinien być stosowane w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, to jest wówczas, gdy brak jest obiektywnie weryfikowalnych okoliczności, które ten stan rzeczy mogłyby tłumaczyć, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi. W ocenie Sądu, taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi, w szczególności biorąc pod uwagę okoliczność wydania przez organ II instancji rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, którego prawidłowości Sąd w przedmiotowym postępowaniu nie bada. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 oraz § 1a i art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 119 pkt 4 i art. 120 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w punkcie 1 i 2 sentencji, na podstawie art. 151 w zw. z art. 149 § 2 w zw. z art. 119 pkt 4 i art. 120 jak w pkt 3 sentencji, o kosztach postępowania rozstrzygając na podstawie art. 200 tej ustawy Odnosząc się z kolei do wniosku o przyznanie sumy pieniężnej wskazać należy, iż jej zasądzenie, na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a., jest dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który w ocenie Sądu powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach, tj. kiedy oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie. I z taką sytuacją mamy do czynienia zdaniem Sądu w niniejszej sprawie. Nie może być akceptowana w państwie prawa sytuacja, gdy organ administracyjny przez okres ponad trzech lat nie podejmuje żadnych działań zmierzających do zakończenia sprawy, tj. w rozpoznawanej sprawie do rozpatrzenia zażalenia na postanowienie organu I instancji w przedmiocie zawieszenia postępowania, biorąc również pod uwagę okoliczność, że postanowienie o zawieszeniu postępowania zostało uchylone. Powyższe oznacza zaś, że poprzez bezczynność Wojewody, postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość warszawską nie było kontynuowane. Dodać należy, że Wojewoda rozpatrzył zażalenie dopiero po wniesieniu skargi na bezczynność. W tych okolicznościach Sąd uznał, że zasadne jest przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 5.000 złotych. Za tak rażące bowiem przekroczenie ustawowego terminu załatwienia sprawy (miesiąc od otrzymania zażalenia – art. 35 § 3 w zw. z art. 144 k.p.a.) należy się skarżącemu swego rodzaju rekompensata jako zadośćuczynienie za zaniechania organu w toku prowadzonego postępowania. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważenia zaufania skarżącego do organów władzy publicznej i świadczy o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. Mając powyższe na uwadze, Sąd na mocy art. 149 § 1a i art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji, na podstawie art. 149 § P.p.s.a. orzekł jak w pkt 3 sentencji. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 4 wyroku) orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 P.p.s.a.