I SAB/Wa 107/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich Sędziowie WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) WSA Emilia Lewandowska Protokolant referent stażysta Joanna Berbecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi B. O. na bezczynność Prezydenta Miasta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta Miasta W. do rozpoznania wniosku z dnia 9 maja 2014 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ulicy [...], działka nr [...] i działka nr [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta Miasta W. na rzecz skarżącej B. O. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 13 maja 2015 r. (data wpływu do Sądu 10 lutego 2016 r.) B. O., reprezentowana przez adwokata R. N., złożyła skargę na bezczynność Prezydenta miasta W. w rozpoznaniu wniosku z dnia 9 maja 2014 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], działka nr [...] i działka nr [...]. W skardze zarzuciła organowi naruszenie art. 35 i 36 k.p.a., wskazując, że organ nie dochował terminów wskazanych w k.p.a., jak również terminu wyznaczonego postanowieniem Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...], zapadłego na skutek zażalenia skarżącej. Wobec powyższego wniosła o zobowiązanie Prezydenta do merytorycznego rozpoznania wniosku o odszkodowania za ww. nieruchomość, w terminie 1 miesiąca, od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy wraz ze stwierdzeniem na podstawie art. 149 P.p.s.a. rażącego naruszenia prawa przy wykonywaniu władzy publicznej polegające na nieuzasadnionym, przedłużającym się pozostawianiu organu w bezczynnośc i przewlekłym prowadzeniu postępowania administracyjnego. Jednocześnie skarżąca wniosła o zasądzenie kosztów postępowania. Powołana skarga na bezczynność została złożona w następującym stanie faktycznym i prawnym; Wnioskiem z dnia 9 maja 2014 r. B. O., reprezentowana przez adwokata R. N. wystąpiła do Prezydenta miasta W. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], działka nr [...] i działka nr [...], na podstawie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Pismem z dnia 23 lipca 2014 r. skarżąca wystąpiła w trybie art. 37 k.p.a. do Wojewody [...] z zażaleniem na niezałatwienie sprawy przez Prezydenta miasta W. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...], Wojewoda [...] uznał wniesione zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia wynoszący 4 miesiące od daty doręczenia ww. postanowienia. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Wojewoda wskazał, że pismami z dnia 7 sierpnia 2014 r. i z dnia 17 października 2014 r., wezwał Prezydenta, do nadesłania akt sprawy oraz do ustosunkowania się, w terminie 14 dni, do zarzutów podniesionych przez skarżącego w zażaleniu, jednakże pozostały one bez odpowiedzi. Pismem z 13 maja 2015 r. B. O. złożyła wspomnianą na wstępie skargę, która została nadesłana do Sądu wraz z aktami sprawy dopiero przy piśmie organu z dnia 10 lutego 2016 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wskazując że pełnomocnik skarżącej pismem z dnia 4 lutego 2016 r. został poinformowany o stanie sprawy oraz o przyczynach niedotrzymania terminu wskazanego w ww. postanowieniu Wojewody oraz o tym, że postępowanie w przedmiotowej sprawie zostanie zakończone do dnia 30 maja 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z art. 149 § 1 P.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zauważyć trzeba, że zgodnie z art. 149 § 1 i § 1a P.p.s.a. uwzględnienie skargi na bezczynność polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania aktu albo dokonania czynności w określonym terminie oraz zobowiązaniu do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, ale także na rozstrzygnięciu o tym, czy organ dopuścił się bezczynności i czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z przepisu art. 35 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 267, dalej zwanej "Kpa") wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. O każdym przypadku nie załatwienia sprawy w terminie, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 Kpa). Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 Kpa). Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie wydał decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 P.p.s.a. (vide wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Natomiast instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Zatem celem jej jest zmobilizowanie organu do wydania orzeczenia merytorycznie kończącego wszczęte postępowanie administracyjne. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga B. O. na bezczynność Prezydenta miasta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku odszkodowawczego zasługuje na uwzględnienie, co skutkuje zobowiązaniem organu przez Sąd do wydania rozstrzygnięcia w sprawie w zakreślonym w wyroku terminie. W przedmiotowej sprawie poza sporem jest, że Prezydent miasta W. w prowadzonym postępowaniu dopuścił się bezczynności. Nie zakończył sprawy i nadal pozostaje w zwłoce w rozpoznaniu wniosku o odszkodowanie za przejętą nieruchomość. Wniosek wpłynął do organu w dniu 16 maja 2014 r. Zatem od tej daty rozpoczął bieg termin do załatwienia sprawy, określony w art. 35 § 3 k.p.a. Tymczasem pomimo upływu ponad półtora roku od złożenia opisanego wniosku, Prezydent miasta W. nie zakończył postępowania zainicjowanego tym wnioskiem i nie podjął rozstrzygnięcia merytorycznego. Z tego względu Sąd zobowiązał Prezydenta miasta W. do rozpatrzenia wniosku odszkodowawczego w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Przy czym, zdaniem Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy wyznaczony termin dwumiesięczny dla załatwienia wniosku odszkodowawczego jest terminem wystarczającym i dającym realną możliwość ustalenia przez organ dokładnego stanu faktycznego oraz wydania orzeczenia merytorycznego. W tym miejscu wskazać należy, że przepis art. 149 P.p.s.a. zawiera normę, według której uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania aktu w określonym terminie, ale także na rozstrzygnięciu o tym, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa albo nie miało takiego charakteru. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok NSA z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). W ocenie Sądu, taka sytuacja zaszła w przedmiotowej sprawie. Z akt sprawy nie wynika, aby przez wskazany wyżej okres, organ podejmował działania zmierzające do merytorycznego zakończenia postępowania. Jedyną bowiem czynność, jaką podjęto w sprawie, było wystąpienie z 4 lutego 2016 r. do Wydziału Architektury i Budownictwa dla Dzielnicy [...] o nadesłanie dokumentacji dotyczącej realizacji inwestycji na przedmiotowej nieruchomości, a to na skutek wniesienia skargi na bezczynność organu. Powyższe miało przy tym miejsce po upływie ponad 20 miesięcy po wpływie wniosku do organu oraz ponad 8 miesięcy od daty wniesienia skargi. Organ nie zastosował się również do obowiązku wynikającego z przepisu art. 36 k.p.a., bowiem do dnia wniesienia skargi nie poinformował stron o przyczynach zwłoki oraz o przewidywanym terminie załatwienia sprawy. Organ poinformował pełnomocnika skarżącej o przewidywanym terminie załatwienia sprawy dopiero pismem z dnia 4 lutego 2016 r. Powyższe okoliczności prowadzą do wniosku, że od ponad półtora roku organ pozostaje w stanie bezczynności, a ta - w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy przybiera postać kwalifikowaną, tj. rażąco narusza prawo. Brak bowiem podejmowania przez tak znaczny okres skutecznych działań zmierzających do załatwienia sprawy pozostaje w oczywistej sprzeczności z zasadą szybkości postępowania, co w dalszej kolejności prowadzić musi nieuchronnie do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej, a tym samym w sposób rażący narusza normy zawarte w przepisach art. 8 i art. 12 k.p.a. Nie można pominąć również faktu, że organ prowadząc postępowanie przez ponad półtora roku nie informował stron o przyczynach niedotrzymania terminu, co stoi w rażącej sprzeczności z treścią art. 36 k.p.a. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 3 oraz art. 149 § 1a P.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 3 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 461 ze zm.).