I SAB/Wa 109/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, sędzia WSA Bożena Marciniak, asesor WSA Justyna Wtulich-Gruszczyńska (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi A.S. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie w przedmiocie rozpoznania odwołania 1. zobowiązuje Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie do rozpoznania odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 17 stycznia 2023 r. nr 31/SD/2023 w terminie jednego miesiąca od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. wymierza Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Warszawie grzywnę w wysokości 1000 (tysiąc) złotych; 4. przyznaje od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie na rzecz A.S. sumę pieniężną w kwocie 2000 (dwa tysiące) złotych. A. S. pismem z 26 lutego 2024 r. wniosła skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie w przedmiocie rozpoznania odwołania od decyzji Prezydenta m. [...] z 17 stycznia 2023 r., nr 31/SD/2023, którą organ odmówił uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], ozn. hip. [...] Skarżąca wniosła o zobowiązanie organu do wydania decyzji w terminie miesiąca oraz o stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ponadto, wniosła o wymierzenie organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. oraz o przyznanie sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. W uzasadnieniu skargi wskazała, że postępowanie w przedmiotowej sprawie toczy się od ponad roku. Odwołanie z 7 lutego 2023 r. od decyzji Prezydenta m. [...] z 17 stycznia 2023 r., nr [...] wpłynęło do organu 23 lutego 2023 r. Pomimo upływu roku i dwukrotnie skierowanych do organu ponagleń nie zostały podjęte żadne działania mające na celu merytoryczne rozpatrzenie sprawy. W odpowiedzi na drugie ponaglenie organ w piśmie z 25 października 2023 r. ograniczył się jedynie do poinformowania, że "organ pierwszej instancji przesłał jedynie decyzję, której dotyczyło odwołanie, nie posiada natomiast akt sprawy, co uniemożliwia rozpoznanie odwołania". Organ poinformował, że "odwołanie zostanie rozpoznane w terminie 14 dni od daty wpływu do Kolegium z organu pierwszej instancji akt sprawy, po ich zwrocie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny". Skarżąca zaznaczyła, że od pisma z 25 października 2023 r. organ nie podejmował żadnych kroków w celu uzyskania akt sprawy. Brak woli do działania ze strony organu stoi w sprzeczności z zasadą szybkości postępowania oraz zasadą współdziałania organów administracji publicznych, wyrażonymi w art. 12 i art. 7a kpa. Skarżąca dodała, że organ nie zadośćuczynił również normie z art. 36 kpa. Nie wyznaczył terminu załatwienia sprawy w sposób precyzyjny, uzależniając termin załatwienia sprawy od zdarzenia niepewnego, na które skarżąca nie ma wpływu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie wskazało, że na podstawie art. 36 kpa. poinformowało strony postępowania, że odwołanie od decyzji zostanie rozpoznane w terminie 14 dni, od daty wpływu do Kolegium z organu pierwszej instancji akt sprawy, po ich zwrocie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył, co następuje : Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Niniejsza skarga dotyczy bezczynności organu, wobec czego Sąd rozpoznał ją w wyżej wskazanym trybie. Zgodnie z art. 149 § 1 pkt 1) i 3) oraz § 1a P.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności oraz stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Stosownie do przepisu art. 149 § 2 P.p.s.a. sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. Aby zatem wydać orzeczenie na podstawie powołanego przepisu, sąd administracyjny, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, winien ocenić, czy organ administracji, załatwiając sprawę, podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, który to obowiązek wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego w tym art. 7, 12 § 1 i art. 77 § 1 kpa. Obowiązkiem sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem w celu załatwienia sprawy w terminie. Z przepisu art. 35 § 1 i 3 kpa wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 kpa.). Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa.). Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie wydał decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 P.p.s.a. (vide wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony, przez zmobilizowanie organu do wydania orzeczenia merytorycznie kończącego wszczęte postępowanie administracyjne. Sąd uznał, że skarga A. S. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie w przedmiocie rozpoznania odwołania zasługuje na uwzględnienie. Jak wynika z akt sprawy odwołanie skarżącej od decyzji Prezydenta m. [...] z 17 stycznia 2023 r., nr 31/SD/2023 wpłynęło do organu odwoławczego 7 marca 2023 r. Od tej daty rozpoczął bieg terminu do załatwienia sprawy, określony w art. 35 § 3 in fine kpa. Tymczasem, do daty orzekania (pomimo upływu ponad roku) organ nie zakończył postępowania odwoławczego i nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie. Z tego względu Sąd zobowiązał SKO w Warszawie do rozpatrzenia odwołania w terminie jednego miesiąca od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Zdaniem Sądu, terminem, w jakim możliwe jest zakończenia postępowania bez uszczerbku dla gwarancji procesowych stron, jest termin miesiąca od daty zwrotu do organu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Jednocześnie Sąd stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu. Taka sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie. Jak wynika z akt sprawy od daty wpływu do Kolegium odwołania, organ nie podjął żadnych czynności zmierzających do jego rozpoznania. W szczególności nie podjął żadnych działań w celu uzyskania akt sprawy. Dopiero po dwóch wniesionych przez skarżącą ponagleniach pismem z 25 października 2023 r. poinformował, że nie posiada akt sprawy, co uniemożliwia rozpoznanie odwołania. Jednocześnie na podstawie art. 36 kpa poinformował, że odwołanie od ww. decyzji będzie rozpoznane w terminie 14 dni od daty wpływu do Kolegium z organu pierwszej instancji akt sprawy, po ich zwrocie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. W ocenie Sądu, okoliczności podane przez organ w odpowiedzi na skargę nie mogą stanowić w przedmiotowej sprawie usprawiedliwienia niedotrzymania ustawowych terminów załatwienia sprawy administracyjnej. Rozpoznawanie odwołania od decyzji przez ponad rok rażąco narusza art. 7, 8, 9, 12, 35 i 36 kpa. Tymczasem stanie na straży praworządności wymaga od organu prowadzenia postępowania w taki sposób, aby nie było wątpliwości, że podejmuje wszelkie niezbędne działania zmierzające do załatwienia sprawy. Z przyczyn wyżej omówionych uznać należy, że organ pozostaje w bezczynności, która rażąco narusza prawo. Nie jest okolicznością usprawiedliwiającą brak działania w sprawie okoliczność, że organ I instancji przesłał jedynie decyzję, której dotyczyło odwołanie. Kwestie sposobu przesyłania akt do innych organów bądź sądów nie mogą stanowić okoliczności zwalniających od terminowego załatwiania sprawy. Kolegium mogło się zwrócić się do organu I instancji o nadesłanie kompletnych akt administracyjnych sprawy bądź też akt zastępczych i prowadzić postępowanie. Stwierdzić należy, że w przedstawionych okolicznościach sprawy zasadne jest ukaranie organu grzywną w kwocie 1.000 zł, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonym w art. 154 § 6 P.p.s.a. i stanowi środek o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, służący zmobilizowaniu organu do pilnego załatwienia sprawy. Zważyć należy, że ponad roczna zwłoka w rozpoznaniu odwołania, przy braku podejmowania czynności w sprawie świadczą o rażącym lekceważeniu norm prawnych i unikaniu podejmowania rozstrzygnięcia, bez jakichkolwiek obiektywnie weryfikowalnych przyczyn mogących ten stan rzeczy usprawiedliwiać. Świadczy także o lekceważeniu praw stron postępowania do załatwienia sprawy w terminie. Zasadnym jest więc żądanie przyznania skarżącej od organu sumy pieniężnej, które znajduje podstawę w art. 149 § 2 in fine P.p.s.a. Orzeczenie w tym zakresie ma charakter fakultatywny i zostało pozostawione uznaniu Sądu. Instytucja ta została przewidziana, jako możliwość realnego oddziaływania na organy administracji. Rzeczona suma pieniężna nie zastępuje odszkodowania z tytułu bezczynności organów administracji, które może być dochodzone na drodze procesu cywilnego lecz ma przede wszystkim na celu zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. Biorąc pod uwagę brak podjęcia jakichkolwiek działań zmierzających do pozyskania akt sprawy i zakończenia postępowania, w tym długotrwałość postępowania odwoławczego, w ocenie Sądu, zasadne było zasądzenie sumy pieniężnej w kwocie 2.000 zł. Celem jej jest przeciwdziałanie bezczynności i stanowi zadośćuczynienie dla skarżącej za trwającą bezczynność rażąco naruszającą prawo. Przyznana suma pieniężna w powiązaniu z wymierzoną grzywną i zobowiązaniem organu do rozpoznania wniosku oraz stwierdzeniem, że Kolegium dopuściło się rażącej bezczynności powinny skłonić organ do zaniechania dalszego naruszania prawa i rozpoznania sprawy. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 149 § 1a P.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. Na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 P.p.s.a. orzekł jak w pkt 3 i 4 sentencji wyroku.