I SAB/Wa 110/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Bożena Marciniak Sędzia WSA Dariusz Chaciński po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. S. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość 1. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [...] w rozpoznaniu wniosku z dnia 24 stycznia 2012 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] hip. nr [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżącej M. S. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. M. S. pismem z dnia 23 stycznia 2018 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 24 stycznia 2012 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] hip. nr [...]. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 8, art. 12, art. 35 § 1 i art. 36 § 1 kpa poprzez rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy oraz wniosła o zobowiązanie Prezydenta do wydania rozstrzygnięcia w terminie 14 dni od dnia doręczenia akt organowi, dokonanie kontroli przewlekłości postępowania, orzeczenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżąca podkreśliła, że w dniu 24 stycznia 2012 r. złożony został wniosek o przyznanie odszkodowania za opisaną wyżej nieruchomość. W związku z tym, że sprawa nie została załatwiona, złożone zostało zażalenie na bezczynność Prezydenta do Wojewody [...], który postanowieniem z dnia [...] listopada 2016 r. uznał zażalenie za zasadne i wyznaczył dodatkowy termin załatwienia sprawy do trzech miesięcy od dnia otrzymania postanowienia. Mimo to sprawa nie została zakończona. Skarżąca podkreśliła, że była informowana o przebiegu postępowania i przyczynach niemożności rozpoznania sprawy, jednak - w jej ocenie - czynności podejmowane były opieszale, nie były efektywne i nie prowadziły do zakończenia postępowania. Wskazywany w kolejnych pismach przewidywany termin zakończenia sprawy nie został dotrzymany. Działania organu świadczą zaś o braku rzetelności, odpowiedzialności i profesjonalizmu. Skarga jest więc uzasadniona. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie podnosząc, że w toku postępowania podjęto szereg czynności zmierzających do zgromadzenia pełnego materiału dowodowego niezbędnego do wydania decyzji oraz że pismem z dnia 19 lutego 2018 r. (w odpowiedzi błędnie wskazano 2017 r.) strony zostały poinformowane o możliwości zapoznania się ze zgromadzoną dokumentacją. W dniu 3 kwietnia 2018 r. do Sądu wpłynęły akta administracyjne sprawy, w tym m.in. decyzja z dnia [...] marca 2018 r. nr [...], mocą której Prezydent [...] po rozpoznaniu wniosku z dnia 24 stycznia 2012 r. odmówił przyznania odszkodowania za opisaną wyżej nieruchomość [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 i art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) - dalej jako P.p.s.a., sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Sąd orzeka także w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V, VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (art. 3 § 2 pkt 9 P.p.s.a.). W myśl art. 119 pkt 4 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Taka sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie. Stosownie do art. 149 § 1 P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.). W myśl art. 149 § 2 P.p.s.a. sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, zgodnie z art. 12 § 1 kpa, a także zobowiązane są podejmować wszelkie kroki niezbędne do jej wyjaśnienia i załatwienia w myśl art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Stosownie do art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 kpa). W myśl art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie określonym w art. 35 kpa lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa). Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Badając zasadność takiej skargi sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego. Odnosząc się w pierwszej kolejności do żądania skargi co do zobowiązania Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za opisaną wyżej nieruchomość wskazać należy, że postępowanie sądowoadministracyjne w tym zakresie stało się bezprzedmiotowe. Jak wynika z akt sprawy decyzją z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] Prezydent [...] po rozpoznaniu wniosku z dnia 24 stycznia 2012 r. odmówił przyznania odszkodowania za opisaną wyżej nieruchomość [...]. Prezydent załatwił zatem sprawę i nie pozostaje w bezczynności w przedmiocie rozpoznania wniosku. Wydanie przez Prezydenta wskazanej decyzji wyłącza możliwość uwzględnienia skargi na bezczynność organu w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu z uwagi na jego bezprzedmiotowość. W sprawie zaistniały więc przesłanki uzasadniające umorzenie postępowania sądowego w tym zakresie. Oceniając natomiast stan bezczynności organu zauważyć trzeba, że analiza zgromadzonego materiału dowodowego wskazuje, iż Prezydent [...] rozpoznając wniosek znacząco przekroczył terminy załatwienia sprawy określone w art. 35 kpa i nie prowadził postępowania zgodnie z zasadami określonymi w powołanych wyżej przepisach kpa. Jak wynika z akt sprawy po wpłynięciu wniosku o przyznanie odszkodowania, co miało miejsce w dniu 25 stycznia 2012 r., organ podejmował czynności mające na celu zgromadzenie koniecznego materiału dowodowego i wydanie rozstrzygnięcia. Zwracano się do różnego rodzaju podmiotów i instytucji o nadesłanie dokumentów i informacji koniecznych do rozpoznania wniosku. Nie można jednak uznać, że były to działania efektywne i rzetelne. Pomiędzy kolejnymi podejmowanymi czynnościami zachodziły wielomiesięczne, niczym nieuzasadnione przerwy. Przy czym – jak wskazuje analiza akt - większość działań podejmowanych było w latach 2012 – 2013 (pisma z marca, lipca i listopada 2012 r. oraz z maja 2013 r.). W kolejnych latach organ ograniczał się w zasadzie do informowania stron o przyczynach niemożności załatwienia sprawy w terminie i przewidywanym terminie jej zakończenia. Jedynie nieliczne, sporadyczne działania miały na celu wyjaśnienie sprawy. Wątpliwości budzi też celowość niektórych z podejmowanych przez organ czynności (np. zlecenie sporządzenia operatu szacunkowego nieruchomości w sytuacji, gdy nie zostało jednoznacznie stwierdzone spełnienie przesłanek z art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami). Istotne również jest, że wyznaczane w kolejnych pismach przewidywane terminy zakończenia postępowania nie były dotrzymywane. Stosowna decyzja wydana został dopiero [...] marca 2018 r., a więc ponad 6 lat od złożenia wniosku. W świetle przedstawionych wyżej okoliczności Sąd uznał, że bezczynność organu w rozpoznaniu wniosku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 149 § 1a i art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach (na które składają się 100 zł wpisu od skargi oraz 480 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika) orzeczono na mocy art. 200 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265).